praca magisterska

Hesperoidea

Hesperia comma (Linnaeus, 1758) – spotykany w całej Polsce. Jego środowisko to suche śródleśne łąki, polany i skraje lasów. Roślinami pokarmowymi są różne gatunki traw (Gramineae). Pojaw motyla przypada od drugiej dekady lipca do końca sierpnia (Buszko & Masłowski 1993).

Ochlodes sylvanus (Brem. & Grey) – pospolity na obszarze całego kraju. Występuje na łąkach śródleśnych i polanach. Roślinami pokarmowymi gąsienic są różne gatunki traw (Gramineae). Pojaw przypada od końca maja do końca lipca (Buszko & Masłowski 1993).

Papilionoidea

Lycaenidae

Callophrys rubi (Linnaeus, 1758) (Zieleńczyk ostrężyniec) – spotykany na terenie całego kraju. Występuje na skrajach lasów, zrębach, na torfowiskach wysokich i wrzosowiskach. Roślinami pokarmowymi gąsienic jest kruszyna (Rhamnus frangula) oraz różne gatunki z rodziny motylkowatych (Papilionaceae). Pojawia się od końca kwietnia do połowy czerwca (Buszko & Masłowski 1993).

Celastrina argiolus (Linnaeus, 1758) (Modraszek wieszczek) – w Polsce spotykany na obszarze całego kraju. Jego środowisko to lasy mieszane i liściaste, zarośla, zręby i wrzosowiska. Gąsienice odżywiają się kruszyną (Rhamnus frangula), szakłakiem (Rhamnus cathartica), wrzosem (Calluna vulgaris) i maliną (Rubus sp.). Pojaw przypada od połowy kwietnia do połowy sierpnia z około dwutygodniową przerwą w połowie czerwca (Buszko & Masłowski 1993).

Cupido argiades (Pallas, 1771) (Modraszek argiades) – w Polsce w przeszłości notowany na całym obszarze kraju, obecnie tylko we wschodniej i południowej części kraju. Jego siedlisko to śródleśne łąki, polany, leśne drogi, skraje lasów. Gąsienice żywią się różnymi gatunkami lucerny (Medicago sp.), koniczyny (Trifolium sp.) oraz komonicy (Lotus sp.). Pojawia się od maja do połowy czerwca oraz początku lipca do połowy sierpnia. Czasami może pojawiać się także we wrześniu (Buszko & Masłowski 1993).

Lycaena dispar (Harworth, 1802) (Czerwończyk nieparek) LR – w Polsce spotykany powszechnie na niżu, rzadko na pogórzu i w niższych położeniach górskich. Jest jednym z pospolitszych gatunków naszego kraju. Gatunek związany ze środowiskami wilgotnych łąk i torfowisk niskich oraz rozmaitymi środowiskami okrajkowymi w dolinach rzek. Ostatnio coraz częściej obserwowany w środowiskach suchszych, w tym także ruderalnych. Gąsienica żeruje na gatunkach szczawiu (Rumex sp.). Gatunek ma jedno, a w sprzyjające sezony dwa pokolenia w roku. Pojaw motyla przy jednym pokoleniu trwa od końca czerwca do końca lipca. Przy dwóch pokoleniach pierwsze pojawia się od początku czerwca do początku lipca, a drugie od końca lipca do końca sierpnia (Adamski i in. 2004).

Lycaena tityrus (Poda, 1761) (Czerwończyk uroczek) – pospolity w całej Polsce z wyjątkiem wysokich gór. Jego środowiskiem są suche śródleśne łąki, polany, skraje lasów, ugory, przydroża, przytorza. Gąsienice odżywiają się gatunkami szczawiu (Rumex sp.). Imagines latają od połowy maja do końca czerwca. Drugie pokolenie natomiast od połowy lipca do końca sierpnia (Buszko & Masłowski 1993).

Lycaena phleas (Linnaeus, 1761) (Czerwończyk żarek) – gatunek pospolity w całej Polsce. Lata na śródleśnych łąkach, polanach, miedzach, ugorach, terenach ruderalnych. Pokarmem gąsienic jest szczaw zwyczajny (Rumex acetosa) i polny (Rumex acetosella) oraz różne gatunki rdestu (Polygonum sp.). Motyle latają od maja do połowy czerwca oraz od lipca do września (Buszko & Masłowski 1993).

Lycaena virgaureae (Linnaeus, 1758) (Czerwończyk dukacik) – spotykany na całym obszarze kraju. Środowisko to śródleśne łąki, polany i skraje lasów. Gatunkami pokarmowymi gąsienic jest szczaw zwyczajny (Rumex acetosa) i polny (Rumex acetosella). Motyle latają od połowy czerwca do sierpnia (Buszko & Masłowski 1993).

Polyommatus coridon (Poda, 1761) (Modraszek korydon) – w Polsce spotykany na obszarze całego kraju, jednak na północnym wschodzie występuje bardzo lokalnie. Charakterystyczny dla suchych leśnych łąk, przydroży, przytorzy, polan i ugorów. Gąsienice odżywiają się cieciorką pstrą (Coronilla varia) i wyką (Vicia sp.). Pojaw przypada od lipca do końca sierpnia (Buszko & Masłowski 1993).

Polyommatus icarus (Rottemburg, 1775) (Modraszek ikar) – występuje w całym kraju. Jego środowiskiem są łąki, polany, ugory, miedze, przydroża i tereny ruderalne. Rośliny pokarmowe to koniczyny (Trifolium sp.), janowiec (Genista sp.) i wilżyna (Ononis sp.). Motyl pojawia się w dwóch pokoleniach: od końca maja do końca czerwca oraz od połowy lipca do początku września (Buszko & Masłowski 1993).

Nymphalidae

Heliconiinae

Agrynnis aglaja (Linnaeus, 1758) (Dostojka aglaja) – motyl występujący w całej Polsce, który lata na śródleśnych łąkach, polanach, skrajach lasów, nad leśnymi drogami. Roślinami pokarmowymi są różne gatunki fiołka (Viola sp.). Pojaw przypada od połowy czerwca do połowy sierpnia (Buszko & Masłowski 1993).

Agrynnis laodyce (Pallas, 1771) (Dostojka laodyce) – w Polsce spotykany w północnej i wschodniej części kraju. Ponadto często spotykany na Pojezierzu Mazurskim i Suwalskim. Jego środowiskiem są wilgotne, śródleśne łąki, polany i zręby. Gąsienice żywią się różnymi gatunkami fiołka (Viola sp.), a zwłaszcza fiołkiem błotnym (Viola palustris). Pojaw motyla przypada od połowy lipca do końca sierpnia (BuszKo & MAsŁowsKi 1993).

Agrynnis paphia (Linnaeus, 1758) (Perłowiec malinowiec) – motyl występujący w całej Polsce, którego środowiskiem są śródleśne łąki, polany, skraje lasów i leśne drogi. Roślinami pokarmowymi są różne gatunki fiołka (Viola) i malina (Rubus sp.). Imagines latają od lipca do końca sierpnia (Buszko & Masłowski 1993).

Boloria dia (Linnaeus, 1767) (Dostojka dia) – występuje w całym kraju z wyjątkiem wysokich gór. Jej środowisko jest podobne jak poprzedniego gatunku, tzn. polany, skraje lasów, śródleśne łąki. Rośliny pokarmowe takie jak u Agrynnis paphia. W ciągu roku występują dwa pokolenia: od maja do połowy czerwca i drugie od lipca do połowy sierpnia (Buszko & Masłowski 1993).

Boloria selene (Denis & Schiffermuller, 1775) (Dostojka selene) – jest to gatunek pospolity w całym kraju. Spotkać go można latającego nad wilgotnymi łąkami, przy skrajach lasów, nad polanami i zrębami. Gąsienice odżywiają się fiołkiem psim (Viola canina) i błotnym (Viola palustris). Jak u gatunku poprzedniego, tak i tu występują dwa pokolenia w ciągu roku. Pierwsze od maja do lipca, a drugie od końca lipca do września (Buszko & Masłowski 1993).

Issoria lathonia (Linnaeus, 1758) (Dostojka latonia) – w Polsce pospolity na terenie całego kraju. Jego środowisko to pola, ugory, miedze, przydroża i tereny ruderalne. Formy juwenilne żywią się różnymi gatunkami fiołka (Viola sp.). Pojaw motyla przypada od końca kwietnia do końca maja oraz od końca czerwca do września, a czasami nawet w październiku (Buszko & Masłowski 1993).

Melitaeinae

Melitea aurelia Nickerl, 1850 (Przeplatka aurelia) – w Polsce występuje na rozproszonych stanowiskach na niżu i w niższych położeniach górskich. Jest to kolejny gatunek związany z lasami, gdyż lata nad wilgotnymi śródleśnymi łąkami, polanami i na skrajach lasów. Rośliny pokarmowe to babka lancetowata (Plantago lanceolata), pszeniec gajowy (Melampyrum nemorosum) oraz różne gatunki przetacznika (Veronica sp.). Pojawia się od połowy czerwca do końca lipca (Buszko & Masłowski 1993).

Melitea cinxia (Linnaeus, 1758) (Przeplatka cinksia) – w Polsce znany z rozproszonych stanowisk na niżu oraz na terenach podgórskich. Środowiskiem są podmokłe torfiaste łąki oraz suche wrzosowiska. Gąsienice żywią się babką lancetowatą (Plantago lanceolata), jastrzębcem (Hieracium sp.), fiołkiem (Viola sp.) oraz przetacznikiem (Veronica sp.). Motyle latają od końca maja do lipca (Buszko & Masłowski 1993).

Nymphalinae

Aglais urticae (Linnaeus, 1758) (Rusałka pokrzywnik) – jest to motyl pospolity w całym kraju. Jego środowisko to leśne łąki, polany, leśne drogi, tereny ruderalne, ogrody. Rośliną pokarmową jest pokrzywa (Urtica dioica). W ciągu roku występują dwa pokolenia, z czego drugie zimuje w postaci imaginalnej (Buszko & Masłowski 1993).

Araschnia levana (Linnaeus, 1758) (Rusałka kratkowiec) – najmniejsza z rusałek. Ciekawą rzeczą u tego gatunku jest występowanie polimorfizmu sezonowego, czyli osobniki pokolenia wiosennego, które lata od maja do czerwca są ceglasto pomarańczowe z czarnym deseniem. imagines pokolenia letniego latającego od lipca do końca sierpnia są czarne z białą i pomarańczową przepaską. Czasami pojawia się jeszcze trzecie pokolenie, które łączy cechy ubarwienia obu pokoleń poprzednich. Motyle latają na skrajach lasów, polanach i terenach ruderalnych. Rośliną pokarmową gąsienic jest pokrzywa (Urtica dioica) (Buszko & Masłowski 1993).

Inachis io (Linnaeus, 1758) (Rusałka pawik) – jeden z najpospolitszych naszych motyli. Lata nad polami, skrajami lasów, ogrodami, sadami i terenami ruderalnymi. Rośliną pokarmową jest pokrzywa (Urtica dioica) oraz chmiel (Humulus lupulus). Jest to motyl o dwóch pokoleniach w ciągu roku, z drugim pokoleniem zimującym w postaci imaginalnej (Buszko & Masłowski 1993).

Nymphalis antiopa (Linnaeus, 1758) (Rusałka żałobnik) – rozpowszechniony w całym kraju choć nigdzie zbyt licznie. Jest to motyl charakterystyczny dla polan, leśnych dróg, skrajów lasów i sadów. Gąsienice żerują na brzozie (Betula sp.), wierzbie iwie (Salix caprea), osice (Populus tremula) oraz wiązach (Ulmus sp.). Pojaw motyla od połowy lipca do czerwca roku następnego z zimującym imago (Buszko & Masłowski 1993).

Nymphalis polychloros (Linnaeus, 1758) (Rusałka wierzbowiec) – w Polsce spotykany na terenie całego kraju. Spotykany na polanach, skrajach lasów, leśnych drogach i sadach. Rośliną pokarmową jest wierzba iwa (Salix caprea) i wierzba biała (Salix alba), rzadziej inne gatunki. Pojaw motyla przypada od lipca do kwietnia z zimuj ącym imago.

Polygonia c-album (Linnaeus, 1758) (Rusałka ceik) – jest pospolitym motylem w całej Polsce. Można go spotkać na polanach, skrajach lasów, leśnych drogach, ogrodach i terenach ruderalnych. Rośliną pokarmową tak jak u większości rusałek jest pokrzywa (Urtica sp.), ale gąsienice żywią się także chmielem (Humulus lupulus), wiązem górskim (Ulmus glabra), porzeczką (Ribes sp.), czy wierzbą iwą (Salix caprea). Motyle pojawiają się od lipca do czerwca roku następnego w dwóch pokoleniach, z których drugie jest zimujące (Buszko & Masłowski 1993).

Vanessa atalanta (Linnaeus, 1758) (Rusałka admirał) – jest to gatunek wędrowny, pospolity w całym kraju. Motyle pierwszego pokolenia przylatują do nas na wiosnę, a imagines rozwijającego się u nas drugiego pokolenia odlatują jesienią na południe. Można ją spotkać na przydrożach, ugorach, przytorzach, wilgotnych polanach, skrajach lasów, czy na terenach ruderalnych. Gąsienice żywią się pokrzywami (Urtica sp.) (Buszko & Masłowski 1993).

Vanessa cardui (Linnaeus, 1758) (Rusałka osetnik) – występowanie i pojaw tego motyla jest identyczny jak Vanessa atalanta. Oba są jednymi z najbardziej znanych motyli wędrownych jakie występują w naszym kraju. Gąsienice żywią się ostrożeniem (Cirsium sp.), ostem (Carduus sp.), popłochem (Onopordon sp.), a także pokrzywą (Urtica sp.) (Buszko & Masłowski 1993).

Satyriinae

Aphantopus hyperantus (Linnaeus, 1758) (Przestrojnik trawnik) – pospolity motyl spotykany w całej Polsce. Najczęściej spotykany na łąkach, przydrożach, polanach i skrajach lasów. Rośliny pokarmowe jak u Hyponephale lycaon. Pojawia się w połowie czerwca i lata do końca lipca (Buszko & Masłowski 1993).

Coenonympha pamphilus (Linnaeus, 1758) (Strzępotek ruczajnik) – niewielki motylek spotykany w całym kraju, który lata na polach, łąkach, ugorach, przydrożach, polanach, skrajach lasów i terenach ruderalnych. Gąsienice żerują na trawach (Gramineae). Dwa pokolenia można spotkać od połowy maja do końca czerwca, oraz od końca lipca do połowy września (Buszko & Masłowski 1993).

Hyponephele lycaon (Kuhn, 1774) (Przestrojnik likaon) – motyl spotykany lokalnie na całym niżu i pogórzu. Lata na suchych łąkach, zrębach, skrajach lasów, zwłaszcza w okolicach piaszczystych. Gąsienice żywią się różnymi gatunkami traw (Gramineae), a zwłaszcza wiechliną (Poa sp.). motyle można spotkać od lipca do końca sierpnia (Buszko & Masłowski 1993).

Maniola jurtina (Linnaeus, 1758) (Przestrojnik jurtina) – jest to motyl pospolity na obszarze całego kraju. Środowiskiem jego są pola, łąki, ugory, tereny ruderalne, skraje lasów, przydroża. Roślinami pokarmowymi gąsienic są różne gatunki traw (Gramineae). Imagines pojawiają się od końca czerwca do września (Buszko & Masłowski 1993).

Melanargia galathea (Linnaeus, 1758) (Polowiec szachownica) – w Polsce rozpowszechniony na niżu i okolicach podgórskich. Nie występuje w górach i północnym wschodzie kraju. Lata na łąkach, przydrożach i polanach. Roślinami pokarmowymi gąsienic są trawy (Gramineae). imagines spotykane od lipca do połowy sierpnia (Buszko & Masłowski 1993).

Papilionidae

Papilio machaon Linnaeus, 1758 (Paź królowej) – spotykany na obszarze całego kraju. Do roku 1940 gatunek ten był bardzo pospolity, jednak wkrótce jego sytuacja zaczęła się szybko pogarszać na skutek zanieczyszczenia powietrza, zaniku siedlisk, zalesiania terenów i wypalania traw (Dąbrowski & Krzywicki, 1982). Do niedawna gatunek był prawnie chroniony i znajdował się na Czerwonej Liście Zwierząt Zagrożonych Wyginięciem. Populacja pazia jest obecnie stabilna i dość liczna. Sytuacja taka mogła zaistnieć dzięki zachowaniu odpowiednich siedlisk i izolacji w parkach i rezerwatach (Kalinowska, 2006). Naturalnym środowiskiem gatunku są nasłonecznione stoki, łąki, polany, ogrody i pola. Gąsienice żerują na różnych gatunkach z rodziny baldaszkowatych (Umbelliferae). Najczęściej jest to gorysz pagórkowy (Peucedanum oreoselinum), marchew (Daucus carota), koper (Anetheum graveolens) oraz biedrzeniec mniejszy (Pimpinella saxifraga). W ciągu roku występują dwa pokolenia. Pierwsze można spotkać od maja do połowy czerwca, drugie natomiast od lipca do połowy sierpnia (Buszko & Masłowski 1993).

Pieridae

Coliadinae

Colias hyale (Linnaeus, 1758) (Szlaczkoń sierecznik) – motyl pospolity w całym kraju. Charakterystyczny dla łąk, pól koniczynowych, ugorów, miedz, przydroży, przytorzy i terenów ruderalnych. Gąsienice żerują na różnych gatunkach lucerny (Medicago sp.). Imagines pojawiają się od połowy maja do połowy czerwca oraz od połowy lipca do września. Czasami jeszcze dodatkowo od połowy września do października (Buszko & Masłowski 1993).

Gonepteryx rhamni (Linnaeus, 1758) (Latolistek cytrynek) – w kraju wszędzie pospolity. Jest to jeden z najbardziej długowiecznych naszych motyli. Jego środowisko to pola, lasy, zarośla, miedze, ugory, sady, ogrody i tereny ruderalne. Gąsienice żerują na szakłaku (Rhamnus cathartica) oraz kruszynie (Rhamnus frangula). Jedne pokolenie w ciągu roku przepoczwarza się na początku lipca, lata do jesieni, zimuje, po czym można je jeszcze spotkać do połowy kwietnia (Buszko & Masłowski 1993).

Dismorphiinae

Leptidea sinapis (Linnaeus, 1758) (Wietek gorczycznik) – motyl występujący w całej Polsce. Można go zobaczyć latającego nad śródleśnymi łąkami, zrębami, polanami i na skrajach lasów. Rośliny pokarmowe to groszek żółty (Lathyrus pratensis), komonica zwyczajna (Lotus corniculatus) oraz koniczyna polna (Trifolium arvense). Dwa pokolenia latają od maja do końca czerwca oraz od lipca do połowy sierpnia (Buszko & Masłowski 1993).

Pierinae

Antocharis cardamines (Linnaeus, 1758) (Zorzynek rzeżuchowiec) – w Polsce spotykany na obszarze całego kraju. Lata na polanach, podmokłych łąkach, skrajach lasów i leśnych drogach. Gąsienice żywią się różnymi gatunkami z rodziny krzyżowych (Crucifereae), zwłaszcza rzeżuchą łąkową (Cardamine pratensis) i czosnaczkiem pospolitym (Alliaria officinalis). Motyle latają od kwietnia do połowy czerwca, a w górach do lipca (Buszko & Masłowski 1993).

Pieris brassicae (Linnaeus, 1758) (Bielinek kapustnik) – spotykany w całej Polsce, co ciekawe posiada skłonności do dalekich wędrówek. Można go spotkać od maja do połowy czerwca i od lipca do połowy września latającego nad polami, lasami, zaroślami, terenami ruderalnymi oraz w sadach i ogrodach. Gąsienice zjadają różne gatunki z rodziny krzyżowych (Crucifereae), zwłaszcza różne gatunki kapusty (Brassica sp.), gorczycę polną (Sinapis arvensis), rzodkiew świrzepa (Raphanus raphanistrum) oraz nasturcje (Tropaeolum sp.) (Buszko & Masłowski 1993).

Pieris napi (Linnaeus, 1758) (Bielinek bytomkowiec) – jest to jeden z pospolitszych gatunków w kraju. Spotykany na ugorach, nad polami, łąkami, miedzami, w lasach, ogrodach i sadach oraz na terenach ruderalnych. Rośliny pokarmowe należą do rodziny krzyżowych (Crucifereae), w szczególności rzeżucha (Cardamine sp.), czosnaczek (Alliaria sp.), gęsiówka (Arabis sp.) oraz kapusta (Brassica sp.) (Buszko & Masłowski 1993).

Pieris rapae (Linnaeus, 1758) (Bielinek rzepnik) – podobnie jak poprzednie bielinki jest jednym z najpospolitszych gatunków w kraju oraz był najliczniejszym motylem na badanych stanowiskach. Zasiedla lasy, zarośla, pola, miedze, sady, ogrody, tereny ruderalne. Gąsienice odżywiając się różnymi roślinami z rodziny krzyżowych (Crucifereae) mogą powodować szkody w uprawach tych roślin. Pojaw motyla przypada od połowy kwietnia do czerwca oraz od lipca do połowy września, a czasami jeszcze w październiku (Buszko & Masłowski 1993).

Pieris diaplicae (Linnaeus, 1758) (Bielinek rukiewnik) – jest motylem pospolitym w całym kraju. Można go zobaczyć na przytorzach, ugorach, suchych łąkach, polanach leśnych. Gąsienice żerują na stuliszu (Sisymbrium sp.), smagliczce (Alyssum sp.), czyli na gatunkach z rodziny krzyżowych (Crucifereae). Ponadto może żerować na rezedzie (Reseda sp.). Imagines latają od końca kwietnia do czerwca oraz od lipca do września (Buszko & Masłowski 1993).

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

przydatne przy pisaniu pracy

W rozdziale 2 celowo wskazałam na przykład gospodarstwa ekologicznego w Uściu Gorlickim, w którym prowadzona jest również działalność agroturystyczna. Wprowadzanie bowiem metod produkcji ekologicznej jest również korzystne z punktu widzenia turystyki, a zwłaszcza w gminach typowo rolniczych, w których dodatkowo przeważają małe gospodarstwa rolne, gdzie jest niewielki odsetek lasów, a duża powierzchnia obszarów chronionych.

Z punktu widzenia rekreacji ważny jest cały szereg właściwości zbiorowisk roślinnych wywierających wpływ na zdrowie czy samopoczucie. W większości wsi w powiecie jędrzejowskim podstawowymi przyrodniczymi terenami rekreacyjnymi będą zbiorowiska polne i ruderalne, rzadziej (ze względu na niską lesistość) leśne typowe zresztą dla całej Polski. Są to różnorodne zbiorowiska trawiasto-zielone o charakterze wybitnie antropogenicznym. Bioklimat układów typowych dla rolnictwa tradycyjnego (czyli przeważającego w gminie) jest pod względem zdrowotnym neutralny, natomiast terenów związanych z rolnictwem intensywnym i nowoczesnym sadownictwem, ze względu na toksyczność stosowanych środków chemicznych, jest dla zdrowia niekorzystny. Co prawda uprawy rolne są w zasadzie wyłączone spod użytkowania turystycznego, ale istnieje możliwość wykorzystania dla celów turystycznych zbiorowisk ruderalnych (place zabaw dla dzieci, boiska sportowe, miejsca masowej rekreacji). Zbiorowiska ruderalne są dobrym terenem dla rekreacji ze względu chociażby na dużą odporność roślin na zadeptywanie, a ponadto posiadają korzystne warunki bioklimatyczne, oddziałujące pozytywnie na układ krwionośny i oddechowy.

Jeśli weźmiemy pod uwagę powyższe uwarunkowania, agroturystyka ma największe szanse rozwoju w gospodarstwach tradycyjnych (ekstensywnych) i w gospodarstwach ekologicznych, produkujących zdrową żywność.

Przesłanki przekształcania gospodarstw rolnych na ekologiczne

Przekształcanie gospodarstw rolnych na ekologiczne stanowi jeden z kluczowych kierunków rozwoju współczesnego rolnictwa, będący odpowiedzią na narastające wyzwania środowiskowe, społeczne i ekonomiczne. W obliczu degradacji gleb, utraty bioróżnorodności, zmian klimatycznych oraz rosnącej świadomości konsumentów dotyczącej jakości produkowanej żywności, rolnictwo ekologiczne staje się coraz bardziej istotnym elementem strategii zrównoważonego rozwoju. Proces ten jest wynikiem zarówno presji regulacyjnej i polityki rolnej, jak i ewolucji preferencji rynkowych oraz potrzeb lokalnych społeczności wiejskich. Analiza przesłanek przekształcania gospodarstw konwencjonalnych na ekologiczne pozwala zrozumieć mechanizmy napędzające tę transformację i ukazuje jej wielowymiarowy charakter.

Jedną z najważniejszych przesłanek przekształcania gospodarstw na ekologiczne jest konieczność ochrony środowiska naturalnego. Rolnictwo konwencjonalne, oparte na intensywnej produkcji, wysokim zużyciu syntetycznych nawozów i środków ochrony roślin oraz monokulturach, przyczynia się do degradacji gleb, eutrofizacji wód, spadku bioróżnorodności oraz emisji gazów cieplarnianych. Wprowadzanie praktyk ekologicznych sprzyja ochronie zasobów naturalnych poprzez promowanie różnorodności biologicznej, stosowanie płodozmianów, ograniczenie chemizacji oraz racjonalne zarządzanie materią organiczną w glebie. Gospodarstwa ekologiczne często stają się miejscem odbudowy naturalnych ekosystemów rolnych, przyczyniając się do stabilizacji jakości gleby, retencji wody oraz zachowania populacji organizmów pożytecznych, takich jak owady zapylające czy mikroorganizmy glebowe.

Istotną motywacją jest również zdrowie ludzi i jakość żywności. Produkty ekologiczne są wolne od pozostałości pestycydów, syntetycznych regulatorów wzrostu, antybiotyków i GMO, co wpływa na ich postrzeganą wartość zdrowotną. Coraz większa liczba konsumentów zwraca uwagę na bezpieczeństwo żywności i jej wpływ na zdrowie człowieka, co przekłada się na rosnący popyt na produkty ekologiczne. Wzrost świadomości żywieniowej społeczeństwa, rozwój ruchów prozdrowotnych oraz dostęp do informacji sprzyjają przemianom na rynku spożywczym, wspierając rolników, którzy decydują się na ekologiczne metody produkcji. W tym kontekście rolnictwo ekologiczne pełni również funkcję edukacyjną, kształtując postawy i nawyki żywieniowe konsumentów oraz promując zrównoważony styl życia.

Nie bez znaczenia są czynniki ekonomiczne i wsparcie instytucjonalne. W wielu krajach, w tym w Polsce, rolnicy decydujący się na ekologiczny model produkcji mogą liczyć na wsparcie finansowe w ramach programów unijnych i krajowych, takich jak dopłaty obszarowe, dotacje na certyfikację i doradztwo oraz wsparcie inwestycyjne. Rynek produktów ekologicznych cechuje się także rosnącymi cenami sprzedaży, co oznacza potencjalnie wyższą rentowność gospodarstw prowadzących produkcję ekologiczną. Oczywiście proces przekształcenia gospodarstwa wymaga inwestycji i okresu konwersji, w którym dochody mogą być niższe, jednak długoterminowe korzyści ekonomiczne, stabilność rynku oraz przewidywania dotyczące dalszego rozwoju sektora sprawiają, że dla wielu producentów decyzja ta staje się racjonalnym wyborem.

Kolejną grupą przesłanek są uwarunkowania społeczne i kulturowe, w których rolnictwo ekologiczne postrzegane jest jako narzędzie wzmacniania lokalnych społeczności i rozwoju obszarów wiejskich. Gospodarstwa ekologiczne często prowadzą sprzedaż bezpośrednią, lokalną dystrybucję żywności, działalność agroturystyczną czy edukacyjną, dzięki czemu wzmacniają więzi społeczne oraz wspierają lokalną gospodarkę. Model ten sprzyja zrównoważonemu rozwojowi obszarów wiejskich, przeciwdziałając marginalizacji rolnictwa rodzinnego i odpływowi ludności z terenów rolniczych. Dodatkowo rosnąca moda na życie blisko natury, zainteresowanie zdrową żywnością, ogrodnictwem i tradycyjnymi metodami produkcji wspiera pozytywny wizerunek rolnictwa ekologicznego i zachęca do jego praktykowania.

Nie można pomijać globalnych trendów i regulacji politycznych, które w znaczącym stopniu kształtują kierunki rozwoju rolnictwa. Strategie Unii Europejskiej, takie jak Europejski Zielony Ład czy strategia „Od pola do stołu”, wskazują na konieczność redukcji stosowania pestycydów, nawozów syntetycznych oraz antybiotyków w hodowli zwierząt, a także na zwiększenie udziału rolnictwa ekologicznego w ogólnej powierzchni rolnej. Cele te znajdują odzwierciedlenie w politykach krajowych i regionalnych, tworząc ramy, w których rolnictwo ekologiczne staje się preferowanym modelem produkcji. Wdrażanie tych założeń jest nie tylko reakcją na potrzeby środowiska i społeczeństwa, ale również elementem zapewniającym konkurencyjność europejskiego rolnictwa na rynku globalnym.

Ostatecznie, ważnym aspektem są przesłanki etyczne i filozoficzne, które wynikają z idei harmonii człowieka z przyrodą oraz odpowiedzialności za przyszłe pokolenia. Rolnictwo ekologiczne wpisuje się w koncepcję zrównoważonego rozwoju, zakładającą równowagę między produkcją żywności, ochroną środowiska i dobrostanem społeczeństwa. Dla wielu rolników przekształcenie gospodarstwa wynika z wewnętrznego przekonania o potrzebie prowadzenia działań zgodnych z naturą, troski o dobrostan zwierząt, szacunku do gleby oraz chęci tworzenia systemu produkcji opartego na cyklach naturalnych. Takie podejście nie tylko umożliwia efektywne gospodarowanie zasobami, ale również buduje poczucie misji i satysfakcji z pracy, co ma ogromne znaczenie dla jakości życia mieszkańców wsi i gospodarzy.

Przekształcanie gospodarstw rolnych na ekologiczne wynika z kompleksowego splotu uwarunkowań przyrodniczych, ekonomicznych, społecznych i etycznych. Proces ten stanowi odpowiedź na globalne wyzwania środowiskowe, rosnące oczekiwania konsumentów, rozwój polityki rolnej oraz poszukiwanie nowych modeli gospodarowania, które zapewniają równowagę między produkcją żywności a ochroną ekosystemów. W miarę postępujących zmian klimatycznych i rosnącej presji na zasoby naturalne znaczenie rolnictwa ekologicznego będzie nadal wzrastać, czyniąc je jednym z filarów przyszłościowego systemu żywnościowego. Wspieranie tej transformacji poprzez edukację, doradztwo, innowacje technologiczne i odpowiednie instrumenty finansowe stanie się kluczowe dla budowy zrównoważonej przyszłości rolnictwa oraz zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego w dłuższej perspektywie.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Powietrze w badanym sadzie zawiera ilości mikroorganizmów pozwalające zaklasyfikować je jako nie zanieczyszczone lub średnio zanieczyszczone,

Udział poszczególnych mikroorganizmów jest bardzo zmienny, zarówno w różnych miejscach na obszarze sadu jak i terminach analiz,

Ilość drobnoustrojów w sposób ścisły zależy od warunków atmosferycznych panujących podczas ekspozycji płytek z pożywką,

Stwierdzono zgodność przebiegu krzywej średniej zawartości mikroorganizmów w cyklu rocznym, z danymi przytoczonymi w literaturze,

Wykazano zmniejszanie się stężenia drobnoustrojów wraz ze wzrostem poziomu z którego pobierano posiew,

Mikroflora wyizolowana na wysokości 1 metra ponad poziomem gruntu różniła się pod względem jakościowym od uchwyconej przy powierzchni ziemi,

Zróżnicowano obszar sadu pod względem udziału dominującej grupy mikroflory na część z przewagą bakterii lub grzybów,

Zaobserwowano odwrotnie proporcjonalną zależność między obecnością bakterii pigmentowych, a bakterii przetrwalnikujących w powietrzu,

Wyodrębnione szczepy charakteryzowały się silną sezonowością występowania,

Stwierdzono obecność mikroorganizmów mogących wpływać w sposób bezpośredni na fermentację śliwowicy (grzyby z rzędu Mucorales – zdolne do prowadzenia fermentacji alkoholowej, Botrytis sp. – produkcja związków aromatycznych i enzymów pektynolitycznych, Trichoderma sp. – enzymy celulolityczne, itp.),

Zidentyfikowano mikroflorę patogenną, której szkodliwe produkty mogą bezpośrednio przechodzić do spirytusu śliwkowego (toksyny – Fusarium sp., Alternaria sp., Aspergillus sp.).

STRESZCZENIE

Badaniom poddana została mikroflora powietrza w sadzie śliwki Węgierki Zwykłej znajdującym się w miejscowości Jazowsko koło Łącka. Pochodzące stąd owoce wykorzystywane są do produkcji Śliwowicy Łąckiej, przy czym jej fermentacja następuje pod wpływem mikroorganizmów autochtonicznych, występujących na śliwkach. Próby pobierano w sześciu punktach, na dwóch poziomach, metodą sedymentacyjną, a następnie izolowano i identyfikowano wyosobniony mikroorganizm na podstawie cech morfologicznych oraz fizjologicznych. Posiewy, charakteryzowały się dużą różnorodnością i zmiennym udziałem poszczególnych grup drobnoustrojów, zależnym zarówno od lokalizacji punktu badawczego, jak i terminu analizy. Bardzo liczne wyizolowane mikroorganizmy mogą mieć wpływ na skład chemiczny, oraz bukiet smakowo-aromatyczny produkowanej Śliwowicy Łąckiej, dzięki czemu jest ona uważana przez koneserów za alkohol unikatowy i jedyny w swoim rodzaju.

LITERATURA

Abrha B., Gashe B.A. 1992. Cellulase production and activity in a species of Cladosporium. World Journal of Microbiology and Biotechnology 8, 164-166.

Ahmad Z. I., Alden J. R., Montague M. D. 1980. The Occurrence of Trehalose in Micrococcus Species. Journal of General Microbiology 121, 483-486.

Barnett H. L. 1962. Illustrated Genera of Imperfect Fungi. Burgess Publishing Company, Minneapolis.

Barnett J. A., Payne R. W., Yarrow M. 1983. Yeasts: Characteristics and identification. Cambridge University Press, Cambridge.

Benyon F., Jones A.S., Tovey E.R., Stone G. 1999. Differentation of allergenic fungal spores by image analysis, with application to aerobiological counts. Aerobiologia 15, 211-223.

Blanco P., Sieiro C., Villa T.G. 1999. Production of pectic enzymes in yeasts. FEMS Microbiology Letters 175, 1-9.

Buchanan R. E., Gibbon N. E. 1974. Bergey’s Manual of Determinative Bacteriology, 8^th Edition. Williams & Wilkins, Baltimore.

Dalton T.J. 1995. Where the Wild Yeasts are! www.tiac.net/users/tjd/bier/bier.html

De Vries G. A. 1952. Contribution to the knowledge of the genus Cladosporium. Centraalbureau voor Schimmelcultures, Baarn.

Drewniak E., Drewniak T. 1996. Mikrobiologia żywności. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.

Dubey S.K., Holmes D.S. 1995. Biological cyanide destruction mediated by microorganisms. World Journal of Microbiology and Biotechnology 11, 257-265.

Ellis M.A. 1995. Botrytis bunch rot or grey mould of grape. Ohio State University Extension Fact Sheet, Columbus.

Eze L.C., Echetebu C.O. 1980. Some Properties of Aspartate and Alanine Aminotransferases from Trichoderma viride. Journal of General Microbiology 120, 523-527.

Fassatiova O. 1983. Grzyby mikroskopowe w mikrobiologii technicznej. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa.

Fiodorow M. 1952. Mikrobiologia. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa.

Giryn H. 1991. Alternariotoksyny – zagrożenie dla surowców i przetworów owocowo-warzywnych. Przem. Ferm. i Owoc.-Warzyw., 1, 18-19.

Grzyb J., Frączek K. 1997. Stan mikrobiologiczny oraz mikroklimat podziemnych komór leczniczych na terenie kopalni soli w Wieliczce. 32 Sympozjum Mikrobiologiczne, Muszyna.

Khire J. M., Pant A. 1992. Thermostable, salt-tolerant amylase from Bacillus sp.64. World Journal of Microbiology and Biotechnology 8, 167-170.

Kocwowa E. 1975. Biologia w ochronie zdrowia i środowiska. PWN, Warszawa.

Kocwowa E. 1979. Ćwiczenia z mikrobiologii ogólnej. PWN, Warszawa.

Krzysztofik B. 1992. Mikrobiologia powietrza. Wyd. Politechniki Warszawskiej, Warszawa.

Macher J.M. 1997. Air Sampling Methods for Biological Contaminants. California Department of Health Services, Berkeley.

Madamwar D., Patel S. 1992. Formation of cellulases by co-culturing of Trichoderma reesei and Aspergillus niger on cellulosic waste. World Journal of Microbiology and Biotechnology 8, 183-186.

Magro P., Di Lenna P., Marciano P., Pallavicini C. 1980. Variability of Polygalacturonase and Protein Isoelectric Focusing Patterns in Botrytis cinerea Isolates. Journal of General Microbiology 120, 105-109.

McQuilken M.P., Whipps J.M., Lynch J.M. 1994. Effects of water extracts of a composed manure-straw mixture on the plant pathogen Botrytis cinerea. World Journal of Microbiology and Biotechnology 10, 20-25.

Mędrela-Kuder E. 1992. Badania mikroflory powietrza atmosferycznego wybranych dzielnic Krakowa. Arch. Ochr. Środ. 2, 61-65.

Müller G. 1974. Mikrobiologie pflanzlicher Lebensmittel. VEB Fachbuchverlag, Lipsk.

Nielepkowicz-Charczuk A., Balcerek M. 1996. Zawartość cyjanowodoru w spirytusach śliwkowych uzyskanych w różnych warunkach fermentacji. Przem. Ferm. i Owoc.-Warzyw., 9, 24-26.

Nowak A., Przybulewska K., Tarnowska A. 1997. Zanieczyszczenie mikrobiologiczne powietrza na terenie Szczecina w różnych porach roku. 32 Sympozjum Mikrobiologiczne, Muszyna.

Petrycka H., Godlewska-Zabłocka E., Kolasa M. 1995. Mikroflora powietrza atmosferycznego na obszarze oczyszczalni ścieków w Tychach-Urbanowicach. Gaz, woda i technika sanitarna, 8, 272-274.

Polizeli M.L.T.M., Jorge J.A., Terenzi H.F. 1996. Effect of carbon source on the b -glucosidase system of the thermophilic fungus Humicola grisea. World Journal of Microbiology and Biotechnology 12, 297-299.

Polska Norma, PN 89 / Z – 04111 / 02

Polska Norma, PN 89 / Z – 04111 / 03

Postgate J. 1972. Człowiek i drobnoustroje. PWN, Warszawa.

Praca zbiorowa. 1993. Teoria i ćwiczenia z mikrobiologii ogólnej i technicznej. Wydawnictwo SGGW, Warszawa.

du Preez J.C., Immelman M., Kilian S.G. 1996. The utilization of short-chain monocarboxylic acids as carbon sources for the production of gamma-linolenic acid by Mucor strains in fed-batch culture. World Journal of Microbiology and Biotechnology 12, 68-72.

Rana B.K., Johri B.N., Thakur I.S. 1996. Formation and activities of xylan-hydrolysing enzymes of Humicola grisea var thermoidea. World Journal of Microbiology and Biotechnology 12, 12-15.

Rosenberg M., Kristofikova L., Sturdik E. 1994. Influence of carbohydrates and polyols on L-lactic acid production and fatty acid formation by Rhizopus arrhizus. World Journal of Microbiology and Biotechnology 10, 271-274.

Sałek A. 1984. Selekcja drożdży piekarskich osmotycznych i osmofilnych. Przem. Ferm. i Owoc.-Warzyw., 9, 20-23.

Schlegel H. G. 1996. Mikrobiologia ogólna. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Singleton P., Sainsbury D. 1997. Dictionary of Microbiology and Molecular Biology. Trowbridge.

Soccol C.R., Stonoga V.I., Raimbault M. 1994. Production of L-lactic acid by Rhizopus species. World Journal of Microbiology and Biotechnology 10, 433-435.

Wright J.D. 1993. Fungal degradation of benzoic acid and related compounds. World Journal of Microbiology and Biotechnology 9, 9-16.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

praca magisterska z 2000 roku

Na ukształtowanie tej struktury miał wpływ utrzymujący się przez ponad czterdzieści lat niekorzystny dla gospodarki pogląd, że bezpieczeństwo energetyczne kraju wymaga zapewnienia samowystarczalności energetycznej państwa^[1]. Jeszcze w 1989 r. wskaźnik ten wynosił 95% (obecnie wykazuje tendencję malejącą) podczas gdy w większości krajów rozwiniętych zawierał się w granicach 30-60%. Prawdziwym zagrożeniem dla bezpieczeństwa energetycznego Polski było zaniedbywanie poszukiwania i dokumentacji własnych złóż gazu ziemnego oraz uzależnienie Polski od importu gazu ziemnego z jednego tylko kierunku.

Zmniejszony udział węgla w pokrywaniu potrzeb energetycznych kraju wynika zarówno ze względów ekonomicznych, jak i z powodu niekorzystnych czynników ekologicznych oraz barier ograniczających rozwój górnictwa węglowego (zwłaszcza węgla kamiennego) wynikający ze wzrostu głębokości i temperatury, dużej gazowości nowych pokładów, dużej ilości zasolonej wody w kopalniach obciążających środowisko.

Krajowe wydobycie ropy naftowej (około 0.15 mln t) pokrywa obecnie około 1% zapotrzebowania. Przewidywany wyraźny wzrost importu ropy naftowej wymaga rozwoju krajowych rafinerii.

Udział źródeł odnawialnych w pokryciu zapotrzebowania na energię pierwotną w Polsce wynosi niewiele ponad 1%, a w krajach rozwiniętych przeciętnie 5,6%, przy czym w niektórych z nich udział ten wynosi około 1/3 (np. Szwecja – 37%, Austria – 35%, Kanada – 29%). Należy jednak podkreślić, że w wykorzystaniu źródeł odnawialnych dominuje energia wodna (udział energii wodnej w sumarycznej ilości energii pozyskiwanej ze źródeł odnawialnych wynosi 95%).

Ponadto, ciekawostką jest fakt, że gdyby wykorzystano wszystkie możliwe lokalizacje budowy hydroelektrowni na świecie, to całkowita ilość

wytwarzanej przez nie energii mogłaby być dwukrotnie wyższa od poziomu aktualnego, ale zaspokoiłoby to zaledwie 2% przyszłego zapotrzebowania (na energię pierwotną) [26 s. 149].

Rok	1995	2000	2010
Zapotrzebowanie na energię bezpośrednią,mln t p. u.	98,9	102,4	109,0
Struktura pozyskania energii bezpośredniej, %:
• paliwa stałe	27,2	24,8	18,0
• paliwa ciekłe	17,5	17,8	21,0
• paliwa gazowe	14,7	15,5	17,4
• energia elektryczna	12,0	13,2	15,8
• ciepło grzejne	26,6	26,5	25,3
• pozostałe paliwa	2,0	2,1	2,5
Struktura zapotrzebowania energii bezpośredniej: • przemysł	32,7	32,9	33,2
• budownictwo	1,2	1,1	1,0
• rolnictwo	7,7	7,4	7,9
• transport	5,6	6,0	6,8
• sektor bytowo-komunalny	52,8	52,6	51,1

W strukturze zużycia energii bezpośredniej w Polsce przeważają dotychczas paliwa stałe i ciepło z dostawy scentralizowanej (obecnie około 54 % wobec około 70 % w roku 1980); prognozy przewidują dalszy spadek tego udziału. W europejskich krajach rozwiniętych w strukturze bezpośredniego zużycia energii dominują paliwa węglowodorowe (udział ponad 70 %) wobec udziału paliw stałych i ciepła scentralizowanego, wynoszącego poniżej 10 %.

W strukturze zużycia energii bezpośredniej w sektorze bytowo- komunalnym w Polsce zwraca uwagę duży udział węgla (35%), w porównaniu z udziałem 5% w rozwiniętych krajach Europy, oraz mały, bo 10% udział energii elektrycznej, w porównaniu z udziałem 25% w tych krajach.

W podsumowaniu należy zauważyć, że obecnie cała gospodarka Polska jest w okresie transformacji, a w energetyce zachodzą szczególnie głębokie zmiany (związane z prywatyzacją sektora i wejściem w życie 4 czerwca 1997 ustawy “Prawo Energetyczne”). Rok 1999 jest rokiem przełomowym dla sektora energetyki, a w szczególności elektroenergetyki. W chwili obecnej ulega zmianie filozofia zarządzania sektorem energii – ze szczebla centralnej administracji państwa w kierunku kreowania długookresowej strategii, mającej na celu zwiększenie efektywności funkcjonowania sektora energii i spełniającej oczekiwania odbiorców.

Zapewnienie wysokiego tempa wzrostu gospodarczego w sposób trwały, wymaga niezawodnych dostaw energii w długiej perspektywie, trwałego uczestnictwa w międzynarodowych rynkach energetycznych. Wymaga również w sposób trwały dobrej kondycji ekonomicznej przedsiębiorstw energetycznych, aby mogły one sprostać wymaganiom odbiorców, z uwzględnieniem konkurencyjności na rynku krajowym i zagranicznym. Podstawowym dążeniem w tym zakresie jest uruchomienie i utrwalenie mechanizmów rynkowych w gospodarce energetycznej, w tym konkurencji, wszędzie tam, gdzie jest to możliwe i zasadne z punktu widzenia dostaw i efektywności ekonomicznej. W obszarach, gdzie rynek nie może działać lub jest ograniczony, działalność przedsiębiorstw będzie regulowana przez powołane do tego organy państwowe (od 23 czerwca 1997 – Urząd Regulacji Energetyki).

Podniesienie konkurencyjności Polski na rynku międzynarodowym wymaga przede wszystkim zapewnienia niezawodnych dostaw względnie taniej energii o strukturze zapewniającej jej maksymalną produktywność.

Stabilizacja makroekonomiczna i systemowa wymaga rozwiązań o cechach trwałości opartych na obecnej i prognozowanej sytuacji energetyki w kraju i świecie. Dotyczy to szczególnie uregulowań prawnych, których stabilność wzmacnia zaufanie kapitału krajowego i zagranicznego, stwarza większe zachęty do inwestowania w tym specyficznym sektorze gospodarki, gdzie efekty z inwestycji pojawiają się po dłuższym okresie.

Główne cele strategii społeczno-gospodarczej kraju mogą być zatem realizowane jedynie w warunkach zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju rozumianego jako [129 s. 445]:

• bezpieczeństwo dostaw energii, czyli zapewnienie warunków, umożliwiających pokrycie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania gospodarki i społeczeństwa na energię odpowiedniego rodzaju i wymaganej jakości,
• uzasadnione społecznie ceny energii, czyli ustanowienie polityki cen energii, w której wynikałyby one z konkurencyjnych mechanizmów rynkowych lub z regulacji przez niezależny organ państwowy w celu zapewnienia równowagi interesów odbiorców i dostawców energii,
• minimalne szkody dla środowiska, czyli przestrzeganie wymagań ekorozwoju.

—

^[1] z def. – stosunek energii pierwotnej pozyskiwanej w kraju do zużycia energii pierwotnej.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Pierwszą elektrownię na świecie zbudowano w Nowym Yorku w 1882 roku i wtedy też przesłano po raz pierwszy energię elektryczną na odległość 57 km, prąd stały o napięciu 110 V, wytwarzany w prądnicach napędzanych tłokowymi maszynami parowymi (w 1883 r. – Mediolan i Petersburg, w 1884r. – Berlin).

W Polsce pierwsze siłownie cieplne (parowe) powstały w XIX w. Dostarczały one energię mechaniczną poszczególnym zakładom przemysłu maszynowego lub włókienniczego, hutom, kopalniom itp. Pod koniec XIX wieku powstały pierwsze elektrownie (miejskie). Po I wojnie światowej planowano w Polsce budowę wielu elektrowni, ale planu tego nie zrealizowano. Dopiero po II wojnie światowej nastąpił gwałtowny rozwój elektroenergetyki w oparciu o własne zasoby surowców energetycznych (węgiel kamienny i później brunatny).

Górnictwo węgla brunatnego kształtowało się po 1945 r. W latach 1951-60 przeznaczono zaledwie piątą część węgla brunatnego na potrzeby gospodarki, reszta to eksport do b. NRD. Zasadnicza zmiana kierunku wykorzystania węgla brunatnego nastąpiła w dziesięcioleciu 1961-70. Dzięki rozpoczęciu intensywnej eksploatacji zasobnych złóż w zagłębiach turoszowskim i konińsko-adamowskim, zbudowano odkrywkowe kopalnie o niespotykanej dotąd koncentracji wydobycia. Zużycie węgla brunatnego w elektrowniach wzrosło w tym okresie do 78% całkowitego wydobycia. Stało się to możliwe dzięki zbudowaniu wielkich elektrowni zawodowych, jak “Turów” o mocy 2000 MW, “Adamów” o mocy 1000 MW, w tym 600 MW na węglu brunatnym, “Pątnów” o mocy 1200 MW i rozbudowie elektrowni “Konin” do mocy 543 MW. Jeszcze mocniej zaznaczył się udział węgla brunatnego w produkcji energii elektrycznej w latach osiemdziesiątych, po zbudowaniu jednej z największych w Europie kopalni odkrywkowej “Bełchatów” wraz z największą w Polsce elektrownią (parową) o mocy 4320 MW. Obecnie (1995r) w Polsce od kilku lat utrzymuje się nadwyżka mocy. Przy około 33 tys. MW mocy dyspozycyjnej, maksymalne, grudniowe pobory dochodziły do 23 tysięcy MW, a były również – w lipcu – takie dni, gdy zapotrzebowanie spadało poniżej 11 tysięcy MW. Elektroenergetyka w Polsce ma 5- procentowy udział w tworzeniu PKB. Wartość jej majątku brutto w 1995 roku wynosiła 90 miliardów złotych, a roczne wpływy – około 13 miliardów złotych. Udział kosztów energii elektrycznej w produkcji przemysłowej i usługach wynosił 7 procent, w gospodarstwach domowych – 3,5%.

Rys. 9. Historia polskiej elektroenergetyki. Źródło: Bicki Z. „Stan elektroenergetyki polskiej i podstawowe problemy rozwojowe”, PSE S.A., Warszawa, s. 50.

 

Nośnikami energii pierwotnej do produkcji energii elektrycznej w Polsce są głównie rodzime zasoby węgla kamiennego i brunatnego. Udział obu nośników energii używanych w elektrowniach zawodowych do produkcji energii elektrycznej wynosi obecnie 91% (dane z 1997r.). Resztę energii (9%) zostało wytworzone przez elektrownie wodne i elektrociepłownie również opalane paliwami stałymi. W polskiej elektroenergetyce nie istnieją stacje elektroenergetyczne (1998), których paliwem podstawowym są paliwa płynne.

Rys. 10. Struktura wytworzenia energii elektrycznej w Polsce w 1993 r. Źródło: Bicki Z. „Stan elektroenergetyki polskiej i podstawowe problemy rozwojowe”, PSE S.A., Warszawa, s. 56

W Polsce w 1995 roku wyprodukowano 135 TWh, z czego w elektrowniach zawodowych 127 TWh [10 s. 56].

Zgoła inna jest struktura wytworzenia (zużycia) energii elektrycznej na świecie w zależności od źródeł jej pozyskania.

Rys. 11. Struktura wytworzenia energii elektrycznej na świecie w 1998 r.

Źródło: Blaschke W. „Węgiel czy …”, Przegląd Techniczny nr 49/98 s.15.

Na bazie paliw stałych w Polsce wytworzono w 1997 roku 144 mld kWh (144TWh) energii, z czego na elektrownie opalane węglem brunatnym przypada 52 mld kWh, tj. ponad 36%. Powody takiej struktury zużycia energii elektrycznej są takie same, jak energii pierwotnej. Na razie węgiel ma duży udział w wytwarzaniu energii elektrycznej, ale jego konkurencyjność sukcesywnie maleje w stosunku do innych nośników głównie ze względów ekologicznych oraz elastyczności i bezpieczeństwa pracy KSE.

Według zaleceń Europejskiej Komisji Gospodarczej, udział jednego paliwa dostarczanego z jednego kierunku nie powinien przekraczać 30%.

Kraj	1987	1988	1989	1990	1991	1992	1993	1994	1994*
Polska	147,6	148,8	147,7	135,3	132,1	128,7	131,5	132,7	3500
Austria	44,9	46,3	47,8	50,0	52,2	51,7	51,9	52,4	6600
Francja	348,9	355,2	365,0	374,7	401,8	409,3	411,1	413,0	7100
Hiszpania	131,9	138,2	146,0	151,3	155,0	159,2	157,9	163,5	4200
Niemcy	540,0	551,5	560,9	550,6	538,8	531,8	526,6	530,6	6600
Włochy	224,5	234,8	244,5	251,5	257,1	261,5	262,2	269,4	4700
GB	315,4	321,0	326,5	331,0	338,5	337,7	340,0	342,3	5900

– per capita [kWh/osobę]

Ocenia się, że poziom elektryfikacji kraju nie jest zadowalający dla nowoczesnej gospodarki. Świadczy o tym porównanie wskaźników zużycia energii elektrycznej w Polsce i w Europie (na głowę), który jest uważany za miernik poziomu rozwoju kraju. [128 s. 45].

Kraj	1987	1988	1989	1990	1991	1992	1993	1994	per capita w1994r
Polska	2307	2236	2207	2294	2408	2286	2250	2158	56,8
Austria	319	316	315	315	321	311	311	305	38,1
Francja	323	316	313	313	334	335	342	334	5,8
Hiszpania	306	305	308	308	308	314	315	320	8,2
Niemcy	365	359	353	336	319	309	309	303	3,7
Włochy	224	225	228	230	232	234	238	239	4,2
GB	348	338	338	339	354	355	350	339	5,8

Z porównania wskaźnika elektrochłonności można zauważyć, że gospodarka energetyczna Polski jest bardzo energochłonna w stosunku do PKB i w tej dziedzinie jest wiele do zrobienia. Planowane są inwestycje typu DSM (Demand Side Managment – sterowanie popytem energii), które jest częścią zintegrowanego planowania w gospodarce energetycznej (Integrated Resource Planning – IRP) obejmujące opracowanie planów rozwoju podsystemu wytwarzania energii elektrycznej wg schematu [49 s.13]:

Dzięki tej metodzie możliwe jest optymalne zaspokojenie potrzeb finalnych (energii użytecznej) przy najmniejszych kosztach społecznych, włączając koszt ochrony środowiska. Zintegrowane planowanie w gospodarce energetycznej jest od lat stosowane z powodzeniem w USA.

Zużycie energii elektrycznej ma charakter wybitnie sezonowy zarówno w okresie rocznym (szczyt zimowy – maksymalne zapotrzebowanie mocy w grudniu 1998r wynosiło 23401 MW i dolina letnia – minimalne obciążenie elektrowni w czerwcu 1998 r. 15044 MW) jak i w ciągu doby w tzw. strefach mocy, w których występuje szczytowe zapotrzebowanie na energię elektryczną, zwykle między godzinami 7-13 i 16-22 – wahania w zimie (styczeń 1998) w granicach od 17000 MW do ponad 21000 MW, a w lecie – czerwiec 1998 od 12500 MW do prawie 16000 MW. W związku ze zmianami zapotrzebowania na energię elektryczną można wyróżnić elektrownie podstawowe, pracujące bez przerwy ze stałym obciążeniem. Charakteryzują się dużym czasem wykorzystania mocy zainstalowanej (powyżej 4000 h/rok). Elektrownie takie opłaca się budować dużym nakładem środków inwestycyjnych, stosując wysokie parametry oraz nowoczesne bloki energetyczne dużych mocy (o wysokiej sprawności). W krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE) rolę elektrowni podstawowych spełniają przed wszystkim elektrownie cieplne opalane węglem brunatnym i nowoczesne elektrownie cieplne opalane węglem kamiennym (rolę elektrowni podstawowych będą spełniać także elektrownie jądrowe). Elektrownie szczytowe są włączane do pracy w okresie szczytowego obciążenia. Mogą pokrywać również wysokie obciążenia, lecz wytwarzają rocznie stosunkowo

niewielką ilość energii. Czas wykorzystania mocy zainstalowanej elektrowni szczytowej kształtuje się poniżej 3000 h/rok. Do elektrowni szczytowych zalicza się zwykle elektrownie wodne zbiornikowe i podzespoły gazowe lub silniki spalinowe. Mogą ją także spełniać człony gazowe elektrowni gazowo- parowych oraz człony MHD. Obszar obciążeń podszczytowych pokrywają starsze elektrownie parowe, które poprzednio pracowały jako podstawowe. Do elektrowni podszczytowych zalicza się także elektrownie wodne zbiornikowe, jeśli w zbiornikach jest wystarczająco dużo wody.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

I jeszcze fragment ostatniej pracy

Wszystkie wyodrębnione drobnoustroje wraz z ich charakterystyką anatomiczną i właściwościami fizjologicznymi, zostały przedstawione w rozdziale „Przegląd wyizolowanych mikroorganizmów”. Podczas oznaczeń stwierdzono, znaczne różnice mikroflory, w poszczególnych punktach pomiarowych, oraz terminach poboru próbek.

W trakcie prowadzenia analiz, wśród bakterii stwierdzono przeważającą obecność przedstawicieli Micrococcus, Staphylococcus oraz Bacillus, które zaobserwowano niemal we wszystkich posiewach.

Bakterii przetrwalnikujących nie wyizolowano w próbach pobieranych z powierzchni gruntu (punkty Bz i Fz), natomiast w pozostałych posiewach występowały stosunkowo licznie, a najpospolitszym gatunkiem był wśród nich Bacillus mycoides, który dominował w miesiącach kwietniu i czerwcu. Podczas kolejnych pomiarów zawartość bakterii z rodzaju Bacillus, osiągała niższy poziom, w porównaniu do dwóch wspomnianych miesięcy, natomiast w lipcu oraz październiku nie wyizolowano żadnej koloni należącej do tego rodzaju.

Bakterie z rodziny Micrococcaceae (Micrococcus sp. i Staphylococcus sp.) wykryto na całym obszarze sadu, we wszystkich terminach badań. Początkowo nie stanowiły one przeważającej mikroflory bakteryjnej, pomimo znacznej ilości w powietrzu. W kolejnych posiewach zdominowały inne mikroorganizmy, przy czym w lipcu były jedynymi drobnoustrojami bakteryjnymi jakie zidentyfikowano. Charakterystyczną cechą przedstawicieli rodziny Micrococcaceae okazała się niejednolitość gatunkowa, podczas kolejnych pomiarów, oraz zmienność jakościowa nawet w ramach tego samego punktu (B i Bz, lub F i Fz). Najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem był Micrococcus luteus, którego cytrynowe kolonie stwierdzono w czasie całego okresu badań, na wszystkich stanowiskach.

Pozostałe grupy bakterii, stanowiły jedynie minimalny udział wyizolowanej mikroflory bakteryjnej, a ich obecność zaobserwowano w miesiącu kwietniu i październiku w punktach A, B, C i F. Wśród tych mikroorganizmów należy wymienić gatunek Pseudomonas aeruginosa i rodzaj Arthrobacter. Drugi z wymienionych drobnoustrojów jest bardzo pospolitym mieszkańcem gleby i stamtąd zapewne trafił do obcego dla niego środowiska – atmosfery.

Pod względem bakteriologicznym, należy uznać badane powietrze za wolne od infekcji mikroflorą patogenną. W posiewach nie stwierdzono, takich drobnoustrojów jak Streptococcus faecalis oraz pałeczek z grupy coli, charakterystycznych dla obszarów skażonych, gdzie powyższe mikroorganizmy przedostają się ze ścieków, odpadów gospodarczych itp. (Petrycka i inni,1995).

Kolejną grupą drobnoustrojów wyizolowywaną w znacznych ilościach z posiewów były grzyby strzępkowe. Przebadano i sklasyfikowano stosunkowo dużą ich liczbę, zależną głównie od terminu badania, w mniejszym stopniu pochodzenia próby. Stwierdzono, silną sezonowość występowania poszczególnych rodzajów tych mikroorganizmów.

Przedstawicieli rzędu Mucorales izolowano podczas całego okresu badań, jednakże w stosunkowo niewielkiej ilości. W każdym terminie występował przynajmniej jeden tego rzędu. Średnio grzyby te stanowiły od 5 do 10 % analizowanej mikroflory. Najwięcej przedstawicieli Mucorales zidentyfikowano podczas badania wrześniowego (rys.24), a więc w okresie minimalnie poprzedzającym zbiór śliwek. Oznaczono cztery rodzaje z sześcioma gatunkami tych pleśni. Najczęstszym w posiewach był rodzaj Rhizopus, który stanowił 2% wszystkich grzybów strzępkowych wykrytych podczas badań (rys.21). Jego obecność stwierdzono w posiewach kwietniowym i wrześniowym z punktów B i E, klasyfikując dwa gatunki: Rhizopus arrhizus i nigricans. Innym również stosunkowo często występującym rodzajem była Absidia (1,5% całej mikroflory pleśniowej), wykrywana głównie na płytkach pochodzących z poziomu gruntu (punkty Bz i Fz), a ponadto wyizolowana w punkcie D. W miesiącach lipcu i wrześniu, stwierdzono średnio około 300 zarodników/m³ powietrza. Podobnie jak w przypadku Rhizopusa, zidentyfikowano dwa gatunki z tego rodzaju – Absidia glauca i spinosa.

Pozostałe oznaczone grzyby strzępkowe należały do rzędu Moniliales, który stanowił przeważającą (około 95%) część całej przebadanej mikroflory grzybowej (rys.21).

Najczęściej i najpospoliciej występującym rodzajem pleśni był rodzaj Cladosporium (41 % mikroflory z całego okresu analiz) . Pojawiał się on we wszystkich pomiarach z wyjątkiem miesiąca czerwca. Udział procentowy zarodników w powietrzu począwszy od lipca silnie wzrastał, aby w październiku, 55% wszystkich zidentyfikowanych grzybów należało do tego rodzaju (rys.25). Wówczas w 1m³ powietrza ilość zarodników wynosiła około 760 (średnio 420 w m³). Sklasyfikowano dwa gatunki – Cladosporium macrocarpum i herbarum, przy czym, pierwszy z nich występował głownie w okresie letnim, a drugi pojawił się z końcem sierpnia.

Kolejnym często wyizolowanym podczas badań grzybem strzępkowym był Scopulariopsis. Rodzaj ten obejmował 13% wszystkich pleśni. Zanotowano wzrost zawartości pleśni w okresie letnim, aczkolwiek zaznaczał swoją obecność we wszystkich terminach badań. Najwięcej mikroorganizmów z rodzaju Scopulariopsis znajdowało się w posiewach wrześniowym i październikowym (rys.24 i 25), kiedy stężenie zarodników grzyba w punkcie D, osiągnęło poziom 640 w m³ (średnio 200 zarodników/m³). Tak wysoka zawartość jest cechą charakterystyczną badanego sadu, ponieważ literatura nie podaje przypadków, dominowania tej pleśni w populacjach drobnoustrojów powietrza (Krzysztofik,1992). Podczas analiz, wyodrębniono dwa gatunki Scopulariopsis z których jednym okazał się S. brevicaulis.

Trzecim, pod względem częstotliwości występowania, gatunkiem grzyba strzępkowego, w trakcie badań był rodzaj Alternaria, stanowiąc 9% całej wyizolowanej mikroflory pleśniowej (rys.21). Stwierdzony we wszystkich posiewach, w minimalnej ilości na przełomie sierpnia i września, maksimum osiągnął w czerwcu, kiedy stanowił 25% mikroflory grzybowej. Najliczniej pojawił się w punktach A, E i F, jako najpospoliciej występujący gatunek z tego rodzaju – Alternaria alternata.

Przedstawiciele rodzaju Aspergillus zajęły czwarte miejsce pod względem rozpowszechnienia podczas prowadzonych oznaczeń (7% mikroflory). Jak już podkreślano jest to jedna z najszerzej rozpowszechnionych pleśni na świecie. W badaniach notowano stopniowy wzrost ilości tego grzyba w powietrzu. Maksimum przypadło na miesiąc październik, kiedy średnia zawartość zarodników wyniosła około 200 w m³. W każdych kolejnych posiewach, zwiększała się różnorodność gatunkowa w obrębie rodzaju, w sumie zdiagnozowano trzy różne szczepy Aspergillus.

Znaczący udział w populacji grzybów, około 6%, przypada na rodzaj Botrytis, oraz jedynego jego przedstawiciela – Botrytis cinerea. Będąc pasożytem roślinnym, znajduje on zapewne znakomite warunki rozwoju w sadzie. Jego obecność stwierdzono we wszystkich punktach pomiarowych i terminach badawczych. Należy zwrócić uwagę na znaczną zmienność w obrębie tego gatunku. Wyizolowane kolonie różniły się czasami znacznie pod względem cech morfologicznych tj. wielkość zarodników, ich umiejscowieniem na konidioforach itp., co znajduje potwierdzenie w literaturze (Fassatiova,1983)

Pozostałe rodzaje pleśni, występowały w mniejszych ilościach od podanych uprzednio i stanowiły tło dla szczepów dominujących. Przejściowo uzyskiwały one okresową przewagę nad innymi grzybami, jak miało to miejsce w przypadku Trichothecium, w pomiarze z miesiąca lipca (rys.23).

Udział drożdży w posiewach był bardzo niewielki. Nie zauważono również przewagi któregoś z rodzajów. Ogólnie stwierdzono obecność czterech gatunków, należących do trzech rodzajów: Candida, Lipomyces i Rhodotorula. Każdy z wymienionych, pozyskany został z innego terminu oznaczeń. Ponadto wyizolowane kolonie charakteryzowały się brakiem zdolności fermentacyjnych (tabela 4).

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.