Rodzaje unieszkodliwianych odpadów

Osady ściekowe

Osady z oczyszczania ścieków komunalnych można podzielić na dwie grupy: pochodzące z mechanicznego oczyszczania ścieków (skratki i piasek z piaskowników) oraz z oczyszczania mechaniczno-biologicznego (osad wstępny i nadmierny). Osad wstępny jest pozostałością po procesie sedymentacji zawiesin w osadnikach wstępnych, o zawartości 1-2% s.m. zanieczyszczeń mineralnych i organicznych. Osad nadmierny powstaje w procesie oczyszczania biologicznego, zawiera 2% s.m. zanieczyszczeń, głównie organicznych.

Technologia stabilizacji osadów ściekowych w procesie fermentacji metanowej jest dobrze rozwinięta i szeroko stosowana. W zależności od kraju, zazwyczaj obejmuje w granicach od 30 do 70% powstających osadów [3]. Fermentacja zapewnia zmniejszenie uciążliwości odorowej oraz, w przypadku procesu dwufazowego lub termofilowego, eliminację patogenów w osadach. Przy fermentacji mezofilowej ginie do 70%, a przy termofilowej ok. 100% pasożytów zwierzęcych [22].

Coraz częściej wykorzystywana jest również wspólna fermentacja osadów ściekowych i bioodpadów. Efekty tego rozwiązania to przede wszystkim [17]:

  • zwiększona produkcja biogazu;
  •  wyższy stopień rozkładu substancji organicznej;
  • niższe stężenie substancji szkodliwych oraz wyższe substancji nawozowych w osadzie przefermentowanym.

Odpady rolnicze

Korzyści wynikające ze stosowania technologii fermentacji metanowej do unieszkodliwiania odpadów rolniczych to przede wszystkim:

  • wyeliminowanie z nawozu substancji rolniczo szkodliwych (kwasy organiczne) powodujących porażanie roślin oraz przykry efekt zapachowy;
  • zwiększenie wartości nawozowych substancji i ich lepsza przyswajalność;
  • zapobieganie skażeniu wody gruntowej bakteriami;
  • zapobieganie spływowi nawozu do wód gruntowych i ich eutrofizacji;
  • odzysk i wykorzystanie biogazu;

Zastosowanie fermentacji metanowej odpadów rolniczych ma długą tradycję w krajach azjatyckich, gdzie budowano małe, przydomowe obiekty. W Nepalu istnieje ok. 47 tys., a w Chinach ok. 6 mln biogazowni [3] wykonanych sposobem gospodarczym i działających w oparciu o podziemne, niezaizolowane komory fermentacyjne. Surowcem do produkcji biogazu wykorzystywanego do gotowania oraz oświetlania, jest nawóz zwierzęcy i resztki organiczne z domu. Komory opróżnia się raz do roku, a przefermentowany osad stosuje się na polach jako nawóz.

Najbardziej zaawansowany standard technologiczny prezentują biogazownie w Danii i w Niemczech, gdzie istnieje wiele małych, średnich i dużych obiektów. Nowoczesne modele fermentacji odpadów rolniczych nastawione są na powstawanie dużych, scentralizowanych zakładów eksploatowanych przez wiele farm współpracujących ze sobą.

W Polsce powstało kilka biogazowni rolniczych, jednak większość z nich już nie pracuje, głównie ze względu na trudności rolników z utrzymaniem hodowli lub zawodność użytej technologii. Okres zwrotu takich obiektów wynosi około 2,5 roku, istnieje jednak kilka barier, które uniemożliwiają szersze stosowanie tych technologii. Są to przede wszystkim [47]:

  • wysokie koszty inwestycyjne (1-2 mln zł [21]);
  • wymagana odpowiednio wysoka ilość zwierząt (powyżej 60 SD – umownych sztuk dużych o masie 500 kg);
  • nowe trendy w rolnictwie spłukiwania odpadów powodujące wzrost zawartości wody i uniemożliwiające przebieg procesu fermentacji;
  • choroby zwierząt wymagające leczenia antybiotykami, które mogą być szkodliwe dla bakterii fermentacyjnych;
  • niskie temperatury w zimie wymuszające dodatkowe ogrzewanie;
  • brak informacji, niska świadomość ekologiczna lub brak motywacji rolników.

Ścieki przemysłowe

Wykorzystanie procesu fermentacji metanowej jest dość powszechne w fazie wstępnego oczyszczania ścieków przemysłowych pochodzących z:

  • produkcji żywności: przetwórstwo warzyw, mleczarnie, rzeźnie;
  • produkcji napojów: browary, gorzelnie, produkcja kawy, soków owocowych;
  • produkcji papieru, desek, gumy, chemikaliów, krochmalu, farmaceutyków.

Do zalet takiego rozwiązania w porównaniu z tlenowymi metodami oczyszczania ścieków należą:

  • mniejsze koszty instalacji (brak napowietrzania);
  • obniżenie kosztów usuwania osadów, gdyż jedynie 2-6% usuwanego ChZT (zamiast 30 do 60%) przekształca się w osad nadmierny;
  • produkcja biogazu (300-400 m3 z 1 Mg usuwanego ChZT);
  • kontrola odorów.

Dzięki rozwojowi wiedzy o podstawach mikrobiologicznych, biochemicznych i termodynamicznych procesu fermentacji metanowej możliwe jest zwiększanie wydajności procesu oraz rozszerzenie rodzajów wykorzystywanych substratów organicznych. Oprócz ścieków przemysłu spożywczego czy papierniczego, coraz częściej prowadzi się beztlenową biodegradację fenoli, substancji powierzchniowo czynnych, a nawet produktów petrochemicznych. Obecnie jedynie nienasycone węglowodory, eter, lignina i niektóre tworzywa sztuczne nie ulegają w ogóle lub bardzo powoli biodegradacji w warunkach beztlenowych.

Największy problem w rozpowszechnieniu metod beztlenowego oczyszczania ścieków stanowi wolny czas namnażania się bakterii metanowych prowadzących proces. Postępem w tym zakresie było wypracowanie kilku metod [25]:

  • wprowadzenie technologii dwustopniowych;
  • uzyskanie populacji drobnoustrojów o dobrych właściwościach sedymentacyjnych;
  • uzyskanie granulkowatej formy bakterii (proces UASB – Upflow Anaerobic Sludge Blanket);
  • zastosowanie nośników do immobilizacji drobnoustrojów (złoże fluidalne) pozwalających na znaczne zwiększenie ich stężenia w bioreaktorze i uniezależnienie efektywności procesu od czasu generacji drobnoustrojów;
  • opanowanie techniki uzyskiwania aktywnej biocenozy drogą prostej selekcji poprzez kolejne procesy porcjowe.

Nadal pewnym ograniczeniem w powszechnym stosowaniu fermentacji ścieków jest jej wrażliwość na wahania czynników środowiskowych.

Odpady komunalne

Odpady komunalne można podzielić na trzy podstawowe grupy:

  • frakcję ulegającą biodegradacji, jak odpady kuchenne, papier i tekturę, odpady zielone;
  • frakcję palną, jak opakowania, tworzywa sztuczne, odpady tekstylne;
  • frakcję obojętną, jak odpady mineralne, szkło i metale.

Zawartość poszczególnych frakcji jest różna w zależności od regionu, typu zabudowy, poszczególnych gospodarstw domowych. Odpady biodegradowalne stanowią średnio około 40% strumienia odpadów komunalnych.

Procesowi fermentacji metanowej może być poddawana wysegregowana organiczna frakcja odpadów komunalnych lub odpady zmieszane. W przypadku odpadów segregowanych u źródła, poza wykorzystaniem energii, następuje również recyrkulacja materii organicznej i zawartych w niej składników, gdyż pozostałość po fermentacji może być stosowana w rolnictwie. Natomiast stabilizacja odpadów zmieszanych zapobiega przyszłym problemom z emisją biogazu na składowisku. Technologie fermentacji bioodpadów są bardziej atrakcyjne ekonomicznie i częściej stosowane [Rysunek 7] niż w przypadku odpadów zmieszanych ze względu na możliwość wykorzystania wszystkich produktów procesu.

Rysunek 7. Porównanie przepustowości zakładów prowadzących fermentację bioodpadów i zmieszanych odpadów komunalnych w Europie w poszczególnych latach [35]


[3] „Biogas and More! Systems and Markets Overview of Anaerobic digestion, IEA Bioenergy, 2001, http://www.novaenergie.ch/iea-bioenergy-task37/Dokumente/Biogas%20and%20More.pdf

[17] Jędrczak Andrzej, Biolo giczne przetwarzanie odpadów, Przegląd Komunalny nr 6/2001

[22] Kowalski Z., Wzorek Z., Gorazda K., Kulczycka J., Czajka K., Przewrocki P., „Minimalizacja oddziaływania osadów ściekowych na środowisko, Czasopismo Techniczne nr 94-97, Kraków 2003, http://www.min-pan.krakow.pl/Zaklady/zgospod/pub-pdf/Osady2003.pdf

[35] Shefali Verma, An aerobic digestion of biodegradable organics in municipal solid wastes, Columbia University, 2002, http://www.seas.columbia.edu/earth/vermathesis.pdf

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.



Opis terenu badań

Praca magisterska wykonana w Katedrze Ekologii i Ochrony Środowiska 

Nizina Północnomazowiecka jest położona na północ od doliny środkowej Wisły, doliny Narwi oraz dolnego Bugu w ich równoleżnikowym biegu przez środek niecki mazowieckiej, oraz na wschód i południe od linii wiślańskiego zlodowacenia. Od wschodu sąsiaduje z Niziną Północnopodlaską. Nizinę przecinają Narew oraz jej dopływ – Wkra. Zajmuje powierzchnię około 14,2 km i dzieli się na 7 mezoregionów: Wysoczyznę Płońską, Równinę Raciąską, Wzniesienia Mławskie, Wysoczyznę Ciechanowską, Równinę Kurpiowską, Dolinę Dolnej Narwi oraz Międzyrzecze Łomżyńskie (Kondracki 2002).

Źródło: Wikipedia

Wzniesienia Mławskie – to zespół form kremowych i morenowych pomiędzy Mławą a Przasnyszem, przekraczających w kilku miejscach wysokość 200 metrów n.p.m. Od południa sąsiadują z Równiną Raciąską, od północy i zachodu z sandrami zlodowacenia wiślańskiego, od wschodu z Równiną Kurpiowską i Wysoczyzną Ciechanowską, zajmując powierzchnię około 2500 kilometrów. Na wschód od Mławy bierze początek rzeka Orzyc, która zatacza łuk ku północy, wypływa na Równinę Kurpiowską i uchodzi do Narwi. Przez zachodnią część regionu przepływa górna Wkra. Większe obszary leśne występują na zachód od Mławy i Ciechanowa, przeważają jednak tereny rolnicze (Kondracki 2002).


Kondracki J., Geografia regionalna Polski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.



Dyrektywa w sprawie odpadów

Dyrektywa Rady nr 75/442/EEC [1] ustanawia ogólne zasady postępowania z odpadami w krajach Unii Europejskiej. Ustanawia ona definicję odpadów jako każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz się wyzbywa, lub zamierza się pozbyć lub też, których pozbycie jest wymagane. Analogiczna definicja występuje w polskiej ustawie o odpadach.

Określona została hierarchia postępowania mająca na celu zapobieganie powstawaniu odpadów, zmniejszanie ich ilości i szkodliwości oraz odzyskiwanie i powtórne wykorzystanie.

W roku 2008 weszła w życie DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/98/WE. z dnia 19 listopada 2008 roku w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy.

Zważywszy, że wszelkie różnice pomiędzy przepisami dotyczącymi usuwania odpadów, zarówno tymi już obowiązującymi, jak i tymi, które są przygotowywane w różnych państwach członkowskich, mogą stwarzać nierówne warunki konkurencji, a tym samym bezpośrednio wpływać na funkcjonowanie wspólnego rynku; uznając w związku z tym, że konieczne jest zbliżenie przepisów prawa w tym zakresie, o którym mowa w art. 100 Umowy.

Wydaje się konieczne, aby to zbliżenie ustawodawstw zostało uzupełnione działaniem wspólnotowym, tak aby jeden z celów Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska i poprawy jakości życia został osiągnięty poprzez bardziej wszechstronne przepisy; dlatego konieczne jest ustanowienie pewnych przepisów szczególnych; proszę odnieść się do art. 235 Traktatu, ponieważ uprawnienia niezbędne do osiągnięcia tego celu nie są przewidziane w Traktacie.

Nadrzędnym celem wszystkich przepisów dotyczących usuwania odpadów musi być ochrona zdrowia ludzkiego i środowiska przed szkodliwymi skutkami powodowanymi przez zbieranie, transport, przetwarzanie, składowanie i usuwanie odpadów.

Należy zachęcać do odzyskiwania odpadów i wykorzystywania odzyskanych materiałów w celu ochrony zasobów naturalnych.

Program działań Wspólnot Europejskich w zakresie ochrony środowiska podkreśla potrzebę działań wspólnotowych, w tym harmonizacji prawodawstwa.

Skuteczne i zharmonizowane zasady usuwania odpadów, które nie wpływają niekorzystnie na handel wewnątrzwspólnotowy lub warunki konkurencji, powinny mieć zastosowanie do mienia ruchomego, którym właściciel zbywa lub którego zbycie jest wymagane zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi, z wyjątkiem odpadów promieniotwórczych, odpadów górniczych i rolniczych, martwych zwierząt, ścieków, zanieczyszczeń gazowych oraz odpadów podlegających szczególnym zasadom wspólnotowym.

Uznając, że w celu zapewnienia ochrony środowiska powinien istnieć system koncesji dla przedsiębiorstw, które unieszkodliwiają, składują lub składują odpady w imieniu osób trzecich oraz system nadzoru dla przedsiębiorstw, które pozbywają się odpadów własnych lub zbierają odpady innych osób. , a także plan obejmujący główne czynniki, które należy wziąć pod uwagę podczas różnych rodzajów działań związanych z unieszkodliwianiem odpadów.

Część kosztów nie pokrywanych z przychodów z unieszkodliwiania odpadów powinna być pokrywana zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”.


[1] Dyrektywa Rady z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów, Special edition in Polish: Chapter 15 Volume 001 P. 23 – 25

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.



Rolnictwo i bioróżnorodność

Plan Działań na rzecz Bioróżnorodności w Rolnictwie został zatwierdzony w 2001 roku (http://europa.eu.int/comm/agriculture/envir/#genres).

Priorytety tego Planu są następujące:

  1. Wspieranie i poparcie przyjaznych dla środowiska praktyk i systemów, które bezpośrednio, albo pośrednio uwzględniają bioróżnorodność
  2. Poparcie zrównoważonej działalności rolniczej o bogatej bioróżnorodności
  3. Przebudowa i poparcie infrastruktury
  4. Wspieranie działań mających na celu dla podtrzymywanie zagrożonych lokalnych gatunków roślin albo zwierząt.

Wszystkie te priorytety wspierane są przez plany badań i szkolenia. Utrzymywanie bioróżnorodność zależy w dużej mierze od dostatecznego opartego na danych zastosowania planów Wspólnej Polityki rolnej, szczególnie refundowaniu kosztów na obszarach niekorzystnych i programach rolno-środowiskowych.

W kwietniu 2004 roku wszedł w życie nowy wspólny program, który ma na celu wspieranie programów podtrzymywania zasobów genetycznych w rolnictwie (http://europa.eu.int/comm/agriculture/envir/biodiv/162-el.pdf).

Zasoby genetyczne i rolnictwo

W Planie Działań na rzecz bioróżnorodności, Komisja zasugerowała wprowadzenie nowego wspólnego programu dla podtrzymania i gromadzenia zasobów genetycznych w rolnictwie. (http://europa.eu.int/comm/agriculture/envir/biodiv/162-el.pdf). Ten nowy wspólny program przypada na okres między 2004-2006 rokiem, i został ustanowiony przez Radę 24 kwietnia 2004 (Zasada Nr 870/2004(EK).

Program ten działa na rzecz różnorodności genetycznej i wymiany informacji, obejmując ścisłą koordynację między państwami członkowskimi Unii, dla utrzymania różnorodności ekologicznej zasobów genetycznych w rolnictwie. Wymaga również koordynacji na poziomie zobowiązań międzynarodowych, pod względem zasobów genetycznych.

Celem tego nowego programu jest:

  • sprzyjać działalności zmierzającej do podtrzymywania zasobów genetycznych “in situ” (w miejscu), które będą stanowić sposób promowania i podtrzyma materiał genetycznego gatunków i rodzajów, jak również charakterystykę i sposób wykorzystania tych gatunków i rodzajów w rolnictwie. Te działalności będą mieć miejsce pomiędzy państwami, mając na uwadze, tam, gdzie to konieczne, bio­geograficzne cechy regionu.
  • promować wymianę informacji, w ścisłej koordynacji między państwami członkowskimi i Komisją, jak również ochronę i podtrzymywanie użytkowania zasobów genetycznych w rolnictwie, zgodnie z zaleceniami i potrzebami Wspólnej Polityki Rolnej
  • ułatwić koordynację na polu zasobów genetycznych w rolnictwie, szczególnie biorąc pod uwagę zasady Porozumienia na rzecz Różnorodności Biologicznej (http://www.biodiv.org/welcome.aspx), z Międzynarodowego kongresu dotyczącego Zasobów Genetycznych Roślin dla Żywności i Rolnictwa (http://www.fao.org/ag/cgrfa/itpgr.htm) oraz Światowy Plan Działań (FAO) dotyczący Podtrzymywania Równowagi Ekologicznej Użytkowania Zasobów Genetycznych Roślin na rzecz Żywności i Rolnictwa (http://www.fao.org/waicent/search/5_dett_FAO).

Rolnictwo a organizmy modyfikowane genetycznie

Ustawodawstwo Unii Europejskiej w sprawie organizmów transgenicznych (GMO) sięga do początków lat 90’ a ten zespół zasad sterujących wciąż rozwija się i poprawia. Specjalne prawa są ustanawiane zarówno, aby chronić zdrowie obywateli jak i środowiska, tworząc jednocześnie Wspólny Rynek dla biotechnologii. Ważna część ustawodawstwa Unijnego dotycząca organizmów modyfikowanych genetycznie reguluje emisję transgenicznych organizmów do środowiska. W roku 2002, została zaaprobowana i weszła w życie nowa procedura biorąca pod uwagę emisję do środowisku, albo dostępność na rynku organizmów albo produktów zawierających lub tworzonych z modyfikowanych genetycznie organizmów.

Zgodnie z ustawami dotyczącymi zasad nadzoru produktów transgenicznych, jest ważne, aby:

  • istniała ocena „efektów niebezpiecznych” dla środowiska i zdrowia ludzi, w związku z uprawą i dostępnością na rynku organizmów transgenicznych,
  • obowiązkowo nadzorować okres „po sprzedaży”, który obejmuje konsekwencje długo terminowe powiązane z interakcją pomiędzy organizmami transgenicznymi a środowiskiem,
  • wprowadzić obowiązkowe kampanie informacyjne dla ludności, dla której zostały przeznaczone te organizmy i produkty,
  • wprowadzić wymóg w stosunku do wszystkich państw członkowskich, oznaczania i odnalezienia produktów na wszystkich etapach przetwarzania i handlu,
  • przestrzegać okresu potęgi pierwszych przydziałów pod względem emisji organizmów transgenicznych do środowiska przez maksimum 10 lat,
  • prowadzić obowiązkową dyskusję z zespołami naukowców,
  • wprowadzić obowiązek wymagania opinii Parlamentu Europejskiego dotyczącej decyzji zezwolenia na emisję organizmów modyfikowanych.

Odkąd Wspólne Ustawodawstwo dotyczące organizmów transgenicznych weszło w życie, na początku lat 90’, z powodów handlowych emisja 18 takich organizmów została zaakceptowana przez Unię. Od października 1998 roku, nie zostało wydane więcej pozwoleń. Obecnie, ustawodawstwo dotyczące organizmów transgenicznych jest badane ponownie.

Szczegółowe informacje dotyczące prawa Unii w sprawie organizmów modyfikowanych genetycznie są dostępne na stronie: „Bezpieczeństwo żywności i pasz dla zwierząt”: (http://europa.eu.int/comm/food/food/biotechnology/gmfood/index_en.htm)
Pytania i odpowiedzi dotyczące ustaw zarządzających transgenicznymi organizmami w Unii Europejskiej można obejrzeć na stronie: (http://europa.eu.int/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/05/104&format=HTML&aged=1&language=EN&guiLanguage=en).

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.



Współistnienie upraw transgenicznych, konwencjonalnych i organicznych

Koegzystencja upraw transgenicznych z uprawami konwencjonalnymi i naturalnymi wywiera wpływ na całość produkcji rolniczej. Możliwość biologicznego zanieczyszczenia w wyżej wymienionych przypadkach jest bardzo wysoka. Rolnicy powinni móc wybrać typ produkcji rolnej jaki chcą prowadzić, ale rodzi się pytanie czy jest to realne czy nie, i jaki jest tego koszt.

Konsekwencje wynikające ze współistnienia upraw transgenicznych, konwencjonalnych i organicznych. Poniżej wymienione zostały, uważane za główne, źródła zanieczyszczenia biologicznego powstające wśród upraw:

  • transfer pyłku kwiatowego pomiędzy sąsiadującymi uprawami pokrewnych gatunków
  • rozprzestrzenianie nasion w czasie trwania uprawy albo podczas przechowywania
  • pozostawanie nasion w glebie
  • istnienie zagranicznych mieszanek

Obecnie jest bardzo niewiele artykułów opisujących wyniki przeprowadzonych eksperymentów.

Dwie główne kwestie biorące pod uwagę sprawę koegzystencji transgenicznych upraw z konwencjonalnymi i naturalnymi uprawami, to to, że jeśli jest możliwe rozdzielenie fizyczne tych upraw poprzez spełnienie ściśle określonych warunków, kto ma pokrywać koszty tej “koegzystencji”. Początkowo odpowiedzią Komisji Europejskiej było że, rolnicy którzy chcą być chronieni, np. w gospodarstwach konwencjonalnych i organicznych, powinni sami ponieść koszty tej ochrony. Odpowiedź Europejskiej Unii Rolniczej mówi, że jest przeciwna przenoszeniu jakiejkolwiek etycznej, środowiskowej czy gospodarczej odpowiedzialności za obecność transgenicznych organizmów, na rolników i budżety państw, oraz uważa, że odpowiedzialnością należy obciążyć firmy produkujące organizmy modyfikowane (Bisti, 2003).

Tak, więc prawa tych rolników i obywateli, którzy chcieli by wybrać produkty o zerowej zawartości GMO w uprawach i produktach nie zostaną zaspokojone ponieważ obserwujemy coraz szersze rozprzestrzenienie się organizmów transgenicznych w środowisku.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.



Ochrona powierzchni ziemi oraz kopalin

Powierzchnia ziemi objęta została ochroną, która ma polegać na przeciwdziałaniu niekorzystnym zmianom, a w razie ich wystąpienia przywróceniu właściwego stanu. Określono zasady postępowania z gruntami różnych klas. Wydobywanie kopalin odbywać się może z zachowaniem zasady poszanowania środowiska naturalnego. Wymagana jest rekultywacja obszarów poeksploatacyjnych oraz przywrócenie do właściwego stanu innych naruszonych elementów środowiska.

Ustawa o ochronie środowiska wprowadza również pojęcie „obszarów szczególnej ochrony środowiska”. Zalicza się do nich „tereny, na których występują uciążliwości (…) dla środowiska, obszary zdegradowane przez przemysł, rolnictwo lub inny rodzaj działalności albo siły przyrody, teren eksploatacji kopalin, obszary o cennych walorach przyrodniczych lub krajoznawczych, tereny uzdrowisk oraz obszary związane z zaopatrzeniem w wodę”. Obszary te – zdaniem ustawodawcy – wymagają „specjalnych zabiegów technicznych, organizacyjnych lub innych”, aby umożliwić korzystanie zgodnie z ich przeznaczeniem. [1]

Dokładne rozwiązania zawarte zostały m. in. w Rozporządzeniu Rady Ministrów z 23 stycznia 1978 w sprawie szczegółowych zasad ochrony powierzchni ziemi [2]. Określone zostały rodzaje zniszczeń, jakim należy zapobiegać i przeciwdziałać (np. wprowadzanie bezpośrednio do gleby szkodliwych środków chemicznych i biologicznych), oraz sposoby przywracania właściwego stanu. Ustalono też normy postępowania w sytuacjach prowadzenia inwestycji pociągających za sobą zmianę rzeźby terenu.

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 o ochronie gruntów rolnych i leśnych wyznacza szczegółowe kryteria wyróżniające wspomniane typy gruntów. Określa się w niej, na czym ma polegać ich ochrona (m.in. na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne). Znajdują się w niej również przepisy dotyczące wyłączania gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej, zapobiegania degradacji, rekultywacji i zagospodarowania gruntów.

Ustawa tworzy Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych. Z jego środków finansowane są przedsięwzięcia takie jak, ochrona, rekultywacja, poprawa jakości gruntów, a także wypłata odszkodowań przewidzianych ustawą. Jego dochodami są przede wszystkim pieniądze wpłacane w związku z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych.

Częścią polityki gospodarowania powierzchnią ziemi jest planowanie przestrzenne. W jego ramach opracowuje się miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, warunki zabudowy i zagospodarowania przestrzennego, sporządza się oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Plany zagospodarowania przestrzennego powinny szczególną uwagę skupiać na obszarach ekologicznie zagrożonych („obszary szczególnej ochrony środowiska”). Kwestii tych dotyczą przepisy ustawy o ochronie środowiska oraz ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym[3].


[1] Dz. U. z dnia 20 lutego 1987r. Nr 4, poz. 23

[2] Dz. U. z dnia 22 lutego 1995r. Nr 16, poz. 78, z późniejszymi zmianami

[3] Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 415

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.