Wszystkie zarejestrowane wartości parametrów środowiska dla stanowisk objętych zakresem badań zawarto w Załączniku 1 znajdującym się na końcu pracy. Zebrane dane wykorzystano do scharakteryzowania i porównania jakości wód cieków i wód Zatoki Gdańskiej oraz oceny ich wpływu na stan środowiska w przybrzeżnej strefie tego akwenu.

Fizyczno-chemiczne parametry wody i osadu w potokach

W okresie poboru prób temperatura wody (tab. 5.1) zmieniała się w zakresie od 4,9 °C (dla stycznia i lutego) do 14,5 °C (dla lipca i sierpnia). W przypadku Potoku Swelinia najniższe zanotowane temperatury wynosiły nawet 2,1 °C, a najwyższe dochodziły do 20,0 °C (stanowisko S2, lipiec 1999). Różnica temperatury wód na poszczególnych stanowiskach wynosiła od 3,5 °C dla Potoku Babidolskiego i Grodowego do 9,6 °C dla Potoku Haffnera. Dla Potoku Swelinia amplitudy temperatury wody były znacznie wyższe – kształtowały się na poziomie od 13,2 °C dla stanowiska S1 do 17,1 °C dla stanowiska S2. W przypadku pomiarów wykonywanych w tym samym czasie zmiany temperatury wody wzdłuż biegu cieków mieściły się w wąskim zakresie ok. 1 – 2 °C. Jedynie w Potoku Swelinia latem dochodziły nawet do 5,0 °C. Przeważnie, na stacji S2 w okresie letnim wody zawsze były o kilka stopni cieplejsze niż na innych stacjach.

Przeprowadzone testy ANOVA rang Kruskala-Wallisa i Chi-kwadrat nie wykazały istotnych różnic temperatury wzdłuż biegu każdego z cieków (tab. 5.2) oraz pomiędzy poszczególnymi ciekami (tab. 5.3).

Zasolenie o wartościach wyższych od 0 psu zanotowano na stacjach badawczych wszystkich cieków z wyjątkiem Potoku Swelinia (tab. 5.1). Podwyższone wartości zasolenia występowały głównie w ujściach cieków. Zasolenie na stanowiskach ujściowych okresowo wzrastało do 1,1 psu w wodach Potoku Babidolskiego i Haffnera oraz do 2,4 psu w wodach Potoku Grodowego. Podwyższone wartości tego parametru od 0,1 psu do 0,4 psu zarejestrowano w górnym i w środkowym biegu Potoku Haffnera, Babidolskiego i Grodowego w okresie późnej jesieni (listopad i grudzień).

Tabela 5.1. Wartości średnie, minimalne i maksymalne dla wybranych fizyczno- chemicznych parametrów wody i NPL coli w sopockich ciekach w latach 1999­2002 (wartości NPL coli wg. WIOŚ Sopot).

stan.	temperatura [°C]	zasolenie [psu]	pH	tlen [mg-dm-3]	NPL coli
H1	9,5 (5,8 – 13,4)	0,0	7,8 (7,3 – 8,4)	9,7 (5,7 – 14,3)	2748 (23 – 24000)
H2	9,4 (4,9 -13,6)	0,0 (0,0 – 0,1)	8,3 (7,7 – 8,5)	11,1 (8,9 – 19,0)	2023 (23 – 9500)
H3	8,9 (4,9 – 14,5)	0,1 (0,0 – 1,2)	8,2 (7,6 – 8,6)	10,4 (8,5 – 15,9)	3516 (230 – 24000)
B1	9,0 (7,1 – 11,4)	0,0 (0,0 – 0,4)	7,6 (7,4 – 7,9)	9,5 (7,2 – 12,3)	1556 (5 – 9500)
B2	9,4 (6,4 – 11,8)	0,0	8,2 (7,4 – 8,4)	10,8 (8,6 – 15,3)	1164 (5 – 6200)
B3	9,1 (6,4 – 12,3)	0,1 (0,0 – 1,1)	8,1 (7,7 – 8,6)	9,8 (7,4 – 14,9)	3665 (5 – 230000)
G1	8,4 (7,2 – 9,8)	0,0 (0,0 – 0,2)	7,8 (7,6 – 8,0)	8,7 (6,3 – 9,8)
G2	8,5 (6,0 – 10,9)	0,0	8,2 (7,7 – 8,9)	10,7 (8,9 – 14,4)	291 (5 – 900)
G3	8,5 (5,0 – 11,6)	0,0 (0,0 – 2,4)	8,0 (7,7 – 8,7)	9,1 (0,0 – 17,7)	2559 (5 – 24000)
S1	8,0 (2,6 – 15,4)	0,0	8,1 (7,7 – 8,3)	10,9 (8,6 – 14,8)
S2	9,1 (2,3 – 20,0)	0,0	8,0 (7,7 – 8,4)	9,1 (5,5 – 12,2)	2396 (5 – 24000)
S3	7,6 (2,2 – 16,9)	0,0	8,2 (7,5 – 8,4)	11,0 (8,5 – 15,1)	320 (5 – 2300)
S4	8,5 (2,5 – 17,2)	0,0	8,3 (8,1 – 8,4)	10,8 (8,3 – 16,5)
S5	8,9 (2,1 – 17,3)	0,0	8,3 (6,6 – 8,5)	11,4 (8,9 – 17,3)

Tabela 5.2. Wyniki testów ANOVA rang Kruskala-Wallisa i Chi-kwadrat przeprowadzonych w celu wykazania różnic w wartościach parametrów środowiska wzdłuż biegu sopockich cieków (wartości istotne na poziomie 5 % zaznaczono pogrubioną czcionką).

parametr środowiska	Potok Haffnera		Potok Babidolski		Potok Grodowy		Potok Swelinia
	ANOVA	2 X	ANOVA	2 X	ANOVA	2 X	ANOVA	2 X
temperatura	0,994	0,949	0,753	0,887	0,876	0,691	0,988	0,979
zasolenie	0,001	0,001	0,404	0,410	0,084	0,070	1,000	1,000
odczyn	~ 0,0	0,009	~ 0,0	~ 0,0	~ 0,0	~ 0,0	~ 0,0	~ 0,0
nas. tlenem	0,745	0,124	0,240	0,088	~ 0,0	~ 0,0	0,001	0,020
NPL coli	0,165	0,482	0,036	0,014	1,000	0,961	1,000	0,990

Tabela 5.3. Wyniki testów ANOVA rang Kruskala-Wallisa i Chi-kwadrat przeprowadzonych w celu wykazania różnic pomiędzy sopockimi ciekami na podstawie danych środowiskowych (istotne na poziomie 5 % zaznaczono pogrubioną czcionką).

parametr środowiskowy	test Kruskala-Wallisa	test c2
temperatura	0,106	0,537
zasolenie	0,005	0,004
odczyn	~ 0,0	0,010
nasycenie tlenem	0,104	0,124
NPL coli	0,001	0,014

Przeprowadzone testy ANOVA rang Kruskala-Wallisa i Chi-kwadrat i nie wykazały istotnych zmian zasolenia wzdłuż biegu Potoku Babidolskiego, Grodowego i Swelinia (tab. 5.2). W przypadku Potoku Haffnera wykazano za pomocą testu U Manna- Whitneya istotne różnice na poziomie p = 0,003 pomiędzy stanowiskiem źródłowym i ujściowym (rys. 5.1). Ponadto w wyniku przeprowadzonych testów pod względem zasolenia wody wykazano istotną różnicę pomiędzy Potokiem Swelinia i pozostałymi potokami (tab. 5.3). Potok Swelinia różnił się istotnie od Potoku Haffnera na poziomie p ~ 0,0, od Potoku Babidolskiego na poziomie p = 0,024, a od Potoku Grodowego na poziomie p = 0,006 (rys. 5.2).

Rysunek 5.1. Zasolenie wody na poszczególnych stanowiskach w Potoku Haffnera.

Rysunek 5.2. Zasolenie wody w potokach sopockich.

Wartości odczynu wody (pH) na stanowiskach usytuowanych wzdłuż cieków zmieniały się w zakresie od 6,6 (stanowisko S5) do 8,9 (stanowisko G2) (tab. 5.1). Średnie wartości pH utrzymywały się na poziomie 7,8 – 8,4, natomiast wzdłuż biegu każdego z cieków wzrastały o około 0,2 – 0,7 jednostki.

Przeprowadzone testy ANOVA rang Kruskala-Wallisa i Chi-kwadrat wykazały istotne różnice pomiędzy wartościami odczynu (pH) wody wzdłuż biegu każdego z cieków (tab. 5.2). W przypadku Potoku Haffnera wykazano za pomocą testu U Manna-Whitneya istotne różnice pomiędzy stanowiskiem H1 (przeważnie o niższym pH wody), a dwoma pozostałymi stanowiskami H2 i H3 (p ~ 0,0) (rys 5.3). Wszystkie stanowiska Potoku Babidolskiego wykazywały istotne różnice względem odczynu (rys. 5.4). Stanowisko B1 (o najniższych wartościach pH) różniło się istotnie od stanowiska B2 (o najwyższych wartościach pH) i B3 na poziomie p ~ 0,0, natomiast stanowisko B2 od stanowiska B3 na poziomie p = 0,006. Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku Potoku Grodowego (rys. 5.5). Stanowisko G1 (o najniższych wartościach pH) różniło się istotnie od G2 (o najwyższych wartościach pH) i od G3 na poziomie p ~ 0,0, natomiast stanowisko G2 od stanowiska G3 na poziomie p = 0,034. W przypadku Potoku Swelinia stanowiska S1 i S2 (o najniższym pH) nie różniły się istotnie między sobą. Różnice (p < 0,05) wykazano pomiędzy stanowiskiem S1, a S4 i S5 (o najwyższym pH), pomiędzy stanowiskiem S2, a stanowiskami S3, S4 i S5 oraz stanowiskiem S3 a stanowiskami S4 i S5 (rys. 5.6). Ponadto w wyniku przeprowadzonych testów wykazano istotne różnice (p < 0,05) pomiędzy potokami Haffnera i Swelinia, a potokami Babidolskim i Grodowym (rys. 5.7).

Rysunek 5.3. Odczyn (pH) wody na poszczególnych stanowiskach w Potoku Haffnera.

Rysunek 5.4. Odczyn (pH) wody na poszczególnych stanowiskach w Potoku Babidolskim.

Rysunek 5.5. Odczyn (pH) wody na poszczególnych stanowiskach w Potoku Grodowym.

Rysunek 5.6. Odczyn (pH) wody na poszczególnych stanowiskach w Potoku Swelinia.

Rysunek 5.7. Odczyn (pH) wody w sopockich ciekach.

Zawartość tlenu rozpuszczonego w wodzie na stanowiskach usytuowanych wzdłuż biegu cieków (tab. 5.1) zmieniała się w szerokim zakresie od ok. 5,5 mg-dm”³ (stanowisko S2 i H1) do 19 mg-dm”³ (stanowisko H2). Brak tlenu rozpuszczonego zanotowano jedynie na stanowisku ujściowym Potoku Grodowego (G3) w czerwcu 1999 roku. Średnie wartości tego czynnika utrzymywały się na bardzo wysokim poziomie od 8,7 mg O₂-dm”³ do 11,4 mg O₂-dm”³ i nieznacznie wzrastały wzdłuż biegu cieków. Wyjątek stanowił Potok Swelinia, gdzie na stanowisku S2 obserwowane wartości były przeważnie o 3 mg O₂-dm”³ niższe niż w innych odcinkach potoku.

Przeprowadzone testy ANOVA rang Kruskala-Wallisa i Chi-kwadrat nie wykazały istnienia istotnych zmian poziomu nasycenia tlenem wzdłuż biegu Potoku Haffnera i Babidolskiego (tab. 5.2). W przypadku Potoku Grodowego, stanowisko G1 różniło się od G2 na poziomie p ~ 0.0 i od G3 na poziomie p = 0.012 (rys 5.8). W Potoku Swelinia istotne różnice stwierdzono pomiędzy stanowiskiem S2 (o najniższej średniej zawartości tlenu rozpuszczonego w wodzie), a pozostałymi stanowiskami (rys 5.9).

Ponadto pomiędzy potokami pod względem nasycenia wody tlenem nie wykazano istotnych różnic na poziomie 5 % (tab. 5.3).

Rysunek 5.8. Zawartość tlenu rozpuszczonego w wodzie Potoku Grodowego.

Rysunek 5.9. Zawartość tlenu rozpuszczonego w wodzie Potoku Swelinia.

Wartości ogólnej liczby bakterii grupy coli w 100 ml wody uzyskane metodą probówkową (NPL) zmieniały się, zarówno w aspekcie czasowym jak i przestrzennym, w bardzo szerokim zakresie od 5 do 230 000 (tab. 5.1). Najmniejsze zmiany tego czynnika (5 – 900) zaobserwowano w Potoku Grodowym na stanowisku G2. Średnie wartości wskaźnika NPL coli wzrastały wzdłuż biegu każdego z cieków. Wyjątek stanowił Potok Swelinia, w którym na stanowisku S2 obserwowano najwyższe wartości tego czynnika.

Przeprowadzone testy ANOVA rang Kruskala-Wallisa i Chi-kwadrat nie wykazały istotnych zmian NPL coli wzdłuż biegu Potoku Haffnera, Grodowego i Swelinia (tab. 5.2). Istotne różnice na poziomie p = 0,02 i p = 0,04 uzyskano za pomocą testu U Manna- Whitneya dla Potoku Babidolskiego pomiędzy stanowiskiem ujściowym B3, a stanowiskami B1 i B2 (rys. 5.10). Ponadto wykazano istotne różnice w wartościach NPL coli pomiędzy poszczególnymi ciekami (tab. 5.3). Najbardziej wyróżniał się Potok Swelinia, który charakteryzował się najniższymi wartościami NPL coli (rys 5.11). Ponadto wykazano, iż potoki Grodowy i Haffnera różniły się istotnie pod względem tego wskaźnika na poziomie p = 0,009.

Rysunek 5.10. Wartości wskaźnika NPL coli dla wód Potoku Babidolskiego.

Rysunek 5.11. Wartości wskaźnika NPL coli dla wód sopockich cieków.

[ciąg dalszy nastąpi prezentacji tej pracy nastąpi]

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

W celu poznania procesu fluidyzacji rozpatrzono układy z rys.1. Na nieruchomej płycie rusztowej 1 znajduje się rozdrobniony węgiel o wymiarach cząstek 6÷10 [mm], tworząc złoże. Doprowadzone od dołu powietrze 2 przepływa w wolnej przestrzeni kanałami między cząstkami stałymi przez nieruchome złoże – zjawisko jak w zwykłym palenisku rusztowym.

Rys.1 Schemat procesu fluidyzacji.

Przy ciągłym zwiększaniu strumienia przepływu powietrza złoże pozostaje nieruchome (rys.1a), wzrasta spadek ciśnienia w złożu. Im gęstsze jest ułożenie cząstek w złożu (porowatość złoża mniejsza), tym strata ciśnienia jest większa. Gdy nadciśnienie powietrza zrówna się z ciśnieniem statycznym słupa ciała stałego (węgla), co jest równoznaczne ze zrównaniem spadku ciśnienia w złożu z ciężarem materiału złoża przypadającym na jednostkę powierzchni, wówczas występuje ekspansja złoża – porowatość złoża zwiększa się (rys.1b). Dalsze zwiększanie prędkości powietrza powoduje zwiększenie ekspansji złoża, natomiast nadciśnienie powietrza pozostaje stałe.

W pewnym przedziale prędkości przepływu powietrza, materiał zawarty w złożu osiąga taki stan rozluźnienia, że poszczególne ziarna ciała stałego zaczynają wykonywać ruchy i przesuwają się względem siebie ( rys.1c). występuje zjawisko fluidyzacji.

Przy dalszym zwiększaniu prędkości powietrza materiał zaczyna cyrkulować w złożu, podobnie jak ciecz wrząca. W tych warunkach złoże składa się z dwu współdziałających faz: fazy pęcherzy powietrza wolnych od cząstek stałych i fazy gęstej ( powietrze i cząstki stałe). Gdy prędkość powietrza przekroczy prędkość swobodnego opadania ziaren ciała stałego, wówczas zanika proces fluidyzacji i nastąpi unoszenie (wyrzucanie) cząstek stałych ze złoża – całkowite wyniesienie złoża (transport pneumatyczny) – (rys.1d).

Proces fluidyzacji przebiega w pewnym określonym przedziale prędkości przepływu powietrza – tzw. prędkość fluidyzacji, około 2,5 [m/s]. Dobranie wymiarów cząstek węgla i prędkości strumienia powietrza powoduje, że jego cząstki wprowadzone w ruch turbulentny tworzą fazę fluidalną, wykazującą właściwości fizyczne bardzo zbliżone do cieczy.

Zapłon złoża odbywa się za pomocą palnika pyłowego, olejowego lub gazowego, od góry, lub przez doprowadzenie gorących spalin o temperaturze 800°C od dołu złoża. Cząstki węgla są doskonale wymieszane z powietrzem, a duża powierzchnia styku cząstek węgla i powietrza powoduje zwiększenie intensywności spalania pozwala na zmniejszenie wymiarów komory paleniskowej, oraz na obniżenie temperatury spalania do 750÷950°C. Poniżej temperatury 750°C pogarszają się warunki utleniania węgla i w spalinach występują znaczne stężenia CO – zwiększają się straty niezupełnego spalania.

Powyżej temperatury 950°C następuje spiekanie i mięknięcie popiołu, złoże traci sypką i drobnoziarnistą strukturę. Utrzymanie zakresu temperatur wymaga wprowadzenia do złoża nieaktywnego balastu w postaci dolomitu kamienia wapiennego lub popiołu. Substancje nieaktywne (balast), dolomit lub kamień wapienny oraz popiół stanowią 97÷99% masy złoża a części palne 1÷3%. Występujące w warstwie fluidalnej pęcherze powietrza wprawiają w ruch warstwę, uaktywniają mieszanie się cząstek stałych w warstwie, dostarczając tlen do palących się cząstek paliwa. Zachodzi intensywna wymiana ciepła między cząsteczkami węgla i popiołu oraz między warstwą fluidalną a umieszczoną w niej powierzchnią ogrzewalną. Wysokość warstwy wynosi 0,6÷1,0 [m] i jest utrzymywana przez regulację strumienia popiołu odprowadzanego z warstwy.

---

Pogodziński A. – Kotły z paleniskami fluidalnymi dla ciepłownictwa, Gospodarka paliwami i energią nr 1/2001r.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Tradycja biologicznego badania ścieków ma przeszło 150 lat. W Anglii zapoczątkował ją w 1850 roku aptekarz i algolog Hassal, a na kontynencie w 1853 roku wrocławski profesor botaniki Fryderyk Cohn. Do podjęcia tych badań zmuszała konieczność, gdyż wszystkie większe ośrodki rozwijającego się ówcześnie przemysłu przeżywały niezwykle groźne epidemie, których powodem były skażone bakteriologicznie i chemicznie wody. Przyjmuje się, że pierwszy system klasyfikujący wody opracowany został przez Cohna w 1870 roku.

System ten ostatecznie sformułowali Kolkwitz i Marsson w latach 1908-1910, a pewne poprawki do metody wprowadził Liebmann w latach 1951­1962 (Starmach 1969). Początkowo tworzone systemy opierały się na gatunkach wskaźnikowych, czyli organizmach, których obecność (nieobecność) lub reakcja wskazuje na zaistnienie w danym miejscu pewnego typu czynnika ekologicznego o ściśle określonym natężeniu (Falińska 1996). Przy ich tworzeniu bazowano na przesłaniu, że im bardziej wrażliwy organizm nawet na słabe zanieczyszczenie, tym większą posiada wartość jako gatunek wskaźnikowy, a im większą wartość wskaźnikową przypisywano danemu gatunkowi, tym większe miał on znaczenie dla biologicznej analizy wody (Starmach 1969).

Z biegiem lat, w miarę gromadzenia informacji na temat występowania rozmaitych gatunków roślin i zwierząt w wodach o różnej charakterystyce hydrologicznej i hydrochemicznej stwierdzono, iż w podobnych warunkach rozwijaj ą się podobne organizmy i tworzą charakterystyczne zbiorowiska. Spostrzeżenie to spowodowało wzrost zainteresowania analizą zbiorowisk i ich znaczenia w biologicznej ocenie stanu środowiska (Hentschel 1916, Thienemann 1918, Wundsch 1926; cyt. za Starmach 1957). Wkrótce przekonano się, iż zgrupowania organizmów nie muszą jednak być, i najczęściej nie są jednakowe nawet w podobnych warunkach. Stąd też, jak podaje Starmach (l.c.) wartość wskaźnikowa każdego zbiorowiska może być oceniana tylko przez porównanie ze zbiorowiskami występującymi w niezanieczyszczonych częściach tego samego systemu wodnego.

Biologiczne metody klasyfikacji wód stanowią istotny element oceny jakości środowiska wodnego, pozwalając nie tylko na wykrycie obecności zanieczyszczeń chemicznych, ale także na ocenę stanu ekologicznego ekosystemów wodnych. W przeciwieństwie do tradycyjnych metod fizykochemicznych, które koncentrują się na pomiarze stężenia konkretnych substancji w wodzie, podejście biologiczne uwzględnia reakcję całych zespołów organizmów żywych na zmiany środowiska. Takie podejście pozwala lepiej odzwierciedlić długofalowe oddziaływanie zanieczyszczeń na ekosystem, ponieważ organizmy wodne reagują zarówno na zmiany chemiczne, jak i fizyczne oraz biologiczne. Biologiczne wskaźniki jakości wód są szeroko stosowane w monitoringu rzek, jezior, stawów oraz wód przybrzeżnych i mają kluczowe znaczenie w implementacji Dyrektywy Wodnej Unii Europejskiej (2000/60/WE), której celem jest osiągnięcie dobrego stanu ekologicznego wód powierzchniowych.

Jednym z najczęściej stosowanych podejść w biologicznej klasyfikacji wód jest analiza makrozoobentosu, czyli organizmów bentosowych żyjących na dnie wód. Makrobezkręgowce wodne, takie jak larwy owadów, małże, pijawki czy skorupiaki, reagują na zmiany jakości środowiska wodnego w sposób specyficzny dla poszczególnych gatunków. Na przykład niektóre larwy jętek i chruścików są wskaźnikami czystych, dobrze natlenionych wód, podczas gdy obecność dużej liczby larw muchówek typu Chironomidae może wskazywać na eutrofizację lub zanieczyszczenie organiczne. W oparciu o obecność, obfitość i strukturę zespołów makrobezkręgowców opracowuje się wskaźniki biologiczne, takie jak BMWP (Biological Monitoring Working Party) czy ASPT (Average Score Per Taxon), które pozwalają sklasyfikować wody w skali od bardzo czystych do silnie zanieczyszczonych.

Kolejną grupą organizmów wykorzystywanych w biologicznej ocenie jakości wód są glony i fitoplankton. Ich skład gatunkowy, liczebność i biomasa reagują na zmiany chemiczne wód, szczególnie na stężenia składników odżywczych, takich jak azotany i fosforany. Eutrofizacja, czyli nadmierne nawożenie wód składnikami odżywczymi, prowadzi do dominacji gatunków nitrofilnych, takich jak niektóre sinice, co może skutkować zakwitami i pogorszeniem jakości wody. Analiza fitoplanktonu pozwala ocenić stopień obciążenia wód substancjami organicznymi i odżywczymi, a także umożliwia prognozowanie zmian ekologicznych w ekosystemach wodnych w dłuższym okresie. Metody te są szczególnie przydatne w monitoringu jezior i zbiorników stojących, gdzie akumulacja składników odżywczych może prowadzić do poważnych zaburzeń biologicznych.

Makrofitowe wskaźniki wodne, oparte na analizie roślin naczyniowych wodnych i przybrzeżnych, stanowią kolejny sposób klasyfikacji biologicznej wód. Rośliny te reagują na zmiany jakości wód i warunków siedliskowych, takich jak poziom trofii, zasolenie czy dostępność światła. Wskaźniki roślinne, takie jak MMI (Macrophyte Metric Index) czy WFD-MMI, pozwalają ocenić stan ekologiczny wód powierzchniowych w zgodzie z wymogami Dyrektywy Wodnej. Obecność określonych gatunków roślin może świadczyć o wysokiej jakości wody i bogactwie siedlisk, natomiast dominacja gatunków oportunistycznych wskazuje na degradację ekosystemu i nadmierną eutrofizację.

Nie można pominąć również wskaźników biologicznych opartych na rybach i innych kręgowcach wodnych, które są wrażliwe na zmiany chemiczne, fizyczne i biologiczne środowiska wodnego. Skład gatunkowy ryb, ich liczebność, struktura wiekowa i zdrowotność populacji są silnie skorelowane z jakością wód. Przykładem jest stosowanie wskaźników takich jak Fish Index of Biotic Integrity (F-IBI), który pozwala ocenić wpływ zanieczyszczeń i przekształceń hydromorfologicznych na ekosystemy rzeczne. Ocena ryb jest szczególnie istotna w wodach większych rzek i jezior, gdzie makrobezkręgowce i fitoplankton mogą nie dostarczać pełnego obrazu stanu ekologicznego całego systemu.

Zalety biologicznych metod klasyfikacji wód są nie do przecenienia. Po pierwsze, pozwalają na ocenę jakości wód w sposób kompleksowy, uwzględniający reakcję całego ekosystemu, a nie tylko pojedynczych parametrów chemicznych. Po drugie, umożliwiają wykrywanie skutków długotrwałych zanieczyszczeń i degradacji środowiska, które mogą nie być od razu widoczne w badaniach fizykochemicznych. Po trzecie, są zgodne z międzynarodowymi wytycznymi, w tym z Dyrektywą Wodną UE, co umożliwia porównywanie wyników w skali krajowej i europejskiej. Ograniczeniem metod biologicznych jest jednak konieczność posiadania specjalistycznej wiedzy do identyfikacji gatunków, a także uwzględnienie sezonowych i naturalnych fluktuacji populacji.

Biologiczne metody klasyfikacji wód stanowią niezbędne narzędzie w ocenie stanu ekologicznego ekosystemów wodnych. Analiza makrozoobentosu, fitoplanktonu, makrofitów oraz ryb pozwala nie tylko określić stopień zanieczyszczenia i eutrofizacji wód, ale także ocenić długofalowe zmiany w środowisku wodnym. Ich zastosowanie jest kluczowe w planowaniu działań ochronnych, rewitalizacji wód oraz wdrażaniu polityki zrównoważonego rozwoju i ekorozwoju na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Rozwój przemysłu jest jednym z głównych przyczyn postępującej degradacji środowiska naturalnego. Wynika to zwłaszcza z charakteru stosowanych technologii oraz intensywnego rozwoju aglomeracji miejskich. Obniżenie emisji tlenków siarki (SO₂) i azotu (NO_x) w spalinach kotłów jest jednym z podstawowych wymagań ochrony środowiska. Na całym świecie wydawane są znaczne sumy pieniędzy na rozwiązanie tego problemu. Jednym z podstawowych kierunków rozwoju jest wykorzystanie technologii spalania paliw stałych w warstwie fluidalnej, która jest jakościowym krokiem naprzód i należy do najnowocześniejszych technologii umożliwiających wysoko efektywne, ekologiczne spalanie z minimalnymi zanieczyszczeniami atmosfery.

Zastosowanie technik fluidalnych w energetyce przyczyniło się do ograniczenia emisji do atmosfery szkodliwych substancji gazowych i stałych jak również rozszerzyć zakres utylizowanych paliw. Dlatego też spalanie fluidalne jako technologia czystego spalania paliw znajduje coraz szersze zastosowanie w przemyśle.

Spalanie węgla w cyrkulacyjnej warstwie fluidalnej powoduje zmniejszenie emisji podstawowych zanieczyszczeń bezpośrednio w palenisku. Dzięki spalaniu w niskich temperaturach (800 – 900˚C) wywiązują się bardzo małe ilości tlenków azotu, małe ilości chlorowodoru i fluorowodoru, a przez dodatek do paleniska związków wapnia zmniejsza się emisja tlenków siarki o 90% a NO_x o 60 – 80%.

Rozwój przemysłu i szybka urbanizacja w ciągu ostatnich dekad stały się jednymi z głównych czynników prowadzących do postępującej degradacji środowiska naturalnego. Wzrost zapotrzebowania na energię, rosnące zużycie paliw kopalnych, intensyfikacja produkcji przemysłowej oraz ekspansja aglomeracji miejskich prowadzą do poważnych problemów ekologicznych, w tym zanieczyszczenia powietrza, degradacji gleby, eutrofizacji wód i emisji gazów cieplarnianych. Szczególnie istotnym zagadnieniem jest emisja tlenków siarki (SO₂) i azotu (NOx), które są głównymi składnikami smogu oraz kwaśnych deszczy, prowadzącymi do degradacji środowiska oraz negatywnego wpływu na zdrowie ludzkie. W wielu krajach świata podejmowane są znaczące inwestycje mające na celu ograniczenie emisji tych zanieczyszczeń. W tym kontekście rozwój nowoczesnych technologii energetycznych, w tym spalania paliw stałych w warstwie fluidalnej, stanowi jedno z najbardziej efektywnych rozwiązań umożliwiających jednoczesne zaspokojenie potrzeb energetycznych i ochronę środowiska.

Historia technologii spalania w warstwie fluidalnej sięga lat sześćdziesiątych XX wieku, kiedy to rozpoczęto intensywne prace nad nowymi metodami spalania węgla, mającymi na celu zwiększenie wydajności energetycznej przy jednoczesnym ograniczeniu emisji szkodliwych gazów. Pierwotne konstrukcje palenisk fluidalnych pozwalały na spalanie węgla w sposób bardziej jednorodny i kontrolowany niż w tradycyjnych kotłach pyłowych czy rusztowych. Pojęcie „fluidalnego spalania” odnosi się do procesu, w którym drobno zmielony węgiel lub inny paliw stały jest unoszony i mieszany przez przepływające powietrze, co prowadzi do powstania warstwy przypominającej ciecz. Taka struktura warstwy fluidalnej umożliwia lepsze mieszanie paliwa z tlenem, co z kolei pozwala na całkowite spalanie przy niższych temperaturach niż w klasycznych paleniskach, zwykle w zakresie 800–900°C. Niższa temperatura spalania zmniejsza emisję tlenków azotu, a dodatkowe stosowanie sorbentów wapniowych redukuje emisję tlenków siarki nawet o 90%, przy jednoczesnym ograniczeniu NOx o 60–80%.

Technologia spalania w warstwie fluidalnej pozwala również na efektywne wykorzystanie szerokiego zakresu paliw stałych, w tym węgla kamiennego i brunatnego, biomasy oraz odpadów przemysłowych i komunalnych. Możliwość współspalania różnych surowców w jednym palenisku stanowi istotny element zrównoważonej gospodarki energetycznej, zmniejszając zależność od pojedynczych źródeł surowca i ograniczając ilość odpadów wymagających składowania. Dzięki jednorodnemu procesowi spalania w warstwie fluidalnej możliwe jest utrzymanie stabilnych parametrów procesu, co zwiększa sprawność energetyczną i redukuje emisję pyłów i związków toksycznych. Ponadto, spalanie w warstwie fluidalnej pozwala na bardziej elastyczne dostosowanie procesów do rodzaju paliwa, jego wilgotności i granulacji, co daje znaczną przewagę w kontekście produkcji energii w warunkach zmieniającej się dostępności surowców.

Znaczenie spalania fluidalnego w kontekście ekologicznym wynika nie tylko z redukcji emisji SO₂ i NOx, ale również z ograniczenia powstawania tlenku węgla, lotnych związków organicznych i pyłów zawieszonych, które są odpowiedzialne za degradację środowiska i negatywne skutki zdrowotne. Redukcja emisji szkodliwych gazów jest szczególnie istotna w kontekście realizacji norm jakości powietrza i międzynarodowych zobowiązań klimatycznych, takich jak porozumienia paryskie czy unijna polityka klimatyczno-energetyczna. Technologie fluidalne pozwalają również na zmniejszenie efektu kwaśnych deszczy, eutrofizacji wód oraz degradacji gleb w rejonach przemysłowych, co w długiej perspektywie przyczynia się do poprawy jakości życia mieszkańców.

Wykorzystanie palenisk fluidalnych w energetyce przemysłowej wiąże się także z możliwością integracji z systemami kogeneracyjnymi i trójgeneracyjnymi, umożliwiającymi jednoczesną produkcję energii elektrycznej, ciepła użytkowego i chłodu. Takie rozwiązania pozwalają na optymalne wykorzystanie energii zawartej w paliwie, co zwiększa ogólną efektywność energetyczną przedsiębiorstw oraz redukuje emisję CO₂ i innych gazów cieplarnianych. Możliwość współpracy z odnawialnymi źródłami energii, takimi jak farmy fotowoltaiczne czy elektrownie wiatrowe, dodatkowo podnosi elastyczność systemu energetycznego i sprzyja realizacji polityki ekorozwoju.

Równolegle rozwijane są badania nad optymalizacją procesów spalania fluidalnego. Należą do nich m.in. rozwój geometrii palenisk, mieszania paliw i sorbentów, wprowadzanie systemów monitoringu parametrów procesu w czasie rzeczywistym, a także analiza wpływu różnorodnych paliw na emisję zanieczyszczeń. Takie podejście pozwala nie tylko na lepsze kontrolowanie emisji szkodliwych gazów, ale także na zwiększenie konkurencyjności przemysłu energetycznego poprzez obniżenie kosztów operacyjnych i minimalizację strat paliwa. Dodatkowo, rozwój technologii fluidalnych stwarza możliwości transferu wiedzy i innowacji do innych sektorów przemysłowych, takich jak przetwórstwo odpadów czy produkcja biopaliw, co przyczynia się do szerszej implementacji zasad zrównoważonego rozwoju w gospodarce.

Nie można również pominąć aspektu społecznego. Poprawa jakości powietrza i redukcja emisji szkodliwych substancji bezpośrednio wpływają na zdrowie i komfort życia mieszkańców regionów przemysłowych. W połączeniu z edukacją ekologiczną, świadomością społeczną oraz programami wsparcia dla lokalnych wspólnot energetycznych, technologie fluidalne stają się elementem szerszej polityki zrównoważonego rozwoju, integrującej cele środowiskowe, społeczne i gospodarcze. W ten sposób przemysł nie tylko dostarcza energię, ale także aktywnie przyczynia się do poprawy jakości środowiska naturalnego i warunków życia lokalnych społeczności.

Kolejnym atutem spalania w warstwie fluidalnej jest możliwość wykorzystania tej technologii w skali lokalnej, średniej i dużej, co czyni ją rozwiązaniem uniwersalnym zarówno dla zakładów przemysłowych, elektrociepłowni miejskich, jak i dla obiektów komunalnych. Praktyczne zastosowanie tej technologii w różnych regionach świata pokazuje, że jest ona skuteczną metodą minimalizacji negatywnego wpływu przemysłu na środowisko przy jednoczesnym zapewnieniu stabilnych dostaw energii. Wdrożenia w Polsce i w Europie potwierdzają, że spalanie fluidalne pozwala nie tylko na ograniczenie emisji, ale również na obniżenie kosztów operacyjnych i poprawę efektywności wykorzystania paliw.

Wreszcie, technologie spalania w warstwie fluidalnej wpisują się w szerszą strategię ekorozwoju i transformacji energetycznej, która jest niezbędna w kontekście rosnącej presji społecznej, regulacyjnej i klimatycznej. Integracja systemów energetycznych z odnawialnymi źródłami energii, rozwój kogeneracji i trójgeneracji, wdrażanie innowacyjnych sorbentów i systemów monitoringu emisji, a także zastosowanie paliw alternatywnych, pozwalają na osiągnięcie wysokiej efektywności energetycznej przy minimalnym wpływie na środowisko. Spalanie fluidalne staje się w ten sposób nie tylko rozwiązaniem technologicznym, ale również narzędziem realizacji polityki ochrony środowiska i rozwoju zrównoważonego w skali lokalnej, krajowej i międzynarodowej.

Spalanie w warstwie fluidalnej stanowi nowoczesną, efektywną i przyjazną środowisku technologię, która pozwala na zaspokojenie rosnącego zapotrzebowania energetycznego przy jednoczesnym ograniczeniu emisji szkodliwych zanieczyszczeń. Jej zalety obejmują szeroki zakres paliw możliwych do wykorzystania, możliwość współpracy z odnawialnymi źródłami energii, integrację z systemami kogeneracyjnymi oraz znaczący wpływ na poprawę jakości powietrza i zdrowia publicznego. Technologie fluidalne wpisują się w globalne trendy zrównoważonego rozwoju, stanowiąc przykład synergii między przemysłem, ochroną środowiska i rozwojem społecznym, co czyni je jednym z najważniejszych kierunków współczesnej energetyki przemysłowej.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

praca dyplomowa z poprzedniego miesiąca

W zależności od rejonu stosowane są odmienne technologie do fermentacji metanowej odpadów i różne są przyczyny budowania biogazowni. W Chinach i Indiach służą one produkcji energii na potrzeby pojedynczych gospodarstw do gotowania i oświetlania. W krajach arabskich są one wykorzystywane do ograniczenia odorów i produkcji kompostu do uzdatniania gleby. W Europie Zachodniej natomiast główny nacisk położony jest na rozwój biogazowni jako źródeł energii odnawialnej.

Promocją metod fermentacji odpadów w świecie zajmuje się między innymi agencja IEA Bioenergy. Jest to organizacja powołana w 1978 r. przez Międzynarodową Agencję Energetyki (IEA) będącą autonomicznym tworem w ramach Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Jej celem jest rozwijanie współpracy i wymiany informacji pomiędzy państwami, które posiadają narodowe programy rozwoju produkcji energii z biomasy.

Do członków IEA Bioenergy należą: Australia, Austria, Belgia, Brazylia, Chorwacja, Dania, Finlandia, Francja, Holandia, Irlandia, Japonia, Kanada, Nowa Zelandia, Norwegia, Szwecja, Szwajcaria, USA, Wielka Brytania, Włochy oraz Komisja Europejska.

Praca organizacji składa się z serii zadań o zdefiniowanych programach działania. Jedno z nich (Task 37), realizowane w latach 2001-2006, dotyczy pozyskiwania energii z biogazu. Uczestniczą w nim Austria, Dania, Finlandia, Holandia, Szwajcaria, Szwecja, Wielka Brytania oraz Komisja Europejska. Podstawowymi celami działania zawartymi w projekcie są [45]:

• wymiana i rozpowszechnianie informacji o produkcji biogazu i wykorzystaniu energii;
• promocja rozwoju obiektów fermentacji metanowej;
• ożywienie współpracy między tworzącymi programy badawczo-rozwojowe, przemysłem a decydentami;
• pomoc dla państw w przyjęciu właściwej gospodarki odpadami dla poprawy stanu środowiska;
• współpraca z organizacjami międzynarodowymi.

Według danych IEA Bioenergy w 2002 r. istniało na świecie ok. 130 zakładów prowadzących fermentację metanową odpadów o przepustowości powyżej 2500 Mg/rok. Wykaz tych obiektów zamieszczono w Załączniku 1. Zdecydowana większość z nich zlokalizowana jest na terenie Europy, zwłaszcza w Niemczech i Danii.

Wykorzystując europejskie doświadczenia w stosowaniu technologii fermentacji metanowej, podobne obiekty powstają również na terenie Stanów Zjednoczonych. Między innymi w Los Angeles w ciągu 5 lat ma powstać zakład fermentacji odpadów o przepustowości 2700 Mg/dobę [6].

Metody fermentacji metanowej są obecnie w najwyższym stopniu wykorzystywane w Azji. Jest to wynikiem głównie programów rządowych w Chinach i Indiach, które pozwalają na budowę milionów obiektów do fermentacji na bardzo małą skalę na potrzeby gotowania i ogrzewania w gospodarstwach domowych. W przeliczeniu na ciepło w 1995 r. wykorzystano na świecie 5300-6300 MWterm energii z biogazu, z czego 5000-6000 MWterm powstało w Azji, a około 315 MWterm w Europie Zachodniej. Udział pozostałych rejonów świata był niewielki.

Prognozy rozwoju technologii fermentacji metanowej na świecie zawarte zostały w projekcie ATLAS powstałym dla unijnego programu wykorzystania nie-nuklearnych technologii energetycznych JOULE-THERMIE (1995-1998). Przewidują one, że do 2010 roku wykorzystanie metod beztlenowych wzrośnie 2-3 razy (do 8915-20130 MWterm) w stosunku do roku 1995 [Tabela 13].

Rejon świata	Typ odpadów	Rozwój w 1995 r. [MWtern]	Dostępne zasoby [MWterm]	Przewidywany rozwój w 2010 r. [MWem]
Świat	rolnicze		63800	875-6590
	komunalne		47750	8040-13540
	Razem	5300-6300	111550	8915-20130
Europa Zachodnia	rolnicze		10300	325-1260
	komunalne		1996	610-1010
	Razem	315	12296	935-2270
Europa Środkowo­Wschodnia	rolnicze		2800	30-280
	komunalne		850	0-90
	Razem	niewielki	3650	30-370
Kraje WNP	rolnicze		8900	90-890
	komunalne		1800	0-180
	Razem	niewielki	10700	90-1070
Ameryka Północna	rolnicze		9800	100-980
	komunalne		7300	2190-3650
	Razem	50	17100	2290-4630
Kraje OECD (Australia, Nowa Zelandia, Japonia)	rolnicze		1200	10-120
	komunalne		1450	440-730
	Razem	niewielki	2650	450-850
Kraje Śródziemnomorskie (Turcja, Cypr, Gibraltar, Malta)	rolnicze		600	10-60
	komunalne		650	0-70
	Razem	niewielki	1250	10-130
Afryka	rolnicze		2700	30-270
	komunalne		6400	0-320
	Razem	brak danych	9100	30-590
Środkowy Wschód	rolnicze		bd	bd
	komunalne		600	0-30
	Razem	niewielki	600	0-30
Azja	rolnicze		21800	220-2180
	komunalne		24000	4800-7200
	Razem	5000-6000	45800	5020-9380
Ameryka Środkowa i Południowa	rolnicze		5500	60-550
	komunalne		2600	0-260
	Razem	brak danych	8100	60-810

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

z pracy dyplomowej z turystyki

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wymienia następujące formy ochrony przyrody:

Parki narodowe. Obejmują obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami

przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi, o powierzchni nie mniejszej niż 1.000 ha, na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe. Park narodowy tworzy się w celu zachowania różnorodności biologicznej, zasobów, tworów i składników przyrody nieożywionej i walorów krajobrazowych, przywrócenia właściwego stanu zasobów i składników przyrody oraz odtworzenia zniekształconych siedlisk przyrodniczych, siedlisk roślin, siedlisk zwierząt lub siedlisk grzybów. Są tworzone w drodze rozporządzenia Rady Ministrów. Parki narodowe finansowane są z budżetu centralnego.

Rezerwaty przyrody. Obejmują obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało

zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi. Uznanie za rezerwat przyrody następuje w drodze rozporządzenia wojewody.

Parki krajobrazowe. Obejmują obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu zachowania, popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju. Utworzenie parku krajobrazowego lub powiększenie jego obszaru następuje w drodze rozporządzenia wojewody.

Obszary chronionego krajobrazu. Obejmują tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych. Wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu następuje w drodze rozporządzenia wojewody.

Stanowiska dokumentacyjne. Są to niewyodrębniające się na powierzchni lub możliwe do wyodrębnienia, ważne pod względem naukowym i dydaktycznym, miejsca występowania formacji geologicznych, nagromadzeń skamieniałości lub tworów mineralnych, jaskinie lub schroniska podskalne wraz z namuliskami oraz fragmenty eksploatowanych lub nieczynnych wyrobisk powierzchniowych i podziemnych. Stanowiskami dokumentacyjnymi mogą być także miejsca występowania kopalnych szczątków roślin lub zwierząt.

Użytki ekologiczne. Są to zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej – naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania.

Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe. Są to fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego zasługujące na ochronę ze względu na ich walory widokowe lub estetyczne.

Pomniki przyrody. Są to pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie.

Na terenach niezabudowanych, jeżeli nie stanowi to zagrożenia dla ludzi lub mienia, drzewa stanowiące pomniki przyrody podlegają ochronie aż do ich samoistnego, całkowitego rozpadu. Minister właściwy do spraw środowiska może określić, w drodze rozporządzenia, kryteria uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody, kierując się potrzebą ochrony drzew i krzewów ze względu na ich wielkość, wiek, pokrój i znaczenie historyczne, a odnośnie tworów przyrody nieożywionej – ze względu na ich znaczenie naukowe, estetyczne i krajobrazowe.

Ustanowienie pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu przyrodniczo-krajobrazowego następuje w drodze rozporządzenia wojewody albo uchwały rady gminy, jeżeli wojewoda nie ustanowił tych form ochrony przyrody.

Nową formą ochrony wymienioną w ustawie jest Obszar Natura 2000. Ta forma ochrony wymagana była prawem unijnym.

Obszary Natura 2000

Podstawą utworzenia sieci Obszar Natura 2000 w Polsce były dyrektywy Unii Europejskiej.

Siecią Natura 2000 objęty został cały teren Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Pada też ciągle wiele pytań: czy ta nowa forma ochrony przyrody ograniczy lub wręcz uniemożliwi ruch turystyczny na wielu obszarach Polski? Biorąc pod uwagę temat niniejszego opracowania tej formie ochrony przyrody poświęcę trochę uwagi.

Celem utworzenia sieci Natura 2000 jest zachowanie różnorodności biologicznej krajów Unii Europejskiej poprzez ochronę siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory na jej terytoriach.[1]

Sieć obszarów Natura 2000 obejmuje:

1) Obszary Specjalnej Ochrony Ptaków. Obszary wyznaczone, zgodnie z przepisami prawa Unii Europejskiej, do ochrony populacji dziko występujących ptaków jednego lub wielu gatunków, w którego granicach ptaki mają korzystne warunki bytowania w ciągu całego życia, w dowolnym jego okresie albo stadium rozwoju;

2) Specjalne Obszary Ochrony Siedlisk. Obszary wyznaczone, zgodnie z przepisami prawa Unii Europejskiej, w celu trwałej ochrony siedlisk przyrodniczych lub populacji zagrożonych wyginięciem gatunków roślin lub zwierząt lub w celu odtworzenia właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych lub właściwego stanu ochrony tych gatunków.

Obszar Natura 2000 może obejmować część lub całość obszarów i obiektów objętych innymi formami ochrony przyrody.

Zgodnie z postanowieniami Art.26.1 minister właściwy do spraw środowiska określa, w drodze rozporządzenia, typy siedlisk przyrodniczych oraz gatunki roślin i zwierząt, ze wskazaniem typów siedlisk przyrodniczych i gatunków o znaczeniu priorytetowym, wymagające ochrony w formie wyznaczenia obszarów Natura 2000, a także kryteria i sposoby wyboru reprezentatywnej liczby i powierzchni siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk roślin i siedlisk zwierząt do ochrony w formie obszarów Natura 2000, mając na uwadze zachowanie szczególnie cennych i zagrożonych składników różnorodności biologicznej.

Ustawa o ochronie przyrody w Art.29.1 stanowi że: „Dla obszaru Natura 2000 minister właściwy do spraw środowiska ustanawia, w drodze rozporządzenia, plan ochrony na okres 20 lat, uwzględniający ekologiczne właściwości siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony obszar ten został wyznaczony, wykorzystując, obejmujące obszar Natura 2000, plany ochrony ustanowione dla parku narodowego, rezerwatu przyrody i parku krajobrazowego oraz plany urządzenia lasu. Plan ochrony może być zmieniony, jeżeli wynika to z potrzeb ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt”.[2]

Projekt planu ochrony obszaru Natura 2000 sporządza sprawujący nadzór nad obszarem w terminie 5 lat od dnia wyznaczenia tego obszaru, w uzgodnieniu z właściwymi miejscowo radami gmin.

Plan ochrony obszaru Natura 2000 zawiera winien zawierać:

1) opis i ocenę istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych oraz określenie sposobów eliminacji lub ograniczania tych zagrożeń i ich skutków;

2) opis warunków zachowania lub przywrócenia właściwego stanu ochrony siedlisk i gatunków, o których mowa w ust. 1;

3) wykaz zadań ochronnych, z określeniem sposobu ich wykonywania, rodzaju, zakresu i lokalizacji, na okres stosowny do potrzeb;

4) określenie zakresu monitoringu przyrodniczego;

5) opis przebiegu granic obszaru Natura 2000.

Poniższy rysunek obrazuje podstawy prawne sieci Natura 2000.

Źródło: M.Makomaska-Juchiewicz, S.Tworek, (2003),Ekologiczna siec Natura 2000.Problem,czy szansa, Instytut Ochrony Przyrody PAN Kraków,s.10

Typowanie Obszarów Specjalnej Ochrony ( OSO) i Specjalnych Obszarów Ochrony (SOO) prowadzi każdy kraj członkowski UE według ustalonych kryteriów.

Rys. 2. Procedura wyznaczania obszarów do sieci Natura 2000

Żródło: M.Makomaska-Juchiewicz, S.Tworek, (2003),Ekologiczna siec Natura 2000.Problem,czy szansa, Instytut Ochrony Przyrody PAN Kraków,s.49

Już po ukazaniu się ustawy o ochronie przyrody wiele osób i instytucji zajmujących się turystyką wyrażało swoje obawy, co faktu kolejnych ograniczeń dla turystyki na terenie wytypowanych obszarów.

Jak twierdzą S.Tworek i G.Cierlik, „….miejsca i sposoby udostępniania obszarów Natura 2000 dla turystyki będą, podobnie jak to ma miejsce w przypadku parków narodowych czy krajobrazowych określone w planach ochrony. Tak, więc w przypadku parków krajobrazowych, rozwój turystyki na obszarach Natura 2000 powinien być zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju…”.[3]

Zdaniem autorów, rozwój turystyki na obszarach przyrodniczo cennych ma istotny wpływ na rozwój ekonomiczny lokalnej społeczności oraz ożywienia lokalnej gospodarki.

Dyrektywa unijna oraz ta zawarta w polskim ustawodawstwie, mówiąca o zrównoważonym rozwoju, dotyczy zarówno ochrony jak też gospodarczego wykorzystania tych obszarów dla celów turystycznych.[4]

Na obszarach tych preferowane będą wszelkie rodzaje ekoturystyki oraz agroturystyka, jako formy turystyki zrównoważonej.

Merytoryczne zapisy w planach ochrony obszarów Natura 2000, (zdaniem autorów) winny uwzględniać koncepcje turystycznego wykorzystania tych terenów, a precyzyjne zapisy chronić przed dowolnością interpretacji przepisów prawa i próbami ich omijania.[5]

W ustawie o ochronie przyrody z kwietnia 2004 r. znajdujmy dwa określenia, które do tej pory nie występowały w polskim ustawodawstwie dotyczącym ochrony przyrody. Są to pojęcia: ochrona ex situ – ochrona gatunków roślin, zwierząt i grzybów poza miejscem ich naturalnego występowania oraz ochronę skat, skamieniałości i minerałów w miejscach ich przechowywania oraz ochrona in situ – ochrona gatunków roślin, zwierząt i grzybów, a także elementów przyrody nieożywionej, w miejscach ich naturalnego występowania.[6]

---

[1] M.Makomaska-Juchiewicz, S.Tworek, (2003),Ekologiczna siec Natura 2000.Problem,czy szansa, Instytut Ochrony Przyrody PAN Kraków

[2] Ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie….wyd.cyt. Art.29

[3] S.Tworek, G.Cierlik,(2003),Turystyka na obszarach Natura 2000, [w:] Ekologiczna sieć Natura 2000, wyd.cyt. s.165

[4] Tamże, s.166

[5] Tamże, s.167

[6] Ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie….Art.5

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.