W Polsce istnieje rozbudowany system ochrony przyrody. Pomimo że stopień dostosowania tego działu prawa do norm europejskich jest znaczny, to ze względu na ilość i stopień uszczegółowienia przepisów wiele jest jeszcze do zrobienia.

Do ustawy o ochronie przyrody należy wprowadzić odpowiednią terminologię i definicje oraz przepisy dotyczące międzynarodowego handlu zwierzętami. Ustawa o lasach wraz z nowelizacją dotyczącą ochrony przeciwpożarowej jest w znacznym stopniu zbieżna z przepisami obowiązującymi w Unii.

Kilku kwestiom odnoszącym się do ochrony przyrody poświęcony jest Narodowy Program Przygotowania do Członkostwa.

W krajach Unii Europejskiej tworzony jest system obszarów chronionych Natura 2000 mający na celu ochronę naturalnych siedlisk oraz dzikiej fauny i flory. Polska posiada już własny, utrwalony system, jednak trzeba będzie podjąć pewne działania[1] w celu integracji systemów polskiego z europejskim (warto przypomnieć, że polski system obszarów chronionych zawiera 9 form ochrony przyrody i obejmuje V powierzchni kraju). Przystępując do negocjacji, strona polska powinna przedstawić projekt sieci Natura 2000 w Polsce.

W związku z tym, że w polskim prawie ochrony przyrody brak pewnych elementów, występujących w przepisach wspólnotowych, wymagać ono będzie kilku zmian. Konieczne stanie się wprowadzenie występujących tam definicji ochrony przyrody, naturalnego ekosystemu, typów naturalnych siedlisk o znaczeniu europejskim, typów naturalnych siedlisk o specjalnym znaczeniu, gatunków roślin i zwierząt o europejskim znaczeniu oraz o specjalnym znaczeniu, kryteriów identyfikacji obszarów chronionych i adekwatności ochrony siedlisk i gatunków. Harmonizacji prawnej wymagać będzie także klasyfikacja oraz kody siedlisk i zbiorowisk. W Polsce trzeba będzie wprowadzić jednolity system ochrony siedlisk. Konieczna będzie zmiana przepisów prawa dotyczących planowania przestrzennego oraz ocen oddziaływania na środowisko. Będzie ona dotyczyć planów przedsięwzięć mogących mieć wpływ na obszary chronione.

W wypadku, gdyby takie oddziaływania miało mieć charakter negatywny, dyrektywa nakazuje kompetentnym władzom nie wydawanie pozwolenia na realizację projektu. W tym wypadku konieczne byłyby także konsultacje z opinią społeczną. Przewidywane jest objęcie 6% powierzchni Polski siecią Natura 2000. Wymagać to będzie wprowadzenia oprócz zmian legislacyjnych, także pewnych zmian instytucjonalnych. Transpozycja przepisów dotyczących programu Natura 2000 będzie najbardziej kosztownym przedsięwzięciem w zakresie integracji polskiej polityki ochrony przyrody ze standardami Unii.

Innym priorytetem jest ochrona gatunków dzikiej fauny i flory poprzez stworzenie systemu uregulowania obrotu nimi. Dotyczy to zobowiązań Polski wynikających z wdrażania Konwencji Waszyngtońskiej (CITES) zobowiązującej do utworzenia systemu zezwoleń i świadectw w handlu zagrożonymi gatunkami dzikich zwierząt. Mimo że Polska w 1991 ratyfikowała Konwencję, to sposób jej realizacji nie odpowiada w pełni standardom stosowanym w Unii. Konieczne jest więc wprowadzenie obowiązku kontroli przez władze obrotu określonymi gatunkami oraz ściganie przestępstw z tym związanych. Do obowiązujących w UE rozporządzeń dostosować trzeba będzie polskie procedury wydawania zezwoleń.

Być może konieczne stanie się opracowanie odrębnej ustawy, która regulowałaby zagadnienia wynikające z CITES, oraz dodatkowych przepisów dotyczących przewożenia przez granicę, obrotu i przetrzymywania określonych gatunków roślin. Przewiduje się także wprowadzenie zmian instytucjonalnych, mających na celu wzmocnienie administracji zajmującej się wspomnianymi powyżej zagadnieniami. Narodowy Program przewiduje też podjęcie takich działań, jak opracowanie systemu informacyjnego oraz materiałów propagandowych wspierających realizację postanowień Konwencji Waszyngtońskiej oraz szkolenie policjantów, celników, wymiaru sprawiedliwości, oraz granicznych służb weterynaryjnych i fitosanitarnych.

Krajowy program zwiększania lesistości jest zbieżny z V Programem działania Wspólnoty Europejskiej. Przewiduje się jednak wprowadzenie pewnych nowych rozwiązań prawnych, w tym we współpracy z Ministerstwem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

We współpracy z resortem rolnictwa odbywać ma się także dostosowywanie polskiego prawa w zakresie nasiennictwa leśnego i materiału rozmnożeniowego. Przewiduje się też wydanie odpowiedniej ustawy.

---

[1] Narodowy Program… op. cit. Rozdział 23, s. 20-26

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Praca składa się z trzech rozdziałów, które zostały podzielone na szczegółowe podrozdziały. W pierwszym scharakteryzowana została polityka ochrony środowiska w Unii Europejskiej. Trzeba to było zrobić na samym początku, aby późniejsze odwoływanie się do wspólnotowych zasad – celu, do którego Polska dąży – było bardziej czytelne. Rozdział dotyczy najważniejszych elementów europejskiej polityki ochrony środowiska i pokazuje jej zakres przedmiotowy. Celem tej pracy nie jest bowiem prezentacja szczegółowych rozwiązań i przepisów prawnych.

W drugim rozdziale następuje charakterystyka istoty i zakresu przedmiotowego polskiej polityki ochrony środowiska. Zastosowane zostało podobne podejście, jak w rozdziale pierwszym. Podrozdziały dotyczą takich zagadnień, jak podstawy prawne polityki ekologicznej, jej zasady, narzędzia i metody realizacji, finansowanie oraz obszarów działania (powietrze, woda, przyroda, odpady, hałas, chemikalia, zagrożenia przemysłowe, biotechnologie, postępowanie z odpadami promieniotwórczymi). Zwrócono też uwagę na ekologiczny aspekt funkcjonowania innych polityk sektorowych, takich jak polityka transportowa, rolna czy edukacyjna.

Pierwsze dwa rozdziały mają za zadanie zrekonstruowanie określonej bazy, na której przedstawiony zostanie proces integracji polskiej polityki ochrony środowiska z europejską. Ma to miejsce w trzecim rozdziale, który w największym stopniu odpowiada tytułowi pracy. Trzeci rozdział zawiera informacje na temat stanu przygotowań polskiej polityki ekologicznej do funkcjonowania w ramach Unii Europejskiej. Wymienione zostały obszary, w których stopień integracji jest najbardziej zaawansowany oraz te, w których najwięcej jest do zrobienia. Przedstawione zostały szacunkowe koszty finansowe dostosowania w poszczególnych obszarach. W trzecim rozdziale zawarte zostały najistotniejsze dla tej pracy informacje.

W zakończeniu sporządzona została próba bilansu skutków integracji w dziedzinie ochrony środowiska. Przedstawione zostały spodziewane następstwa tego procesu. W zakończeniu znajduje się także wyjaśnienie postawionej tu tezy o obustronnych korzyściach z integracji.

Zarówno w Polsce jak i w Unii Europejskiej polityka ekologiczna oparta jest na podstawach prawnych. Opiera się ona na obowiązujących standardach, te zaś są normami prawnymi. Dlatego też znaczna część tej pracy jest analizą istniejących w Polsce i w Unii przepisów oraz działań, jakie są podejmowane w Polsce w celu spełnienia warunków członkostwa.

W pracy tej zastosowane zostały równolegle metody porównawcza i systemowa. Metoda porównawcza użyta została do zestawienia (przede wszystkim w trzecim rozdziale) polskiej i europejskiej polityki ekologicznej. Jej użycie było więc potrzebne do wyciągnięcia wniosków na temat koniecznych działań dostosowawczych. Scharakteryzowane zostały cechy wspólne, różnice i sposoby ich niwelowania w polityce Polski i Unii. Metoda porównawcza umożliwiła też charakterystykę polityki ochrony środowiska w odniesieniu do innych sektorowych aspektów integracji europejskiej.

Metoda systemowa umożliwiła spojrzenie na części przez pryzmat całości. Można było stwierdzić, jak wyglądają poszczególne aspekty i obszary polityki ochrony środowiska w odniesieniu do jej całokształtu. Można było również zauważyć, jaka jest pozycja ochrony środowiska w odniesieniu do wszystkich innych problemów poruszanych w procesie integracji Polski z UE. Pojawiło się spojrzenie na politykę ekologiczną, jako na jedną z wielu polityk tzw. „sektorowych” prowadzonych przez państwo. Metoda systemowa posłużyła do opisania struktury i funkcji polityki ochrony środowiska (w pierwszych dwóch rozdziałach) i procesu dostosowawczego (w rozdziale trzecim). Wyciągnięcie wniosków możliwe było dzięki całościowemu spojrzeniu na zagadnienie przy jednoczesnym wzięciu pod uwagę poszczególnych problemów.

W pracy wykorzystane zostało kilka rodzajów źródeł – przede wszystkim polskie i wspólnotowe akty prawne. W przypadku Polski są to konstytucja, umowy międzynarodowe, ustawy i rozporządzenia; w przypadku Unii Europejskiej traktaty, rozporządzenia, dyrektywy i decyzje oraz umowy międzynarodowe, których Wspólnoty lub państwa członkowskie są stronami. Korzystałem z oryginalnych aktów prawnych lub z ich opracowań. Wybór miał na celu przede wszystkim pokazanie zakresu przedmiotowego omawianego zagadnienia.

Drugą ważną pozycją wśród źródeł są dokonywane przez polską i unijną administrację opracowania (m. in. przez Komitet Integracji Europejskiej, Komisję Europejską). Opracowania te są o tyle przydatne, iż dokonywane są przez podmioty na co dzień zajmujące się omawianym problemem.

Kolejnym ważnym źródłem informacji był internet. Wykorzystane zostały dane udostępniane na oficjalnych serwerach Unii Europejskiej oraz Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Internet daje możliwość bardzo szybkiego aktualizowania danych, co jest szczególnie istotne w przypadku relacjonowania zdarzeń będących w procesie ciągłych zmian. Z tego też względu istnieje możliwość częstej wymiany i usuwania danych, więc niektóre adresy przytoczone w przypisach mogą po pewnym czasie dezaktualizować się.

Inne źródła wykorzystane w pracy to opracowania książkowe, artykuły z czasopism i gazet, materiały z konferencji.

W niniejszej pracy nie mogło się znaleźć wszystko, co dotyczy polityki ochrony środowiska w Polsce, w Unii Europejskiej oraz procesu integracji. I tak na przykład charakterystyka aktów prawnych sporządzana była tylko na poziomie ogólnym, bez wdawania się w techniczne szczegóły dotyczące ujętych liczbowo norm. Zbyt duża ilość takich szczegółów doprowadziłaby bowiem do niepotrzebnego rozbudowania i zmniejszenia czytelności pracy. Chodziło bowiem przede wszystkim o uchwycenie istoty problemu i pokazanie ogólnie i całościowo procesu integracji w dziedzinie polityki ekologicznej.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

praca dyplomowa z ochrony środowiska

Z punktu widzenia prawa stosuje się podział promieniowania na jądrowe (jonizujące) i elektromagnetyczne (niejonizujące). Oba rodzaje są szkodliwe dla ludzi i środowiska. Stopień tej szkodliwości zależy od ich energii, rodzaju, zasięgu, czasu oddziaływania i wrażliwości organizmu na promieniowanie.[1]

Ustawa o ochronie środowiska uzależnia używanie substancji i urządzeń promieniotwórczych od zapewnienia należytej ochrony przed ich oddziaływaniem na ludzi i środowisko. Obowiązek jej zapewnienia ciąży na jednostkach organizacyjnych, „które wytwarzają, używają, przemieszczają lub przechowują substancje promieniotwórcze.” Należy przeprowadzać pomiary ich oddziaływania.[2]

W odpowiedni sposób powinny być także budowane i eksploatowane budynki, w których stosuje się urządzenia i substancje tego typu. [3]

W dziedzinie ochrony przed promieniowaniem jonizującym w Polsce obowiązują cztery konwencje międzynarodowe: konwencja o ochronie fizycznej materiałów jądrowych , konwencja o wczesnym powiadamianiu o awarii jądrowej , konwencja o pomocy w przypadku awarii jądrowej lub zagrożenia radiologicznego , oraz konwencja o odpowiedzialności cywilnej za szkodę jądrową [4]. Problemu tego dotyczy także ustawa – Prawo atomowe[5] [6] [7] [8] [9], która zawiera przepisy chroniące zdrowie ludzi i środowisko przed promieniowaniem jonizującym oraz normy dotyczące drogowego przewozu materiałów niebezpiecznych.

Przepisy dotyczące promieniowania niejonizującego określają dopuszczalne jego poziomy, jakie mogą występować w środowisku oraz szczegółowe zasady ochrony ludzi i środowiska przed jego negatywnymi skutkami, a także wymagania dotyczące przeprowadzania stosownych pomiarów. Źródłami takiego promieniowania są np. urządzenia radiokomunikacyjne, czy linie przesyłające prąd elektryczny. Również ustawa o łączności zawiera normy odnoszące się do tej kwestii, np. dotyczące eksploatacji urządzeń telekomunikacyjnych (wydawanie świadectw homologacji).

---

[1] Dz. U. z 1989 r. zał. do Nr 17, poz. 93

[2] Dz. U. z 1988 r. Nr 31, poz. 217

[3] Dz. U. z 1988 r. Nr 31, poz. 219

[4] Dz. U. z 1990 r. Nr 63, poz. 370 – zał. i poz. 371

[5] Dz. U. z 1986 r. Nr 12, poz. 70, z późniejszymi zmianami

[6] Rozporządzenie Ministra Komunikacji i Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 2 grudnia 1983 r. w sprawie warunków i kontroli przewozu drogowego materiałów niebezpiecznych (Dz. U. z 1983 r. Nr 67, poz. 301)

[7] Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 11 sierpnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ochrony przed promieniowaniem szkodliwym dla ludzi i środowiska, dopuszczalnych poziomów promieniowania, jakie mogą występować w środowisku, oraz wymagań obowiązujących przy wykonywaniu pomiarów kontrolnych promieniowania (Dz. U. z dnia 20 sierpnia 1998 r. Nr 107, poz. 676)

[8] Dz. U. z 1990 roku, Nr 86, poz. 504

[9] Dz. U. z dnia 13 sierpnia 1997 r. Nr 96, poz. 592 z późniejszymi zmianami

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Ustawa o odpadach z 1997 roku stanowi krok w kierunku harmonizacji polskiego prawa ze standardami wspólnotowymi. Nie odpowiada jednak w pełni tym normom. Wprowadziła ona zasady racjonalnego postępowania z odpadami: zapobiegania ich powstawaniu, minimalizacji ich ilości oraz takiego przetwarzania, które nie stwarza zagrożenia dla ludzi i środowiska. Trzeba przypomnieć, że jako [1] najważniejszy stawia się w Unii postulat zapobiegania powstawaniu odpadów, natomiast ich przetwarzanie lub składowanie traktowane są jako zło konieczne.

Zgodne ze wspólnotowymi wymogami (z tzw. Europejskim Katalogiem Odpadów) jest rozporządzenie zawierające wykaz odpadów niebezpiecznych. Polskie standardy do wspólnotowych zbliży będące już w końcowym stadium procesu legislacyjnego (1998) rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad usuwania, wykorzystywania i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku przepisów regulujących warunki, jakie muszą być spełnione podczas wykorzystywania osadów ściekowych. Projekt (1998) rozporządzenia dotyczy stosowania osadów ściekowych w rolnictwie i przybliża polskie przepisy do europejskich. Projekt rozporządzenia określającego wzory dokumentów stosowanych do prowadzenia ewidencji odpadów jest zgodny z prawem wspólnotowym. Prace nad nim są na zaawansowanym etapie (1998).[2]

Słaby poziom transpozycji występuje w przypadku dyrektywy w sprawie opakowań i odpadów z opakowań.

Uwagę zwraca się także na takie kwestie, jak sama definicja odpadów oraz pojęć „odzysk” i „przetwarzanie”, brak przepisów odnoszących się do zasady najlepszej dostępnej technologii (BAT) oraz przepisów wprowadzających wymagania opracowywania planów postępowania z odpadami. Podkreśla się jednak fakt, iż w zakresie gospodarowania odpadami poczyniony został ostatnio znaczny postęp w procesie integracji Polski z Unią Europejską.[3]

W celu osiągnięcia wspólnotowych standardów planuje się opracowanie:[4]

• krajowego systemu minimalizacji odpadów składowanych,
• krajowego systemu zarządzania odpadami niebezpiecznymi,
• krajowego systemu zbierania i usuwania olejów zawierających PCB/PCT.

Wśród priorytetów Narodowego Programu Przygotowania do Członkostwa dotyczących postępowania z odpadami znalazła się także kwestia ich spalania. [5] Wiąże się ona bezpośrednio z problemem jakości powietrza. W związku z realizacją tego priorytetu wskazano na konieczność wprowadzenia czterech rozporządzeń. Dotyczą one spalarni odpadów niebezpiecznych, emisji do powietrza ze spalarni odpadów niebezpiecznych, udzielania pozwoleń na gospodarowanie odpadami i prowadzenie spalarni, prowadzenia ewidencji usuwanych lub wykorzystywanych odpadów. Pełna transpozycja norm wspólnotowych do prawa polskiego przewidywana jest jednak dopiero wraz z wejściem w życie nowej ustawy o ochronie środowiska.

---

[1] Stan dostosowania polskiego prawa… op. cit.

[2] Ibidem

[3] Raport zawierający ocenę stopnia dostosowania… op. cit. s. 16

[4] Narodowy Program… op. cit., Rozdział 23, s. 44

[5] Ibidem, s. 12-16

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Przystąpienie do Unii Europejskiej stało się jednym z głównych celów polskiej polityki w ostatnich latach. Zadanie to okazało się wyjątkowo skomplikowane. Jego realizacja wiąże się nie tylko ze sporym wysiłkiem organizacyjnym, ale również ze znacznymi kosztami finansowymi.

Podstawowym zadaniem jest włączenie do polskiego porządku prawnego norm istniejących w Unii – acquis communautaire. Jest to możliwe tylko poprzez intensywną pracę organów władzy państwowej. Muszą więc istnieć odpowiednie struktury, zajmujące się harmonizacją polskiej polityki z unijną. Konieczne jest zapewnienie odpowiednich środków, umożliwiających realizację tego zadania.

W dążeniu do wyznaczonego celu Polska może liczyć na pomoc ze strony instytucji europejskich. Kraje Unii Europejskiej traktują bowiem poszerzenie na wschód jako ważne wyzwanie, któremu warto sprostać. Pomoc ta przejawiać się może nie tylko w formie finansowej, ale również organizacyjnej, doradczej (np. publikowanie dokumentów na temat stanu przygotowań do członkostwa). Należy jednak podkreślić, iż Polska i inne kraje Europy Środkowej powinny liczyć głównie na własne siły.

Ochrona środowiska jest postrzegana, obok rolnictwa, jako najtrudniejsza i najbardziej kosztowna dziedzina w procesie integracji. Trzeba pamiętać, że w Europie Zachodniej kwestie ekologiczne są traktowane z dużo większą powagą niż w Polsce, a nasze zapóźnienie w stosunku do tamtejszych standardów znaczne. Nie możemy więc liczyć na jakąkolwiek taryfę ulgową, chociaż nietrudno spotkać opinie, że w dziedzinie ochrony środowiska Polska powinna wynegocjować okresy przejściowe.

Woda

Przepisy dotyczące jakości wody charakteryzują się różnym stopniem zgodności ze standardami europejskimi.[1]

Nowelizacja prawa wodnego z 1997 wprowadziła zasadę zlewniowego systemu zarządzania. Jest to krok uwzględniający naturalną łączność zasobów wodnych (powierzchniowych i podziemnych). Zasada taka istnieje również w prawie Unii Europejskiej (w zaawansowanym projekcie dyrektywy).

W dziedzinie ochrony wód przed zanieczyszczeniem występuje wysoki stopień rozbieżności. Wspólnotowe akty prawne nie znajdują odzwierciedlenia w prawie polskim – do prawa polskiego w pełni nie jest wdrożona żadna z unijnych dyrektyw dotyczących tej problematyki. Taka sytuacja ma miejsce m. in. w przypadku przepisów nakładających w Unii obowiązek funkcjonowania w miejscowościach powyżej 2000 mieszkańców oczyszczalni ścieków i sieci kanalizacyjnej. Polskie standardy dotyczące jakości substancji wprowadzanych do wód nie są zgodne ze wspólnotowymi, występują normy zarówno łagodniejsze, jak i ostrzejsze. Istnieje problem przestrzegania tychże norm. Pewnej korekty mogą wymagać polskie normy dokonywania analiz wody i ścieków, w UE obowiązują normy ISO,[2] a także rozwój systemu monitoringu i kontroli jakości wód w kąpieliskach. W Polsce brak programów poprawy jakości wód powierzchniowych, wykazu wód szczególnie wrażliwych na zanieczyszczenia oraz wykazów stref ochronnych dla ryb.

W Polsce brakuje zgodnych z dyrektywą przepisów, chroniących wody przed azotanami, których źródłem są zanieczyszczenia rolnicze. Problem ten powinien zostać rozwiązany w efekcie prac nad Kodeksem Dobrych Praktyk Rolniczych, które zostały podjęte w Ministerstwie Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

Istnieją rozbieżności pomiędzy polskimi a wspólnotowymi przepisami dotyczącymi wody do picia. W szczególności dotyczą one norm jakości tejże wody.[3] [4]

W tym obszarze tematycznym także konieczne będzie uważne śledzenie zmian następujących w prawie Unii.

W Narodowym Programie Przygotowania do Członkostwa umieszczono priorytet opracowania programów i stworzenia warunków niezbędnych do wdrażania prawa wspólnotowego dotyczącego poprawy jakości wód.

Planuje się następujące zmiany w prawie:

• opracowanie nowego prawa wodnego,
• zmiana rozporządzenia o klasyfikacji wód i norm, jakim powinny odpowiadać wprowadzane do wód lub ziemi ścieki,
• przygotowanie rozporządzenia ustalającego warunki wprowadzania ścieków do urządzeń stanowiących mienie komunalne,
• zmiana rozporządzenia dotyczącego jakości wody pitnej (uwzględnianie większej ilości wskaźników jakości wody, zaostrzenie niektórych dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń, ustalenie częstotliwości wykonywania kontroli),
• wprowadzenie rozporządzenia ustalającego zasady monitoringu wód powierzchniowych i podziemnych (lokalizacja punktów kontrolnych, częstotliwość dokonywania analiz)
• sporządzenie wykazu wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami biogennymi (w tym ze źródeł rolniczych).

Przewiduje się również opracowanie programu poprawy jakości wód, harmonogramu budowy sieci kanalizacyjnych i oczyszczalni ścieków, weryfikację przepisów dotyczących analizy wód i ścieków oraz zasad przyrodniczego wykorzystywania osadów ściekowych.

Zwraca się uwagę na konieczność poniesienia dużych nakładów inwestycyjnych w celu budowy infrastruktury zapewniającej praktyczne wprowadzenia w życie nowych przepisów prawnych o czystości wód. Oczekuje się na pomoc w realizacji tych inwestycji zarówno z krajowych źródeł budżetowych, jak i zaangażowania środków zagranicznych. Ów program inwestycyjny zaliczony został do priorytetów w procesie dostosowawczym ochrony środowiska.

---

[1] Stan dostosowania polskiego prawa… op. cit.

[2] Raport zawierający ocenę stopnia dostosowania… op. cit. s. 16

[3] Stan dostosowania polskiego prawa… op. cit.

[4] Narodowy Program… op. cit. Rozdział 23, s. 8-11

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

„Obecnie na ochronę środowiska wydajemy równowartość ok. 2 mld ECU, co stanowi 1,7% PKB. Środki finansowe na realizację priorytetów ekologicznych pozyskujemy z różnych źródeł. Z zewnątrz, to znaczy m.in. z krajów Wspólnoty Europejskiej, z Banku Światowego pochodzi ok. 5% środków. Reszta pochodzi ze źródeł krajowych – z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, z wojewódzkich i gminnych funduszy, Fundacji Ekofundusz, z kredytów bankowych, w tym szczególnie BOŚ [Bank Ochrony Środowiska], a także z budżetu państwa” – mówił w wywiadzie minister Jan Szyszko. Dziś tę wypowiedź można uzupełnić o powstałe niedawno powiatowe fundusze ochrony środowiska.

Uzyskiwanie funduszy z zagranicy wiąże się często z koniecznością współfinansowania inwestycji przez stronę polską (często na ustalonym z góry poziomie). Można tu wymienić takie źródła, jak Bank Światowy, pomoc bilateralna (współpraca z poszczególnymi państwami), program Joint Implementation (tzw. handel emisjami), ekokonwersja zadłużenia (niektóre kraje zgodziły się zamienić część polskiego zadłużenia na inwestycje proekologiczne) i Ekologiczny Fundusz BITS.[1]
Fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (narodowy, wojewódzkie, powiatowe i gminne) utworzone zostały ustawą o ochronie i kształtowaniu środowiska. Narodowy i wojewódzki posiadają osobowość prawną. Ich dochodami są wpływy z tytułu opłat i kar za zanieczyszczanie i gospodarcze korzystanie ze środowiska.[2]

Dochodami mogą być również wpływy z przedsięwzięć organizowanych na rzecz ochrony środowiska, operacji finansowych, emisji obligacji, zaciągania kredytów. Część źródeł finansowania stanowią środki zagraniczne, w tym programy finansowane przez PHARE. Unia Europejska najchętniej finansuje takie cele, jak wyrównywanie poziomów między słabiej a lepiej rozwiniętymi regionami, pomoc dla przeżywających regres obszarów uprzemysłowionych (upadający przemysł) oraz wiejskich.[3]

Ustawa nakazuje przeznaczać środki na realizację zasady zrównoważonego rozwoju poprzez finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Wymienia się m. in. takie cele, jak edukacja i propagowanie działań proekologicznych, inwestycje modernizujące urządzenia i obiekty służące ochronie środowiska, zapobieganie nadzwyczajnym zagrożeniom środowiska, badania naukowe i postęp technologiczny, rozwój sieci pomiarowych.

Lista priorytetowych przedsięwzięć Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, przewidzianych do finansowania w 1999 roku, obejmuje dziesięć dziedzin. Są to programy w dziedzinie wód, gospodarki wodnej, ochrony powietrza, ochrony powierzchni ziemi, w dziedzinie leśnictwa, ochrony przyrody i krajobrazu, geologii, górnictwa oraz programy międzydziedzinowe.[4] W każdej z tych dziedzin wyodrębnione zostały szczegółowe programy.

Ustawa o ochronie środowiska nakłada na jednostki organizacyjne obowiązek ponoszenia opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska oraz wprowadzanie w nim zmian. Wymagania takie są stawiane, np. za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza czy usuwanie drzew lub krzewów. Opłata jest uzależniona od skali działalności, np. ilości i rodzaju wyemitowanej do powietrza substancji. W celu kontroli przestrzegania tych przepisów prowadzony jest monitoring stanu środowiska.

Za naruszenie przepisów ustawy o ochronie środowiska może zostać wymierzona kara aresztu, ograniczenia wolności, grzywny, nagany oraz pozbawienia wolności. W skrajnym przypadku, jeśli sprawca naruszając obowiązek ochrony środowiska naraża na niebezpieczeństwo życie lub zdrowie ludzkie, powoduje w znacznych rozmiarach zniszczenia w świecie roślinnym i zwierzęcym albo wyrządza poważne szkody gospodarcze, podlega karze pozbawienia wolności do 3 lat. Jeśli jednak następstwem takiego czynu jest śmierć, ciężkie uszkodzenie ciała lub ciężki rozstrój zdrowia człowieka, kara pozbawienia wolności może wynieść od 6 miesięcy do 8 lat. Za naruszenia niektórych przepisów kary pieniężne mogą być wymierzane przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

Również inne ustawy z dziedziny ochrony środowiska zawierają przepisy karne. Ustawa o ochronie przyrody przewiduje kary m. in. za niszczenie chronionego obszaru, pozyskiwanie roślin i zabijanie zwierząt na obszarze objętym ochroną oraz zabijanie i łowienie chronionych gatunków fauny bez wymaganego zezwolenia. Prawo wodne wprowadza kary za utrudnianie korzystania z wody w celu zwalczania klęski żywiołowej, uszkadzanie brzegów wód oraz gruntów pod tymi wodami, korzystanie z wody bez pozwolenia wodnoprawnego oraz za emisję ścieków nie odpowiadających wymaganym warunkom.

Kary pieniężne oraz opłaty wymierzane mogą być także na podstawie ustawy o odpadach, np. za składowanie odpadów w nie wyznaczonym miejscu lub przywożenie ich z zagranicy bez wymaganego zezwolenia. Rozporządzenie Rady Ministrów z 20 czerwca 1995 w sprawie wysokości, zasad i trybu nakładania kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska oraz współczynników [5] różnicujących wysokość kar pieniężnych przewiduje kary dla jednostek organizacyjnych za przekroczenie dopuszczalnych norm emisji substancji do powietrza, dopuszczalnego poziomu hałasu, nielegalne gromadzenie lub wylewanie odpadów, usuwanie bez zezwolenia drzew i krzewów, niszczenie terenu zieleni.

---

[1] Pomoc zagraniczna w systemie finansowania ochrony środowiska w Polsce. Wypowiedź Sławomira Skrzypka, wiceprezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Ochrona Środowiska V, Dodatek reklamowy do Rzeczpospolitej, 4 czerwca 1998

[2] W 1996 roku z tytułu kar wpłynęło do funduszy 65,6 mln. złotych (wymierzono kary za 195,9 mln) zaś z tytułu opłat odpowiednio 1344,6 i 1744,6 mln. Źródło: Rocznik Statystyczny GUS, 1997.

[3] Pomoc zagraniczna… op. cit.

[4] Ochrona Środowiska VI, dodatek reklamowy do Rzeczpospolitej, 24 listopada 1998

[5] Wymienić tu można dwa rozporządzenia: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1997 w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew lub krzewów (Dz. U. z dnia 31 grudnia 1997, Nr 162, poz. 1117) oraz rozporządzenie w sprawie opłat za szczególne korzystanie z wód i urządzeń wodnych wymienione w przypisie 14

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.