Rolnictwo a środowisko naturalne

Podczas zeszłego dziesięciolecia, zainteresowanie zawodem rolnika w państwa wstępujących wykazywało znaczące fluktuacje. W wielu krajach obserwowano znaczny wzrost na początku lat dziewięćdziesiątych a następnie obniżenie. Do roku 2000 całkowita liczba zatrudnionych w rolnictwie zmniejszyła się znacznie we wszystkich krajach, z wyjątkiem Polski. Również, znaczenie sektora rolniczego w dużej mierze zostało zmniejszone w okresie transformacji, dochodząc do 10% PKB (OECD, 2001).

Ogólny wzrost gospodarczy w krajach środkowej Europy wschodniej podczas zeszłych lat nie został wyrażony w produkcji rolnej, która ogólnie obniżyła się. Przeciwnie do tego, wzrosły obawy o transgeniczną żywność. Dlatego, w ubiegłych latach równowaga między importem i eksportem produktów rolnych była ujemna, albo jak w przypadku Węgier, które są całkowicie eksportującym krajem, stała się gorsza (Pouliquen, 2001). Głównymi produktami eksportowanymi przez te kraje są produkty mleczne, wieprzowina, zboża, owoce, warzywa i wino (OECD, 2001) (Tabela 1).

Wszystkie wyżej wymienione czynniki to rezultat niskiej wydajności. W Polsce, wartość dodana na robotnika dochodzi do 8% w stosunku do Unii. Jest to ściśle powiązane z wysoką gęstością zatrudnienia w rolnictwie na ćwierć akra, które jest o 3,2 razy większe niż w Unii. Wielkość działalności rolniczej na Węgrzech, w Czechach i na Słowacji, jest porównywalna ze średnią Unii, albo nieco wyższa. To powoduje, że sektor rolnictwa w tych krajach jest bardziej wydajny.

Sytuacja rolnictwa w Krajach Unii

Gleba przeznaczona do wykorzystania rolniczego (tereny wykorzystywane rolniczo) zajmują 39% całości terytorium 15 krajów członkowskich.

Zarówno struktura gospodarstw (Tabela 2), jak i dynamiczna sytuacja, która charakteryzuje się pewnymi ogólnymi i stopniowymi zmianami:

• Obniżenie liczby gospodarstw (Tabela 3), szczególnie silne w kategorii małych gospodarstw rodzinnych, (mniejsze niż 20 ha) (Vidal, 2000).
• Zmniejszenie osób związanych z rolnictwem (Tabela 4). Jedyna kategoria upraw, gdzie absolutny wzrost ilości zatrudnienia jest zauważany w większych niż 50 ha gospodarstwach (Vidal, 2001).
• Wzrost średniej wielkości gospodarstw (średnio, około 40% między rokiem 1987-97 dla 12 krajów Unii) i ogólnie średniej wielkości upraw rolniczych (Tabela 5),
• Wzrost koncentracji rolniczych działalności ekonomicznych, dochodu rolniczego (Tabela 6), średniego krajowego produktu brutto (PKB) i średniej ekonomicznej wielkości upraw rolniczych, jako rezultat opisanych powyżej. Koncentracja ekonomicznych działalności rolniczych jest szczególnie intensywna. W 1997 roku, 10% europejskich upraw rolniczych wyprodukowało 2/3 całkowitego produktu brutto. Połowa europejskich upraw rolniczych wyprodukowała 95% całkowitego produktu brutto (Gross Standard Profit). Dlatego, znaczenie gospodarcze drugiej połowy upraw rolniczych pozostaje nieistotnym (Vidal, 2000).

Mówiąc bardziej ogólnie, rolnictwo pozostaje w Unii głównie interesem rodzinnym, odkąd w 1997 roku rodzinna siła robocza stanowiła 79% sumy, (Vidal, 2001), podczas gdy działalność rolnicza jest zasadniczo opanowana przez właścicieli uprawy, albo przez dzierżawców aż w 98%. Procent terenu uprawianego przez jego właściciela przejawia tendencję do obniżania z biegiem czasu, z powodu, po pierwsze, obniżenia liczby małych upraw rolniczych a po drugie dużej wartość terenu dającego możliwości wynajmowania (Vidal, 2000). Liczba robotników sezonowych i czasowych nieznacznie zwiększyła się od np. 1997 wahała się w granicach 75%.

Zarówno struktura wieku, tendencja starzenia się siły roboczej związanej z rolnictwem jest zauważona, tendencja, która jest bardziej znacząca niż ta zauważalna w innych sektorach, pisuje, że osoby pracujące powyżej 55 roku życia stanowią z 32% do 38% zatrudnionego na stałe personelu, w latach 1980-95.

Na koniec, czy nie warto zauważyć, że znaczenie terenów rolniczych jest porównywana do terenu pracy i wzrastała w przeszłości we wszystkich krajach szybciej niż wzrost rolniczych upraw, co oznacza, że wydajność pracy ciągle wzrasta (Vidal, 2001).

Wnioski ogólne: Rozszerzone rolnictwo i rozszerzone środowisko

Rozszerzenie Unii jest wyborem strategicznym i politycznym wyborem, który spowoduje kilka ekonomicznych rezultatów w krótkim czasie, ale oczekiwane są również znaczące długoterminowe efekty makroekonomiczne na skalę światową.

Kraje wstępujące do Unii będą mieć tylko mały udział w ogólnym produkcie brutto, ale zasadniczy dla populacji i bardzo wielki w użytkowaniu terenów rolniczych zamieszkałych przez rolnicze populacje Unii.

Kraje te są wciąż w fazie przejściowej pomiędzy gospodarką sterowaną centralnie a gospodarką rynkową i stają w obliczu wielu wyzwań związanych z kontynuowaniem i restrukturyzacją swoich ekonomii.

W tych ramach, jest bardzo ważne, aby restrukturyzować gospodarkę rolną, która obecnie staje przed wieloma instytucjonalnymi, administracyjnymi, prawnymi i gospodarczymi niedostatkami i zatrudnia większą część populacji w ramach gospodarstw nastawionych na produkcję własną służącą do przetrwania, względnego-przetrwania, przez co przyjmuje większa część obciążeń społecznych.

Określone definicje, pod którymi rozszerzenie zostało osiągnięte i zostaje realizowane w sektorze rolnictwa, zmierza dokładnie do przebudowy gospodarki (CEC, 2002a), obejmując jednak duży stopień niepewności, rozpatrując środowisko makroekonomiczne a szczególnie tempo rozwoju i jego konsekwencji w zatrudnieniu.

Rolnictwo jest silnie chronione jako strefa działalności gospodarczej, z powodu złożonych gospodarczych, społecznych i środowiskowych zadań, którym służy. Dlatego, konsekwencje rozszerzenia Unii w rolnictwie mogą być obserwowane poza zakresem stosowanych metod (jak protekcjonizm cen, dotacje, struktury) przed i po rozszerzeniu, dla każdego sektora produkcji rolnej oddzielnie i osobno w każdym z krajów wstępujących i 15 krajach Unii.

Hipotezy na temat konsekwencji rozszerzenia Unii

Hipotezy, które zostały stworzone, opierają się głównie na wzorach matematycznych, z których każdy jest ograniczony przez czynniki, które może obejmować. Tak, więc są one wskaźnikową, ale nie istotną wartością. Wszystkie hipotezy zbiegają się w ogólną konkluzję, że rozszerzenie będzie mieć drobne negatywne konsekwencje dla ogólnego dochodu rolniczego 15 krajów Unii i pozytywne efekty dla rolniczych dochodów rolników. Jednak, rozwój jest przewidziany, m.in. w produkcji mleczarskiej, hodowli ryżu i twardej pszenicy. Jako główne efekty, obserwujemy wzrosty cen produktów, obniżenie zapasów jak również obniżenie eksportu.

Jest oczywiste, że jak w przeszłości, wyzwanie dla rolnictwa w 15 krajach Unii, kładzie odpowiedzialność na presji w kierunku restrukturyzacji gospodarstw, to jest, obniżeniu zatrudnienia i koncentracji upraw, wzroście wydajności za roczną jednostkę roboczą (Yearly Work Unit). W większości północnych krajów europejskich ten nacisk obejmuje niewielką część populacji. Przeciwnie, w niektórych krajach południowej Europy, obejmuje znaczną część populacji i krajowego produktu brutto. W tych krajach, ważna część produkcji rolnej dotyczy dziedzin, w których kraje wstępujące nie posiadają znacznego udziału.

Podsumowując, można powiedzieć, że powiększenie będzie mieć tylko drobny wpływ na rolnictwo w 15 krajach Unii, co najmniej w średniej perspektywie czasowej. Ponadto, poprzez umowy dwustronne pojawia się znaczący stopień finalizacji zakupów produktów rolnych z nowych państw członkowskich. Powiększenie jednakże, było faktem, który wymagał intensyfikacji reformy polityki rolnej w kierunku, w jakim zmierzało, i stało na czele stopniowej «liberalizacji» światowego handlu produktami rolnymi.

W przeciwieństwie, dla nowo przyjętych państw członkowskich, dzięki rozszerzeniu oczekuje się konsekwencji dla ich rolnictwa, głównie długoterminowych, jak również stworzenia stabilnych i wiarygodnych strukturalnych, prawnych i gospodarczych zasad działania, które utrzyma zwiększony nacisk a zarazem przyczyni się do restrukturyzacji sektora rolniczego.

Biorąc pod uwagę fakt, że cała polityka Unii jest wynikiem negocjacji, wszystkie przyszłe decyzje są ważne z uwagi na określenie związku pomiędzy naciskiem a wkładem, szczególnie te, które są powiązane z programowaniem okresu podatkowego od 2006-2013. Chociaż kraje Unii próbowały przewidzieć rozwój, co wiązało się z różnymi decyzjami, udział nowych państw członkowskich zmienia układ sił i tworzy nowe warunki przy stołach negocjacyjnych.

Równowaga, która wyniknie – wyłącznie w kwestii strukturalnej – będzie rozstrzygać finansowanie programów politycznych aż do 2013 roku i również będzie zdolna, (kiedy i jeśli to osiągnie), do włączenia jako jedna z konsekwencji rozszerzenia Unii, jak również do określenia część konsekwencji dla rolnictwa wynikających z rozszerzenia Unii Europejskiej.

Wykres 1. Wkład PKB (produktów krajowych brutto) państw UE15 i krajów nowo wstępujących na PKB UE-25 (Enlargement Countries – kraje o które powiększyła się UE)

Źródła: 1) CEC-DG Agriculture (2001b) 2) Eurostat (2002b), 3) CEC (2003c)

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Przekształcanie ciepła oceanicznego polega na wykorzystaniu różnicy temperatur wody powierzchniowej i głębinowej. Technologia ta jest możliwa do zastosowania w rejonach równikowych, gdzie temperatura wody morskiej na powierzchni wynosi około 30°C, a na głębokości 300-500 metrów wynosi około 7°C.[23]

Proces ten polega na zastosowaniu czynnika chłodniczego, który paruje w wysokiej temperaturze wody powierzchniowej i jest skraplany przy użyciu wody pochodzącej z głębokości 300-500 metrów. Czynnikami chłodniczymi stosowanymi w tej technologii są amoniak, freon i propan. Cały układ i generator znajdują się na platformie pływającej.

Rys. 11 Schemat ideowy elektrowni maretermicznej [24]. 1 – skraplacz, 2- kocioł propanowy, 3 – kabel podmorski.

Korozja materiałów i osadzanie się organizmów morskich na powierzchniach wymienników ciepła to poważne problemy w elektrowniach maretermicznych, które wynikają z obecności wody morskiej. Efektywność tych instalacji jest niska, wynosząc zaledwie 2,5% przy różnicy temperatur 20°, ale może wzrosnąć do 6% przy różnicy 40°. Mimo to, elektrownie maretermiczne są konkurencyjne w miejscach, gdzie elektrownie napędzane drogim paliwem, takimi jak diesle, są głównym źródłem energii.

Energia taka jest wykorzystywana w Indonezji (5MW), Japonii (10MW), na TAHITI (5MW) i na Hawajach (40MW).

Podsumowanie rozdziału pracy dyplomowej

Woda nieustannie wykonuje pracę. Kształtuje brzegi, rzeźbi teren, wypłukuje skały. To właśnie woda na kuli ziemskiej stanowi większość. Dlatego siła wodna może mieć (i ma) duże zastosowanie w procesie otrzymywania energii. Poprzez nieustający ruch mórz, oceanów czy śródlądowych rzek pozostanie na długo całkowicie odnawialnym źródłem czystej energii. Wykorzystanie wody stwarza duże korzyści, ale i nie pozostaje bez wad. W przypadku Małych Elektrowni Wodnych (MEW) są to miedzy innymi:

Korzyści z energetycznego wykorzystania wody:

• wytwarzanie „czystej” energii elektrycznej – brak emisji jakichkolwiek gazów lub wytwarzania ścieków;
• zużywanie niewielkich ilości energii na potrzeby własne, ok. 0,5-1%, przy ok.10% w przypadku elektrowni tradycyjnych;
• charakteryzują się niewielką pracochłonnością – do ich obsługi wystarcza sporadyczny nadzór techniczny;
• energia z MEW może być wykorzystywana przez lokalnych odbiorców tak, że można mówić o minimalnych stratach przesyłu;
• mogą stanowić awaryjne źródło energii w przypadku uszkodzenia sieci przesyłowej;
• regulują stosunki wodne w najbliższej okolicy, co może mieć wpływ na obszary rolnicze;
• budowa budowli piętrzącej powoduje powstanie zbiornika wodnego, który stając się cennym elementem krajobrazu może decydować o rozwoju turystyki i rekreacji w danym regionie;
• pobudzają aktywność w środowisku wiejskim (nowe miejsca pracy, obiekty towarzyszące);
• budowla piętrząca może również w pewnym stopniu osłabić wielkość zatapiania okolic w przypadku występowania powodzi.

Negatywne oddziaływanie elektrowni wodnych:

• zmniejszenie naturalnego przepływu wody może wpłynąć niekorzystnie na istniejącą biocenozę rzeki (kumulacja glonów pobierających tlen może prowadzić do masowego śnięcia ryb, gromadzenia się osadów dennych itd.);
• w przypadku podniesienia poziomu wody może wystąpić erozja brzegów a także zatapianie nadbrzeżnych siedlisk lęgowych ptaków.

Wykorzystanie energii cieplnej oceanu to coraz popularniejsze i ważne rozwiązanie w dziedzinie energii odnawialnej. Energia cieplna oceanu jest niezawodnym i trwałym źródłem energii, które może być wykorzystywane do produkcji elektryczności lub do ogrzewania budynków i wody użytkowej.

Istnieją dwa główne sposoby wykorzystywania energii cieplnej oceanu: elektrownie maretermiczne i systemy kolektorów słonecznych. Elektrownie maretermiczne wykorzystują różnicę temperatur między ciepłą wodą na powierzchni oceanu a chłodniejszą wodą pod powierzchnią, aby napędzać turbiny parowe i produkować elektryczność. Systemy kolektorów słonecznych wykorzystują ciepło słoneczne, aby podgrzać wodę i użyć jej do ogrzewania budynków i wody użytkowej.

Wykorzystywanie energii cieplnej oceanu jest korzystne z kilku powodów. Po pierwsze, jest to źródło energii odnawialnej i przyjazne dla środowiska. Po drugie, jest to niezawodne źródło energii, ponieważ temperatura oceanów jest stała i niezmienna. Po trzecie, jest to tańsze źródło energii niż tradycyjne paliwa kopalne, takie jak węgiel, ropa i gaz ziemny.

Mimo że wykorzystywanie energii cieplnej oceanu ma wiele korzyści, istnieją również pewne wyzwania, z którymi trzeba się zmierzyć. Korozja materiałów i osadzanie się organizmów morskich na powierzchniach wymienników ciepła to poważne problemy, które wynikają z obecności wody morskiej. Ponadto, elektrownie maretermiczne są bardziej skomplikowane i kosztowne w budowie i utrzymaniu niż inne źródła energii.

Wykorzystywanie energii cieplnej oceanu jest ważne w dziedzinie odnawialnych źródeł energii. Z jednej strony, jest to niezawodne i przyjazne dla środowiska źródło energii, a także tańsze niż tradycyjne paliwa kopalne. Z drugiej strony, istnieją również wyzwania związane z korozją materiałów i osadzaniem się organizmów morskich na powierzchniach wymienników ciepła, a także wyższe koszty budowy i utrzymania elektrowni maretermicznych.

Niemniej jednak, wykorzystywanie energii cieplnej oceanu jest obiecującą alternatywą dla tradycyjnych źródeł energii i może pomóc w zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych i zmniejszeniu emisji gazów cieplarnianych. W konsekwencji, warto kontynuować badania i rozwijanie tej dziedziny, aby poprawić efektywność i skuteczność wykorzystania energii cieplnej oceanu.

---

[23] Opracowanie w oparciu o strony elektrowniewodne.pl

[24] Schemat ideowy elektrowni maretermicznej. Udostępnione na stronach elektrowniewodne.pl.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Rolnictwo i zmiany klimatu to ważne tematy, które oddziałują na siebie na wiele sposobów. Zmiany klimatu mają poważne skutki dla rolnictwa, w tym zmiany w patogenezie chorób roślin i zwierząt, zmiany w pogodzie i poziomie wód, a także zmiany w dostępności surowców i cenach produktów rolnych. Z kolei, rolnictwo jest ważnym źródłem emisji gazów cieplarnianych, które przyczyniają się do zmian klimatu.

Rolnictwo jest odpowiedzialne, w obrębie Unii Europejskiej, za około 10% emisji gazowych, które powodują “efekt cieplarniany”. Jednak, to może przyczynić się do znalezienia rozwiązania w bardziej powszechnych wyzwaniach dotyczących zmian klimatu jakie Unia ma przed sobą. Europejski Program do spraw Zapobiegania Zmianom Klimacie (ECCP), obowiązujący od marca 2000, zawiera plany dotyczące sposobów odpowiedzi Unii na zobowiązań określanych jako Protokół z Kyoto (unfccc.int/2860.php), o redukowaniu emisji gazów odpowiedzialnych za powstanie efektu cieplarnianego do 8% do 2012.

Głównymi źródłami w rolnictwie, emisji gazów wywołujących efekt cieplarniany są:

• emisje N₂O z gleb, spowodowany głównie przez użyźnianie nawozami azotowymi
• emisje CH₄ spowodowane przez fermentację jelitową u przeżuwaczy – 41% całkowitej emisji CH₄ w Unii są spowodowane przez rolnictwo
• emisje CH₄ i Nsub>2O z obróbki nawozu naturalnego.

Wprowadzenie technicznych sposobów na ograniczanie emisji gazów efektu cieplarnianego obejmuje:

1. Zachętę w stronę wydajniejszej aplikacji nawozów, tak że ich ogólne zastosowanie zostanie zredukowane, procedura która już zaczęła się tworzyć w strukturze istniejącego ustawodawstwa o wytycznych dotyczących związków azotowych w nawozach azotowych (europa.eu.int/scalpus/leg/el/lvb/l28013.htm) nawożenie i poprawa w systemach reakcji beztlenowych (np. dla produkcji biogazu), w celu obróbki produktów bio-rozkładu produktów wtórnych i odpadów.
2. Nowy nacisk na produkcję biomasy, w konserwatywnych systemach orki i w rolnictwie organicznym.

Zespół roboczy ECCP do spraw rejestracji dwutlenku węgla w odniesieniu do terenów rolniczych, przyjął jako główną zasadę ocenę potencjału wiązania dwutlenku węgla przez tereny użytkowane rolniczo w Unii Europejskiej. Zgodnie z oceną ekspertów, jest możliwość wiązania przez gleby rolnicze, do 60-70 milionów ton CO₂ rocznie w 15 krajach Unii, ilość która koresponduje z 1,5-1,7% antropogenicznej emisji CO₂ w Unii. Wyżej wymieniona ilość, CO₂/rok będzie przeznaczać 19-21% całości obniżonej emisji, co oznacza 337 milionów ton CO₂/rok, które Unia zobowiązała się osiągnąć. Dwutlenek węgla może być wiązany przez ograniczanie uprawy gleby (dane wskazują, że emisje węgla w formie CO₂ są większy w przypadku uprawianych glebach, niż w porównaniu z mało uprawianymi) albo przez wzrost nakładów węgla do gleby. Jednocześnie, ważne jest, aby utrzymywać istniejące zasoby węgla i zahamować straty węgla z ziemi poprzez poprawę praktyk gospodarowania.

Dalszy rozwój odnawialnej, rolniczej biomasy, może przyczynić się do obniżenia emisji z energii i gałęzi transportu, z równoczesnymi korzyściami w sektorze rolniczym. Są już wprowadzone do produkcji uprawy „roślin energetycznych” na obszarach, które są pod reżimem uprawy spoczynkowej. Ponadto zostały wzięte pod uwagę niezbędne plany. Dlatego, Reforma Wspólnej Polityki Rolnej z 2003 roku wprowadza systemy zapasów, tzw. „kredyt w węglu”,(credit in carbon) (epa.com.pl/elw_joint.htm) który oferuje rolnikom motywację ekonomiczną by wytwarzać biomasę.

Rolnictwo i ochrona gleby

Wspólne Polityki Rolne wzmacniają wzory na dobre praktyki rolnicze i środowiskowe, w odniesieniu do zabezpieczenia gleby przed erozją i podtrzymywanie materii organicznej i struktury gleby. Komisji Europejska przygotowała Ogłoszenie zatytułowane „Ku tematycznej strategii do ochrony gleby” (europa.eu.int/scadplus/leg/el/lvb/l28122.htm), które jest podstawą działania Unii Europejskiej w celu powstrzymania niszczenia gleby. Programy rolno-środowiskowe (europa.eu.int/comm/agriculture/envir/measures) stwarzają okazję do wspierania wzbogacania gleby w materię organiczną, powstrzymywania erozji, zanieczyszczenia i kompresji (ugniatania). Te programy obejmują wsparcie dla rolnictwa organicznego, konserwatywnej orki, zabezpieczania i ochrony tarasów górskich, bardziej bezpiecznego stosowania pestycydów, zintegrowanego zarządzania uprawami, zarządzania pastwiskami w sposób niskonakładowy, redukowanie pogłowia zwierząt i stosowanie certyfikowanych nawozów.

Szczegółowe informacje dotyczące strategii Unii Europejskiej dla ochrony gleby są dostępne na stronach internetowych “Utworzenie polityki ds. gleby” (europa.eu.int/comm/environment/soil/index.htm).

Rolnictwo i pestycydy

Do redukcji niekorzystnych skutków działających na środowisko, wynikających ze stosowania pestycydów, Unia Europejska wyznaczyła jako cele zapewnienie ich właściwego użytkowania i informowanie ludzi odnośnie sposobów ich użytkowania i efektów, które mogą być spowodowane przez ich pozostałości. Przepisy Unijne zostały zebrane i wydane w związku z dostępnością produktów ochrony roślin i określiła limity dla pozostałości tych środków w żywności. Szczegółowe informacje dotyczące strategii Unii Europejskiej w sprawie pestycydów są dostępne na stronach internetowych „Ochrona roślin” (europa.eu.int/comm/food/plant/protection/index_el.htm).

Ponadto, przepisy Unii regulują ochronę jakości wody, niejako w odniesieniu do pestycydów. Zasady regulujące jakość wody, zakładają na wstępie kompletne podstawy do oceny, monitorowania i ochrony wszystkich wód powierzchniowych i podziemnych. Rozporządzenie narzuca stosowanie programów do zmniejszenia emisji, odpadów i strat niebezpiecznych substancji w celu chronienia wód powierzchniowych. Do roku 2001, 33 wstępne substancje zostały ujęte w katalogu, i 13 spośród nich były związkami używanymi w produktach ochrony roślin.

Rolnictwo i zanieczyszczenia azotanami

Ustawodawstwo Unii Europejskiej w sprawie zanieczyszczenia azotanami ma na celu zredukowanie zanieczyszczenia wód związkami azotowymi rolniczego pochodzenia oraz powstrzymywanie dalszego zanieczyszczenia. Zarządzanie Unii w sprawie zanieczyszczenia azotanami (europa.eu.int/scadplus/leg/el/lvb/l28013/htm) wydane zostało w 1991 roku, i zawiera, co następuje:

• obserwację jakości wody w powiązaniu z działalnością rolniczą,
• definicję terenów wrażliwych na zanieczyszczenia azotanami,
• definicję (opcjonalną) kodeksu dobrych praktyk rolniczych i (obligatoryjne) zasady do stosowania na terenach wrażliwych na zanieczyszczenia powodowane przez azotany.

Na tych obszarach Rozporządzenie określa najwyższy limit zawartości azotanów w naturalnym nawozie zwierzęcym, dozwolony i zaadoptowany na 170 kg azotu/ha/rok.

Przyjęcie Rozporządzenia przez państwa członkowskie jest procesem skomplikowanym. Aż do dziś, tylko niewielka liczba państw członkowskich zaadoptowany w pełni to rozporządzenie i Komisja zapoczątkowała procedury naliczania kar przeciwko tym państwom członkowskim z powodu niepowodzenia dostosowaniu przepisów. Połączenie dobrej praktyki rolniczej oraz stosowanie się do przepisowych wzorów środowiskowych (gdzie dostępne są odpowiednie instrukcje dotyczące zanieczyszczeń azotanach), zostało ustanowione w ramach polityki Unii dla rozwoju rolnictwa, może przyczyniać się do poprawy dostosowania państw członkowskich.

Szczegółowe informacje są dostępne na stronach internetowych „Stosowanie instrukcji przeciw zanieczyszczeniom azotanami” (europa.eu.int/comm/environment/water/water-nitrates/index_en.html).

Rolnictwo i woda

Wspólna Polityka Rolna opiera się na inwestycjach służących ulepszeniu infrastruktury irygacyjnej oraz dawaniu rolnikom szansy na zmianę techniki nawadniania na lepszą. To również zabezpiecza jakość wód, niejako w odniesieniu do pestycydów i zanieczyszczeń azotanami. Komisji Europejska przygotowała Ogłoszenie zatytułowane „Polityki cenowe – Polityki dla wzmacniania utrzymania zasobów wodnych”, dostępne na stronie internetowej: (europa.eu.int/scaldus/leg/el/lvb/l28112htm), które zawiera podstawowe zasady polityki dla sektora gospodarki wodnej, mające na celu promowanie (zrównoważonego) nie naruszającego równowagi ekologicznej, użytkowania zasobów wody. W ramach programu rozwoju rolnictwa mamy inwestycje zmierzające do zachęcania rolników do zmiany techniki nawadniania na bardziej nowoczesne (np. stosowanie metody irygacji kropelkowej), która nie wymaga dużych nakładów wody, a całość dostarczonej wody jest pochłaniana przez rośliny. Ponadto programy rolno-środowiskowe pokrywają koszty adaptacji zmierzających do obniżenia ilości wody irygacyjnej i adaptacje w kierunku poprawy metod irygacji.

Unia Europejska ustaliła również zasady ochrony jakości wody w stosunku do pestycydów (europa.eu.int/comm/agriculture/envir/#pesticides) oraz zanieczyszczeń azotanami (europa.eu.int/comm/agriculture/envir/#nitrates).

Szczegółowe informacje dotyczące polityki Unii w sprawie czystości i wykorzystania wody są dostępne na stronie: „Polityka na rzecz wody w Unii Europejskiej” (europa.eu.int/comm/environment/water/index.html).

Cechy rozszerzenia Unii w 2004 roku

Wraz z wejściem 10 nowych krajów (Krajów przystępujących do Unii) – Polska, Estonia, Litwa, Łotwa, Węgry, Czechy, Słowenia, Malta i Cypr – populacja Unii Europejskiej została powiększona o 20% a jej terytorium o 23%. Dlatego, nowa Unia Europejska (UE) składa się teraz z 25 krajów członkowskich, osiągnęła populację milionów obywateli i stała się największą gospodarczą i polityczną unią państw w skali świata.

Stąd Unia Europejska, po rozszerzeniu w 2004 roku:

• Obejmuje różne kraje (jak te z dawnego bloku wschodniego), które są wciąż przechodzą proces transformacji od planowanej centralnie do gospodarki rynkowej. Jak również obejmuje kraj (Cypr), którego ziemie są okupowane przez inny kraj (Turcja).
• Obejmuje kraje, których (PKB) produkt krajowy brutto ledwie dochodzi do 4,58 % w stosunku do 15 Krajów starej Unii (wykres 1), podczas gdy PKB na głowę mieszkańca, oszacowany w parytecie siły nabywczej (PSN) krajów wstępujących waha się wokół średniej 40 % do 15 Krajów starej Unii (Kok, 2003).

Obejmuje kraje, których sektor rolniczy jest ogromny, z drobnym udziałem rolnictwa w PKB, i osób aktywnie związanych z rolnictwem. W niektórych krajach wstępujących duża ilość upraw rolniczych jest uważana za « pół-, albo względnie-utrzymująca przy życiu», co oznacza zdolność do pokrywania jedynie podstawowych potrzeb, podczas gdy ogólnie rolnicza infrastruktura rolnicza jest uboga (Rollo, 2003). Po rozszerzeniu, około 3,87 miliona rolników zostanie dodanych do obecnych 6,7 miliona obecnych w Unii rolników, co daje wzrost o 57,8 % (CEC-DG Agriculture, 2003a).

W celu ochrony rolnictwa przed negatywnymi skutkami zmian klimatu, ważne jest wprowadzenie bardziej zrównoważonych i przyjaznych dla środowiska praktyk rolniczych, takich jak uprawy odpornych na suszę i zmiany klimatu roślin, zmniejszenie emisji metanu z hodowli zwierząt i wykorzystywanie energii odnawialnej w procesach produkcyjnych.

Poza tym, ważne jest również wsparcie dla rolników w dostosowywaniu się do zmian klimatu, na przykład poprzez dostarczanie im informacji i narzędzi, które pomogą im lepiej radzić sobie z różnymi wyzwaniami, takimi jak susze i powodzie.

Podsumowując, rolnictwo i zmiany klimatu są nierozłączne i wzajemnie oddziałujące na siebie. Aby zapewnić zrównoważone i przyszłościowe rolnictwo, konieczne jest podejmowanie działań zarówno na poziomie jednostek, jak i na poziomie globalnym, aby zapobiegać negatywnym skutkom zmian klimatu i wspierać rolnictwo w dostosowywaniu się do nich.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Intensyfikacja rolnictwa zaburza lub niszczy siedliska, upraszcza strukturę i funkcjonowanie krajobrazów wiejskich. Tradycyjne gospodarstwa rolnicze upadają w rejonach niewielkich zdolnościach produkcyjnych (Solon 1997).

Ochrona bioróżnorodności zalewowych pastwisk

Sukces wylęgu czajki , krwawodzioba i rycyka był na terenach intensywnie wypasanych odpowiednio 5-7 i28 razy większy niż na obszarach mniej penetrowanych przez krowy.

Ograniczenie wypasania bydła spowodowało znaczny spadek populacji ptaków albo całkowity zanik co miało miejsce nad Narwią (Chętnicki i in. 2013).

Wykres 1. Zmiany liczebność populacji trzech gatunków ptaków w okresie zarzucania wypasu w okolicach Kaniuk nad Narwią (Chętnicki i in. 2013).

Działania podejmowane w celu zachowania bioróżnorodności:

1. Badania i innowacje w rolnictwie w służbie bioróżnorodności.
2. Dostosowanie struktury gospodarstw w zakresie bioróżnorodności.
3. Zachęty finansowe i doradztwo w zakresie praktyk respektujących bioróżnorodność.
4. Natura 2000 – sukces jest możliwy tylko we współpracy z rolnikami.
5. Upowszechnienie rolnictwa ekologicznego (Górny 1997).

Badania i innowacje w rolnictwie w służbie bioróżnorodności:

1. Badania pomogą zrozumieć interakcje między gospodarką rolną a z bioróżnorodnością; badania te wskażą metody pozwalające na respektowanie zasad zachowania bioróżnorodności.
2. Innowacje techniczne mogą pomóc w utrzymaniu bioróżnorodności, zachowując przy tym konkurencyjność sektora rolnego.

Precyzyjne rolnictwo może również chronić bioróżnorodność, na przykład poprzez ograniczenie stosowania środków ochrony roślin lub poprzez stosowanie praktyk ochrony roślin dostosowanej do potrzeb lub zaniechania nawożenia w strefach buforowych w pobliżu wrażliwych biotopów.

Tradycyjne rolnictwo a bioróżnorodność

Rolnictwo w przeszłości doprowadziło do zadomowienia się gatunków oraz stworzyło siedliska, które dzisiaj są chronione.

Utrzymanie zrównoważonego użytkowania gruntów ma kluczowe znaczenie dla ochrony bioróżnorodności i ochrony dziedzictwa kulturowego oraz pomaga uniknąć opuszczania gruntów rolnych.

Wiele siedlisk jest zależnych od ekstensywnego rolnictwa i każde zwiększenie intensywności zabiegów agrotechnicznych lub zaniechanie uprawy ma negatywny wpływ na gatunki autochtoniczne

Tradycyjne łąki górskie i niżowe np. na torfowiskach, w dolinach rzek odznaczają się imponującym bogactwem gatunków. Kontynuacja ekstensywnego wykaszania i wypasu może ochronić bioróżnorodność, a dobre zarządzanie łąkami może ją nawet podnieć (Solon1997).

Zachęty finansowe i doradztwo w zakresie praktyk respektujących bioróżnorodność

1. Gospodarowanie respektujące zasady ochrony środowiska pociąga za sobą dodatkowe koszty oraz powoduje mniejsze zbiory.
2. Dobrowolne instrumenty ochrony przyrody będą przyjęte jedynie wtedy, kiedy rolnicy będą otrzymywali odpowiednie wsparcie finansowe.
3. Odpowiednie szkolenia pozwolą nie tylko na znaczne polepszenie skuteczności instrumentów ochrony przyrody, ale również na poprawę opłacalności rolnictwa.

Programy rolnośrodowiskowe to dotacje celowe, ukierunkowane na ochronę bądź odtwarzanie zanikających elementów krajobrazu rolniczego i związanych z nimi grup gatunków roślin i zwierząt.
Natura 2000 – sukces jest możliwy tylko we współpracy z rolnictwem

Niemal jedna czwarta siedlisk na świecie uznanych za godne ochrony zależy od rolnictwa lub z niego korzysta (głównie z rolnictwa ekstensywnego), np. siedliska kuropatwy (Perdix perdix), chomika (Cricetinae), zająca szaraka (Lepus europaeus).

Wielu rolników uprawiających ziemię w pobliżu terenów chronionych staje wobec rosnących wymagań w zakresie ochrony środowiska.

Zwierzęta zasługujące na ochronę żyją także poza terenami chronionymi, występują tam również rzadkie gatunki roślin.

Rolnictwo ekologiczne

Produkcja ekologiczna powinna łączyć przyjazne środowisku praktyki gospodarowania, wspomagać wysoki stopień różnorodności biologicznej, wykorzystywać naturalne procesy oraz zapewnić właściwy dobrostan zwierząt.

Często podkreśla się dwoistą naturę rolnictwa ekologicznego jako typu rolnictwa najlepiej chroniącego bioróżnorodność. Jest to system gospodarowania wpływający pozytywnie na środowisko naturalne, co przyczynia się do osiągania korzyści rolnośrodowiskowych.

Rolnictwo ekologiczne jest odpowiedzią na zmieniającą się strukturę popytu na rynku. Konsumenci skłaniają się ku tym produktom, chcą je kupować i zazwyczaj płacą za nie wyższą cenę niż za produkty, które nie zostały wytworzone takimi metodami

Wnioski

Gospodarka rolna wpływa zarówno negatywnie jak i pozytywnie na kształtowanie poziomu różnorodności biologicznej.

Negatywne – zarzucanie tradycyjnych metod uprawy i hodowli, stosowanie środków ochrony roślin powodują ginięcie wielu gatunków zwierząt i roślin jak również mogą być głównym źródłem degradacji otaczającego nas środowiska .

Pozytywne – rolnictwo ekologiczne i precyzyjne rolnictwo służą ochronie bioróżnorodność i siedlisk.
Według mojej opinii niekorzystne zmiany można zniwelować, a korzystne wprowadzić i udoskonalić jednak wymaga to nakładu pracy, kosztów oraz edukacji społeczeństwa a także czasu.

Literatura:

1. Chętnicki W., Świętochowski P., Mazurek Ł., Szczęśliwe krowy z Brzostowa. Ochrona bioróżnorodności zalewowych pastwisk. Trans Humana Wydawnictwo Uniwersyteckie.2013.
2. Górny M., Znaczenie ekologicznego rolnictwa dla kształtowania krajobrazów wiejskich, Problemy Ekologii Krajobrazu 1: 67-108. 1997.
3. Kaczmarek S., Krajobraz i bioróżnorodność. Wyd. Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. Bydgoszcz. 2008.
4. Łabno G., Ekologia-słownik encyklopedyczny. Wydanie II. Wydawnictwo Europa. Warszawa. 2007.
5. Richling A., Solon J., Ekologia Krajobrazu. Wydanie V. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa. 2011.
6. Solon J.,Antropogeniczne zmiany różnorodności biologicznej w krajobrazie roślinnym (na przykładzie fragmentu doliny Narwi w okolicach Tykocina), Problemy Ekologii Krajobrazu 1: 109-152. 1997.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Różnorodność biologiczna

Określa bogactwo, czyli liczbę rodzajów  systemów biologicznych lub łącznie bogactwo i relatywny udział poszczególnych rodzajów w obrębie danej powierzchni lub w ramach jednostki topologicznej wyższego rzędu (Richling 2011).

• Aspekt ekonomiczny – zarzucanie tradycyjnych odmian roślin uprawnych i zwierząt hodowlanych.
• Aspekt  ogólnoprzyrodniczy – ograniczenie liczebności lub ginięcie roślin i zwierząt związanych ze środowiskami polnymi i łąkowymi.

Co stanowi największe zagrożenie dla różnorodności biologicznej?

1. Środki ochrony roślin (ginięcie wielu gatunków roślin);
2. środki owadobójcze (ograniczenie liczebności  lub ginięcie wielu gatunków zwierząt);
3. nawozy sztuczne, stosowane na użytkach zielonych, (bujny rozrost niektórych traw kosztem wielu bardzo cennych, chociażby ze względu na wartość leczniczą i odżywczą dla zwierząt i ludzi);
4. wczesne koszenie łąk (ginięcie niektórych roślin, np. przez ograniczenie produkcji nasion, niszczenie  gniazd ptasich);
5. uprawy roślin genetycznie modyfikowanych GMO (wpływają na wszystkie aspekty różnorodności biologicznej);
6. hormony, antybiotyki, GMO (modyfikują środowisko).

Najważniejsze oddziaływania gospodarki wielkoprzestrzennej na bioróżnorodność biologiczną

1. Ograniczenie powierzchni naturalnych i półnaturalnych zbiorowisk,
2. zmiany warunków siedliskowych a w efekcie przekształcanie ekosystemów i ustępowanie gatunków wrażliwych,
3. utrudnianie rozprzestrzeniania się gatunków w wyniku tworzenia barier ekologicznych,
4. tworzenie warunków dla rozprzestrzeniania się obcych gatunków i przekształcania ekosystemów (Kaczmarek 2008).

Ograniczenie powierzchni ekosystemów naturalnych i półnaturalnych:

Struktura użytkowania ziemi w Polsce jest bardzo zróżnicowana i obejmuje różne rodzaje zastosowań ziemi, takie jak:

1. Rolnictwo – zajmuje największą powierzchnię ziemi w Polsce, blisko 70% powierzchni kraju.
2. Leśnictwo – lasy zajmują około 30% powierzchni kraju i są ważne zarówno dla produkcji drewna, jak i jako źródło tlenu i naturalnego schronienia dla wielu gatunków zwierząt.
3. Tereny mieszkaniowe – zajmują niewielką część powierzchni kraju, ale są bardzo istotne dla ludzi mieszkających w Polsce.
4. Przemysł – przemysł jest ważnym źródłem miejsc pracy i dochodów dla ludzi w Polsce, ale tereny zajmowane przez przemysł są zazwyczaj mniejsze niż rolnictwo i leśnictwo.
5. Tereny rekreacyjne – obejmują parki narodowe, rezerwaty przyrody i tereny wypoczynkowe, które są ważne dla zachowania różnorodności biologicznej i zapewnienia miejsc do wypoczynku dla ludzi.

Ogólnie rzecz biorąc, struktura użytkowania ziemi w Polsce jest zróżnicowana i odzwierciedla różnorodne potrzeby i cele społeczeństwa, a także wpływ historii i geografii kraju.

Bioróżnorodność, czyli różnorodność biologiczna, jest ważnym elementem naszej planety, który odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowego środowiska i zapewnieniu dobrego samopoczucia ludzi i zwierząt. Wpływ gospodarki rolnej na bioróżnorodność jest jednym z ważnych czynników, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie stanu i kierunku rozwoju środowiska naturalnego.

Gospodarka rolna jest ważną częścią gospodarki w wielu krajach, w tym w Polsce, i może mieć zarówno pozytywny, jak i negatywny wpływ na bioróżnorodność. Na przykład, rolnictwo intensywne, które opiera się na monokulturach i stosowaniu dużych ilości chemicznych środków ochrony roślin, może mieć negatywny wpływ na różnorodność gatunków i siedlisk. Z drugiej strony, rolnictwo ekologiczne, które opiera się na zrównoważonym i zróżnicowanym rozwoju, może przyczynić się do poprawy bioróżnorodności.

Ponadto, istnieją inne elementy gospodarki rolnej, takie jak hodowla zwierząt, które również mają wpływ na bioróżnorodność. Na przykład, intensywna hodowla zwierząt może prowadzić do zmniejszenia liczby gatunków i siedlisk, podczas gdy zrównoważona hodowla może przyczynić się do ochrony i zachowania bioróżnorodności.

Aby zmniejszyć negatywny wpływ gospodarki rolnej na bioróżnorodność, ważne jest, aby rolnicy i decydenci prowadzili politykę i praktyki oparte na zrównującym się i zróżnicowanym rozwoju. To może obejmować:

1. Stosowanie zrównoważonych i ekologicznych praktyk rolniczych, takich jak rolnictwo biodynamiczne, które minimalizuje stosowanie chemicznych środków ochrony roślin i zachęca do wzrostu różnorodności gatunków i siedlisk.
2. Zwiększanie powierzchni zielonych i łąk, aby zachować i ochronić siedliska dla różnorodnych gatunków roślin i zwierząt.
3. Ochrona i rewaloryzacja obszarów wiejskich, takich jak łąki, torfowiska i bagna, aby zachować i przywrócić ich naturalną różnorodność biologiczną.
4. Wspieranie i promowanie zrównoważonej hodowli zwierząt, która zachowuje naturalne zachowania zwierząt i minimalizuje ich negatywny wpływ na środowisko.
5. Edukacja i świadomość społeczeństwa na temat znaczenia bioróżnorodności i wpływu gospodarki rolnej na nią, aby zwiększyć świadomość i zaangażowanie w działania na rzecz jej ochrony.

W końcu, ważne jest, aby współpracować i współdziałać na różnych poziomach – od lokalnego do globalnego – w celu zachowania i ochrony bioróżnorodności. Tylko współpraca i działanie razem pozwolą nam zapewnić przyszłość naszej planety i zachować różnorodność biologiczną na wiele kolejnych pokoleń.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Rolnictwo organiczne jest systemem metod rolniczych zależnych od niskich nakładów zewnętrznych zastępujących wykorzystanie nawozów sztucznych i pestycydów, ze środowiskiem o wysokiej aktywności biologicznej, bogatym w bioróżnorodność (IFOAM, 1986). Ten typ rolnictwa jest oparty na idei, która mówi, że rolniczy kawałek ziemi jest jak organizm, w którym wszystkie współdziałające części – substancje odżywcze gleby, substancje organiczne, mikroorganizmy, owady, rośliny, zwierzęta i człowiek – oddziałują na siebie tworząc zwarty system (Morris et al., 2001, za: Lampkin, 1994). Podstawowe cele rolnictwa organicznego jak przedstawiają IFOAM są następujące:

• • ochrona urodzajności gleby
  • unikanie wszystkich form zanieczyszczenia środowiska
  • produkcja produktów o wysokich wartościach odżywczych, i adekwatnej jakości
  • redukcja ilości używanej w produkcji rolnej energii z nieodnawialnych zasobów (ropa, węgiel) do minimalnego możliwego poziomu
  • zapewnienie zwierzętom hodowlanych dobrych warunków życia opartych na wartościach moralnych
  • właściwe działanie cyklów biologicznych w agroekosystemach, z właściwym udziałem mikroorganizmów, fauny lądowej i flory
  • ubezpieczenie produktów rolnych od wystarczającego dochodu dla producentów

• ochrona różnorodności genetycznej w agro-ekosystemach na okolicznych terenach

Wśród głównych metod i wskazówek dla biologicznego rolnictwa znajdują się:

Poprawa urodzajności gleby

Metody stosowane w rolnictwie organicznym mają na celu przygotowywanie terenu do uprawy, poprzez zastąpienie nawozów sztucznych i pestycydów, aby pobudzić rozwój wszystkich form życia, które znikły lub zostały dramatycznie zredukowane w wyniku stosowania substancji chemicznych. W każdym metrze kwadratowym zdrowej gleby, można znaleźć w normalnych warunkach miliony bakterii, grzybów glebowych i pierwotniaków, dziesiątki tysięcy roztoczy i kilkaset chrząszczy, wije, mrówek, pająków i dżdżownic. Wszystkie te formy życia są bardzo ważne dla funkcji gleby, ponieważ zmieniają substancje organiczne w składniki dostępne dla roślin.

Życie gleby jest podzielone na mikroflorę i faunę (Papamihos, 1985). Mikroflora składa się z: (1) bakterii, (2) promieniowców, (3) grzybów glebowych i (4) glonów.

Bakterie są małymi jednokomórkowymi organizmami glebowymi, które wzrastają i mnożą się szybko wszędzie tam gdzie jest obecne dostępne pożywienie (substancje organiczne) a warunki klimatyczne są optymalne. W każdym gramie urodzajnej gleby żyją miliony bakterii. Waga żywych bakterii na hektar może przewyższać 200 Kg! Niektóre bakterie (np. z rodzaju Rhizobium) mogą współżyć z roślinami strączkowymi wiążąc azot atmosferyczny.

Promieniowce są również jednokomórkowymi organizmami, które powodują rozkład materii organicznej; nie rozwijają się tak jak szybko jak bakterie. Mają jednak zdolność produkowania substancji antybiotykowych, trujących dla innych organizmów.

Grzyby glebowe obejmują olbrzymie spektrum organizmów, od jednokomórkowców do pospolitych grzybów jak np. pieczarki. Ich sposobem na otrzymywanie koniecznych do życia energii i pożywienia jest rozkład substancji organicznych zawartych w podłożu.

Glony generalnie żyją w wodzie. Jednak, niektóre z nich, współżyjąc razem z grzybami, tworzą tzw. porosty, które rozwijają się na kamieniach, pniach i gałęziach drzew. Są one uważane za najważniejsze organizmy żywe, które mają zdolność trawienia skał (ponieważ produkują kwasy organiczne rozpuszczające minerały), dlatego są uważne za czynniki kierujące tworzeniem gleby. Porosty są organizmami samożywnymi, co oznacza, że zawierają chlorofil i są zdolne do fotosyntezy jak rośliny.

Fauna gleby składa się z pierwotniaków, roztoczy, pająków, mrówek, dżdżownic i owadów. Arthropoda (roztocza, pająki i mrówki), razem z dżdżownicami, są prawdopodobnie najważniejszymi organizmami żywymi. Szczególnie dżdżownice są uważane za największych dobroczyńców, ponieważ ich obecność jest dowodem zdrowia gleby. Ich zbawienna rola tkwi w fakcie, że odżywiają się głównie obumarłymi liśćmi, które przechodzą przez ich układ trawienny wraz z wielkimi ilościami gleby, której ilość może dochodzić do 30-50 tonów na hektar na rok (Ntafis, 1986). Tak, więc lekko nadtrawione substancje organiczne są łatwo dostępne dla innych organizmów glebowych, które przerabiają je w humus. Działanie dżdżownic daje w rezultacie zmiany w formacji glebowej, przerabiają one zbitą glebę w ziarnistą i bardziej porowatą, poprawiając tym samym zdolności przewietrzania i filtrowania oraz absorbowania wody. Wszystkie z wyżej wymienionych właściwości są ważne dla urodzajności gleby. W środowiskach chłodnych i suchych, dżdżownice żyją w głębszych warstwach gleby, podczas gdy pogoda jest ciepła i wilgotna wędrują do wyższych warstw.

Fauna glebowa przyczynia się do rozkładu materii organicznej i formowania próchnicy. Nie jest to zjawisko jednorodne, ponieważ niektóre ze zwierząt tną materiał organiczny na maleńkie kawałki, następnie inne poprzez swój system trawienny zmieniają jego strukturę a jednocześnie mieszają go z minerałami glebowymi.

Ponadto, nie można wykluczyć wpływ większych zwierząt (krety, szczury) na jakość gleby, których udział w jej ulepszaniu polega na kopaniu i otwieraniu korytarzy. Podczas tych czynności materiał z głębszych poziomów gleby jest przenoszony na powierzchnię, podczas gdy materiał powierzchniowy wraz z wodą dostaje się do wykopanych kanałów.

Wszystkie te organizmy, aby przeżyć muszą mieć przestrzeń i powietrze. Tak, więc wszystkie metody uprawy i maszyny, które powodują niszczenie morfologii terenu nie są polecone. Nie jest również polecana głęboka uprawa. Ponadto, wiele wysiłków zostało podjętych w celu możliwego zmniejszenia obróbki gleby (uprawa, bronowanie itp).

Wysiłek zmierzający do tworzenia zdrowej i „żywotnej” gleby może stać się najważniejszym czynnikiem w odniesieniu do upraw bio-organicznych, a jednocześnie kamieniem węgielnym dla ich sukcesu.

Kontrola stosowania maszyn

Główną negatywną konsekwencją wynikającą z wykorzystania maszyn jest kompresja gleby i zniszczenie porów glebowych. W następstwie, czego następuje ograniczenie przewietrzania gleby, krążenia wody i rozwoju korzeni.

Dla wykluczania tych negatywnych skutków proponuje się następujące rozwiązania:

• stosować lżejszą maszynerię, która wykazuje podwyższoną skuteczność w zakresie wykonywanych czynności, do których jest przeznaczona, co wyeliminuje kompresję gleby.
• stosować się do praktyk uprawy minimalnej, dążąc do łączenia różnych czynności w jedno np. uprawa z jednoczesnym obsiewaniem. Nie należy stosować praktyk uprawy tam, gdzie to nie jest konieczne.
• wybierać właściwy termin, zwracając uwagę na wilgotność gleby. Jeśli gleba jest bardzo wilgotna, z dużymi i ciężkimi bryłami – trudnymi do rozbicia – zostanie odtworzona przez uprawę. Natomiast, jeśli gleba jest sucha, trudna albo niemożliwa do orania, wtedy jakakolwiek działania niszczą jej morfologię.

Kontrola stosowania nawozów

Wykorzystanie nawozów mineralnych może być zastąpione poprzez wprowadzenie metody rotacji upraw – płodozmianu (przewaga tej metody zostanie opisana poniżej), szczególnie z zastosowaniem roślin strączkowych jak źródła azotu oraz innych substancji odżywczych (Sahs i Legoing, 1985).

Stosowanie kompostu daje w efekcie użyźnianie i morfologiczne ulepszenie gleby, a mianowicie poprawia porowatość, przepuszczalność dla wody, pojemność na wodę, zawartość substancji humusowych, itp. Jeśli zastosujemy różne materiały do przygotowania kompostu, wtedy w produkcie finalnym zawartość i jakość składników odżywczych będzie lepsza i bardziej kompletna. Kompost tworzy się z substancji naturalnych (naturalne pozostałości uprawa, liście, skórki, trociny, organiczne odpady kuchenne i z przemysłu rolnego), zwierzęcy nawóz naturalny, wodorosty morskie (bez soli) i materiał nieaktywny (beonit, kaolinit, popioły i wapień). Wszystkie te materiały są układane warstwowo, utrzymują wysoką wilgotność i są pozostawiane do rozkładu przez mikroorganizmy. Produkt finalny powstaje przez okres od 6 miesięcy do 2 albo 3 lat i może być używany zamiast nawozu sztucznego, ponieważ zawiera wysokie stężenia substancji odżywczych.

Nawóz zielony, (który tworzy się poprzez obcinanie zielonych części roślin i pozostawianie ich na ziemi) jest również niezbędny w uprawach bio-organicznych. Jego zaletami jak pisze Alkimos (1990) są:

• wzbogacenie gleby w składniki odżywcze
• zapobieganie erozji wodnej i wiatrowej
• działanie przeciw chwastom poprzez przykrycie gleby
• produkcja próchnicy

Kontrola chwastów

Zapobieganie rozwojowi chwastów może być osiągnięte przez:

• pomiary uprawowe takie jak regulowanie czasu i gęstości siewu,
• metody wykorzeniania chwastów; jednak bardzo męczące,
• stosowanie sposobów mechanicznych (motyki, kilofy, kosiarki),
• mulczowanie – okrywanie mierzwą z naturalnymi pozostałościami innych typów roślin (ściętą trawą, słomą, trocinami). Okrywanie mierzwą może powodować powstrzymanie rozwoju chwastów, poprzez podwyższenie temperatury i utrzymywanie wilgoci, bez jakichkolwiek ujemnych konsekwencji. W tym samym czasie, stopniowy przebieg tworzenia się próchnicy z materiału okrywowego ma pozytywny wpływ na poprawianie struktury gleby. Okrywanie mierzwą może być zastosowane również w arboryzacji – nasadzaniu drzew, jaki i w ogrodnictwie szczególnie w uprawie małych owoców, takich jak truskawki,
• stosowanie lepszych roślin będących naturalnymi rywalami chwastów. Okrywając mierzwą roślin takich jak koniczyna, w połączeniu z wieloletnimi albo liniowymi uprawami może eliminować przez cieniowanie lub zapobiegać rozwojowi chwastów. Rośliny strączkowe i zboża głównie są używane na obszarach o odpowiedniej wilgotności gleby. Oprócz kontroli chwastów, eliminują erozję, co jest ich ważnym atutem. Jednak, na obszarach gdzie dostępna wilgoć w glebie stanowi czynnik ograniczający, należy zwrócić szczególną uwagę na konkurencję z roślinami uprawy podstawowej,
• pokrywanie terenu pomiędzy uprawianymi roślinami przy użyciu czarnego plastiku, powoduje niszczenie chwastów z powodu braku światła, ograniczenie napowietrzania i podwyższenie temperatury, jednocześnie utrzymanie wysokiej wilgotności gleby przez bark możliwości odparowywania wody,
• wprowadzenie uprawy metodą rotacji – płodozmianu w ten sposób, że wrażliwa na chwasty uprawa powinna być wysiewana przed rozpoczęciem wegetacji swojego rywalem wtedy gleba pozostaje czysta,
• naturalna ochrona (np. przez ogień, dym). Ta metoda nie jest powszechnie używana (w Polsce jest surowo zabroniona) z powodu ryzyka przeniesienia ognia (głównie w rejonie Morza Śródziemnego), nieodwracalnych szkód wyrządzanych wśród fauny tworzącej agroekosytsem (ogień zabija pożyteczne żywe organizmy) oraz strat substancji organicznych, które zmieniane są w popiół przenoszony z wiatrem na odległe tereny. Często, w krajach gdzie ta praktyka jest dozwolona stosuje się, specjalne palniki lub miotacze płomienia, pozwalające zniszczyć chwasty, głównie w uprawach pasowych kukurydzyO i bawełny jak również w drzewostanach,
• ochrona biologiczna, która może być wprowadzona na obszarach gdzie problematyczne chwasty pojawiają się jako jednogatunkowe albo gdzie wiele organizmów stanowi naturalnych rywali tego chwastu. Dzięki tej metodzie chwasty mogą być niszczone przez grzyby czy owady,
• biologiczna kontrola może być osiągnięta w ekosystemie rolniczym przez wprowadzenie zwierząt (krowy, kozy, owce, drób); gdzie zwierzęta te niszczą chwasty głównie w sadach (z jednoczesnym użyźnianiem nawozem naturalnym) poprzez wypasanie. Ponadto w krajach gdzie stosowane są szerokie kanały nawadniające pola, wprowadza się ryby takie jak Cyprinus carpio (karp), który używany jest dla ochrony tych kanałów przed zarastaniem glonami i roślinami wodnymi (Paspatis, 1986).

Kontrola ilości owadów

Do zapobiegania rozwojowi owadów szkodników upraw zaleca się stosowanie następujących technik (Mpoultadakis, 1988; Mpourmos, 1988; Panayos, 1986):

• selekcjonowanie zdrowego materiału mnożeniowego (nasiona, transplanty, sadzonki, siewki), nie zaatakowanego przez wirusy, grzyby i różne nasiona roślin jednorocznych, jednocześnie o znanej, wysokiej oporności na choroby. Należy podkreślić, że rolnictwo bio-organiczne nie dopuszcza stosowania roślin modyfikowanych genetycznie, nawet, jeśli są one szczególnie oporne na określone choroby czy szkodniki. To stanowisko jest szczególnym rodzajem demonstracji przeciwko interwencji i manipulacjom w DNA (kodzie genetycznym). Ponadto, określone odmiany, szczególnie tradycyjne i ich ekologiczna uprawa jest odpowiedzią na kwestie produkcji jak również ochroniy roślin,
• pułapki feromonowe. Feromony są zapachowymi związkami chemicznymi produkowanymi przez samice w trakcie łączenia się w pary, odbierane przez samców danego gatunku jako bardzo atrakcyjne. Substancje te produkowane komercyjnie są bardzo skuteczne w zwalczaniu owadów dwuskrzydłych (błonkówek),
• uwalnianie bezpłodnych samców, których sterylność osiągnięta jest przez napromieniowanie chromosomów Y lub X. Osobniki takie łączą się w pary jednak złożone jaja są niezapłodnone lub sterylne, tak więc populacja się zmniejsza. Ta metoda jest również wprowadzana do rolnictwa konwencjonalnego.
• stosowanie wybranych naturalnych insektycydów, (nie mylić z pożytecznymi owadami), takich jak nikotyna, pyretryna, potenon itp.
• ochrona biologiczna przeciw owadom poprzez stosowanie „kontrolerów” jak np. pasożyty jaj owadów, osy pasożytnicze, biedronki itp., które są głównie szkodliwe dla rozwoju i wzrostu owadów, prowadząc do zmniejszenia ich populacji,
• ogólne zaburzenie funkcji hormonalnych, np. hormon, który wywołuje u samicy niechęć do składania jaj obok jaj złożonych przez inną samicę. Ponadto feromon alarmowy produkowany przez zranionego osobnika (mszycę), wywołuje alarm wśród osobników tego samego typu, zmuszając je do opuszczenia rośliny, na której żyją. Feromon szarańczy zwiększa atrakcyjność osobnika powodując utrzymanie jedności roju. Wreszcie, inne hormony przyciągają chwastobójcze owady. Jest oczywistym fakt, że taki rodzaj hormonów syntetycznych może być użyty jako pułapki, środki mylące, powodujące zamęt rozrodczy oraz odstraszający różne owady. Opisana powyżej metoda jest powszechnie stosowana  również w rolnictwie konwencjonalnym.

• stosowanie ekstraktów naturalnych np. wyciągi z pokrzywy, olej z eukaliptusa, kamfory, mięty, mięty pieprzowej, lawendy, rozmarynu, tymianku – olejki z wodorostów, czosnku, cebuli, marchwi, pomidora, chryzantemy (zawierającej pyretrynę, która jest naturalnym insektycydem), to środki powszechnie stosowane przez rolników, jako zasiewane rośliny wspomagające lub jako pestycydy. Również w tym samym celu można stosować preparaty z obornika, serwatkę (pozostałość z mleka po odciągnięciu tłuszczu), propolis (materiał izolowany z plastrów robionych przez pszczoły), skorupki jajek, minerały takie jak beonit, kaolinit czy popiół.
• preparaty ochrony bezpośredniej. Siarka, siarczan miedzi, rotenon, substancje rozpuszczalne, zawierające krzem, potas albo sód, nadmanganian potasu, ałun, mydło i alkohol (Panayos, 1986).
• unikanie niszczenia naturalnych ogrodzeń, żywopłotów itp. które zrobione są z roślin albo kamieni oraz samotnych drzew, które stanowią siedlisko albo miejsce rozmnażania ptaków, gadów i owadów pożytecznych w uprawach. Naturalne ogrodzenia stanowią również przeszkodę dla erozji wodnej i wiatrowej. W bio­organicznej uprawie, wymagane jest tworzenie takich ogrodzeń.
• techniki śródplonów z dwóch lub więcej typów roślin, z który każdy zabezpiecza drugi przed owadami poprzez odstraszanie albo druga uprawa zwabia owady usuwając je z uprawy głównej. Przykładem mogą być systemy śródplonów z pomidorem i nagietkiem, kiedy korzenie nagietka odstraszają nicienie a jego kwiaty zwabiają pszczoły, dzięki czemu pszczoły zapylają również kwiaty pomidora. Ponadto, czosnek chroni inne rośliny przed mszycą, mrówkami i pleśnią tzw. mączniakiem, lawenda chroni fasole przed mszycą itd.
• ochrona upraw, niektóre zalecenia dotyczące ochrony upraw to: (1) unikać nadmiernego stosowania azotu do użyźniania, nawet jeśli pochodzi z nawozu naturalnego albo innych źródeł dozwolony według zaleceń rolnictwa biologicznego, (2) unikać nadmiernego nawadniania, (3) unikać trwałej wilgoci, (4) stosować delikatne i właściwe dla każdego typu uprawy przycinanie, (5) regulowanie obsiewania i zbiorów, (6) zmiana gęstości obsiewania, i (6) niszczenie pozostałości pouprawowych przez zaoranie lub pozostawienie na polach.

Stosowanie rotacji upraw – płodozmianu

Termin “rotacja upraw, płodozmian” oznacza systematyczną i następującą cyklicznie zmianę rodzaju uprawy na tym samym polu. Jest ona stosowana w rocznym cyklu upraw. Uprawiane odmiany są zmieniane według określonego programu następstwa upraw, należącego od wymagań na składniki pokarmowe, danego gatunku i odmiany oraz materię organiczną i azot, który pozostawiają w glebie po zakończeniu zbiorów (pod warunkiem, że są one motylkowe), tworzenia się ich systemów korzeniowych, pracy uprawowej jakiej wymagają i oczywiście dochodu jaki przynoszą.

Jak pisze Livernash (1992) ta metoda ma następującą przewagę:

• morfologia gleby jest poprawiona poprzez stosowanie różnych metod uprawy i różnych typów systemów korzeniowych roślin następujących po sobie. Ponadto, niektóre z nich, z głębokimi systemami korzeniowymi dostarczają na powierzchnię składniki pokarmowe, które są wchłaniane przez rośliny z płytkim systemem korzeniowym, które po nich następują,
• zawartość azotu w glebie wzrasta podczas uprawy metodą płodozmianu z roślinami strączkowymi (fasola, soja, wyka), które przez symbiozę z bakteriami korzeniowymi wiążą azot atmosferyczny,
• choroby, owady i chwasty są eliminowane, jeśli przez kilka lat uprawy na nie cierpiały poprzez rotację można ich uniknąć,
• klasyczny przykład tradycyjnych upraw opartych na metodzie płodozmianu to trzyletnia rotacja jęczmienia, roślin strączkowych i roślin ogrodniczych. Podczas pierwszego roku, jęczmień oczyszczał glebę z nicieni; podczas drugiego roku, rośliny strączkowe z głębokim systemem korzeniowym użyźniały glebę azotem. Podczas trzeciego roku, bardziej wymagające, ale wrażliwe rośliny ogrodowe lub warzywa czerpały korzyści i rozwijały się, podczas gdy rozwijające się nicienie nie będą mogły zasiedlić gleby, ponieważ jęczmień je zniszczy (powoduje odrętwienie) podczas obsiewania w przyszłym roku.

Wiatrochrony

Wiatrochrony z krzewów albo drzew osłaniają uprawy przed silnymi wiatrami, dzięki czemu utrudniona jest erozja wiatrowa gleby, która ma miejsce szczególnie na odsłoniętych terenach. Ponadto wiatrochrony zmieniają mikroklimat przez podnoszenie temperatury i redukowanie odparowania wilgoci, tak więc podnoszą plony, i chronią pasące się zwierzęta. Jednocześnie chronią małe zwierzęta, żyjątka i mikroorganizmy niezbędne do utrzymania równowagi ekologicznej pól. Wiatrochron z krzewów i drzew (o wysokości 5 metrów), tworzy miejsce osłonięte od wiatru aż do 100 metrów za nim (Alkimos 1989).

Porównanie konwencjonalnego i organicznego rolnictwa, z uwzględnieniem podstawowych wymiarów ekologicznych i praktyk uprawy zebrane zostały w tabeli poniżej:

	Rolnictwo konwencjonalne	Rolnictwo organiczne
Gleba	W większości przypadków wymaga nakładów związków nawozowych.	“Żywa” gleba jest osiągnięta przez wielką różnorodność zwierząt i mikroorganizmów
Nasiona	Rzadko stosowana metoda płodozmianu, nigdy nie odłogowana.	Wymagane jest stosowanie metod płodozmianu i odłogowania
Nawożenie	Nawozy sztuczne są dominujące. Głównym celem jest maksymalizacja wydajności.	Nawóz odzwierzęcy lub kompost jest stosowany do nawożenia. Stosowane jest również nawożenie poprzez płodozmian i stosowanie nawozów zielonych.
Zabiegi uprawy	Przez maszyny	Przekopywanie tylko do głębokości 10 cm. Ogólnie zalecane jest stosowanie delikatnych zabiegów uprawowych.
Chwasty i pasożyty	Głównie przez stosowanie sztucznych, chemicznych pestycydów.	Mechaniczna lub biologiczna ochrona, oraz stosowanie płodozmianu.
Uprawa roślin	Monokultury podyktowane zapotrzebowaniem rynku.	Multikultury oparte na kryteriach naukowych, promujących zdrowie i urodzajność ekosystemów rolniczych.

Dawniej, terminy rolnictwo „ekologiczne” i „organiczne” byty traktowane jako oddzielne trendy z niewielkimi różnicami (Gold, 1999; Siardos i Koutsouris, 2002). Jednak, ustawodawstwo dotyczące minimalnych modeli rolnictwa organicznego w EU, Rozporządzenie nr 2092/91 (z jej ostaną poprawką USDA-NOP w USA, zawierające podstawy ogólnoświatowe dla istotnych modeli, głównie z powodów handlowych) utożsamia oba terminy, tak, że mogą być uważane za identyczne. W każdym wypadku, jest znacząca różnorodność w zakresie systemów rolniczych stosowanych w rolnictwie biologicznym (Morris et al., 2001), które wyrażają się ustawami bardziej “ścisłymi” (z 2092/91 albo USDA-NOP) ze wzorami dla krajowych albo prywatnych instytucji albo związków producentów (biodynamiczne rolnictwo jest prawnie i komercyjnie umieszczone również w rolnictwie organicznym).

Zwierzęta inwentarskie w rolnictwie organicznym

Produkcja zwierzęca w rolnictwie organicznym opiera się na:

• naturalnych warunkach utrzymania zwierząt
• stosowaniu paszy wyprodukowanej sposobem organicznym
• eliminowaniu wykorzystania z syntetycznych leków allopatycznych
• jest przeciwna modyfikacjom genetycznym
• chroni środowisko
• produkuje zdrowe produkty

Produkcja zwierzęca w rolnictwie organicznym nie jest ograniczony przez proste zastępowanie konwencjonalnych nakładów, przez nakłady dopuszczone Rozporządzeniem (EWG) 1804/99, które uzupełnia przepis (EwG) 2092/91, ani przez produkcję dóbr z ograniczeniem obecności pozostałości substancji ochrony roślin, antybiotyków itp, tylko żąda ogólnego obchodzenia się ze zwierzętami inwentarskimi, w sposób który zabezpiecza:

• ich zdrowie i naturalny rozwój
• poprawia warunki życia
• chroni środowisko
• chroni bioróżnorodność ekosystemów rolniczych i pejzażu
• wykorzystuje zasoby lądowe w sposób zrównoważony
• tworzy stabilne biologicznie strefy inwentarza żywego, na małą skalę ekonomiczną

W obrębie tych zasad działalności rolniczej, hodowla żywego inwentarza stanowi zakończenie naturalnego cyklu, gdzie punktem startowym jest rolnictwo biologiczne oraz wykorzystanie i spożycie produktów organicznych, bez jakiegokolwiek ujemnego wpływu na bilans równowagi środowiskowej.

Produkcja zwierzęca w rolnictwie organicznym respektuje naturalny sposób życia jak również naturalne potrzeby zwierząt. Każde zwierzę żyje według swego normalnego tempa, mieszkając w miejscu zbliżonym do naturalnego, na poszerzonych pastwiskach, oraz przestrzennych, dobrze przewietrzonych stajniach, czy oborach. Tak, więc nie mogą ulegać modyfikacji ich szczególne wymagania, czy zwyczaje, przyspieszenie ani podnoszenie produkcji kosztem zwierząt.

Hodowla zwierząt jest jakościowa, zaczyna się od stosowania biologicznej, naturalnej paszy takiej jak jęczmień, zboże, soja i siano. Hodowla organiczna ma na celu właściwy rozwój zwierząt, przy użyciu metod naturalnych z uwzględnieniem ich wskaźników biologicznych, ochrony przed patologią, niepokojami, napięciem i nienormalnym przyspieszeniem ich rozwoju. W razie chorób, podawane są leki homeopatyczne albo ziołowe, zawsze po interwencji wykwalifikowanego weterynarza.

To traktowanie i szacunek dla zwierząt daje w efekcie produkcję mięsa o wyjątkowych cechach w smaku, teksturze, spójności i nieobecności zbędnego tłuszczu.

Unia Europejska wprowadziła dotacje do produkcji zwierzęcej metodami organicznymi dla następujących typów:

1. Produkcji owiec i kóz
2. Owce i kozy z przeznaczeniem do hodowli w sposób pasterski, zarówno z przemieszczaniem jak i bez przemieszczania, zarówno produkcję owiec i kóz odmian rodzimych i/lub półrodzimych, z wyjątkiem hodowli w warunkach całkowicie stajniowych.
3. Hodowli krów
4. Produkcja krów mięsnych – (odchowanie), cieląt, krów mlecznych.
5. Produkcji świń
6. Systemy zredukowanej uprawy gruntu

Systemy te mają na celu redukowanie zniszczenia gleby poprzez stosowanie różnych praktyk, które redukują do minimum zmianę składu i struktury gleby jak również konsekwencji, jakie mają dla bioróżnorodności (FAO, 2003). Ogólnie, systemy zredukowanej uprawy gruntów obejmują wszystkie praktyki, które redukują, albo obniżają uprawę gleby oraz wykorzystują biomasę roślinną w taki sposób, że jest pozostawiana na powierzchnia ziemi przez cały rok (FAO, 2003). Definicja tego systemu, wprowadzona przez FAO zawiera sformułowania: nie-uprawa gleby, natychmiastowe obsiewanie, ochrona gleby uprawami pokrywającymi, albo pozostałości pouprawowe bez integracji, a ostatecznie odłogowanie.

Ta definicja, jednak, jest uważana za zawężoną z uwagi na istnienie mnóstwa terminów technicznych (FAO, 2003). Zostały podane różne nazwy takie jak: Nie-uprawa gleby (sposób bez uprawowy), Uprawa powierzchniowa z resztami roślinnymi (uprawa przez mulczowanie), uprawa pasowa roślin (uprawa rzędowa), uprawa minimalna, uprawa strefowa, uprawa bruzdowa, uprawa zredukowana, uprawa rotacyjna (Gold, 1999). Te systemy uprawy, które są powszechnie rozpowszechnione, szczególnie w Ameryce Północnej i Południowej biorą pod uwagę głównie, ale nie wyłącznie, uprawy z orką i zazwyczaj towarzyszy im znaczne wykorzystanie pestycydów do walki z chwastami, podczas gdy jednocześnie z tego szczególnego powodu ograniczona zostaje uprawa mechaniczna – są stosowane metody takie jak uprawa roślin okrywających między zbiorami i zasiewanie uprawy głównej – (Gold, 2003).

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.