praca magisterska z 2000 roku

Na ukształtowanie tej struktury miał wpływ utrzymujący się przez ponad czterdzieści lat niekorzystny dla gospodarki pogląd, że bezpieczeństwo energetyczne kraju wymaga zapewnienia samowystarczalności energetycznej państwa^[1]. Jeszcze w 1989 r. wskaźnik ten wynosił 95% (obecnie wykazuje tendencję malejącą) podczas gdy w większości krajów rozwiniętych zawierał się w granicach 30-60%. Prawdziwym zagrożeniem dla bezpieczeństwa energetycznego Polski było zaniedbywanie poszukiwania i dokumentacji własnych złóż gazu ziemnego oraz uzależnienie Polski od importu gazu ziemnego z jednego tylko kierunku.

Zmniejszony udział węgla w pokrywaniu potrzeb energetycznych kraju wynika zarówno ze względów ekonomicznych, jak i z powodu niekorzystnych czynników ekologicznych oraz barier ograniczających rozwój górnictwa węglowego (zwłaszcza węgla kamiennego) wynikający ze wzrostu głębokości i temperatury, dużej gazowości nowych pokładów, dużej ilości zasolonej wody w kopalniach obciążających środowisko.

Krajowe wydobycie ropy naftowej (około 0.15 mln t) pokrywa obecnie około 1% zapotrzebowania. Przewidywany wyraźny wzrost importu ropy naftowej wymaga rozwoju krajowych rafinerii.

Udział źródeł odnawialnych w pokryciu zapotrzebowania na energię pierwotną w Polsce wynosi niewiele ponad 1%, a w krajach rozwiniętych przeciętnie 5,6%, przy czym w niektórych z nich udział ten wynosi około 1/3 (np. Szwecja – 37%, Austria – 35%, Kanada – 29%). Należy jednak podkreślić, że w wykorzystaniu źródeł odnawialnych dominuje energia wodna (udział energii wodnej w sumarycznej ilości energii pozyskiwanej ze źródeł odnawialnych wynosi 95%).

Ponadto, ciekawostką jest fakt, że gdyby wykorzystano wszystkie możliwe lokalizacje budowy hydroelektrowni na świecie, to całkowita ilość

wytwarzanej przez nie energii mogłaby być dwukrotnie wyższa od poziomu aktualnego, ale zaspokoiłoby to zaledwie 2% przyszłego zapotrzebowania (na energię pierwotną) [26 s. 149].

Rok	1995	2000	2010
Zapotrzebowanie na energię bezpośrednią,mln t p. u.	98,9	102,4	109,0
Struktura pozyskania energii bezpośredniej, %:
• paliwa stałe	27,2	24,8	18,0
• paliwa ciekłe	17,5	17,8	21,0
• paliwa gazowe	14,7	15,5	17,4
• energia elektryczna	12,0	13,2	15,8
• ciepło grzejne	26,6	26,5	25,3
• pozostałe paliwa	2,0	2,1	2,5
Struktura zapotrzebowania energii bezpośredniej: • przemysł	32,7	32,9	33,2
• budownictwo	1,2	1,1	1,0
• rolnictwo	7,7	7,4	7,9
• transport	5,6	6,0	6,8
• sektor bytowo-komunalny	52,8	52,6	51,1

W strukturze zużycia energii bezpośredniej w Polsce przeważają dotychczas paliwa stałe i ciepło z dostawy scentralizowanej (obecnie około 54 % wobec około 70 % w roku 1980); prognozy przewidują dalszy spadek tego udziału. W europejskich krajach rozwiniętych w strukturze bezpośredniego zużycia energii dominują paliwa węglowodorowe (udział ponad 70 %) wobec udziału paliw stałych i ciepła scentralizowanego, wynoszącego poniżej 10 %.

W strukturze zużycia energii bezpośredniej w sektorze bytowo- komunalnym w Polsce zwraca uwagę duży udział węgla (35%), w porównaniu z udziałem 5% w rozwiniętych krajach Europy, oraz mały, bo 10% udział energii elektrycznej, w porównaniu z udziałem 25% w tych krajach.

W podsumowaniu należy zauważyć, że obecnie cała gospodarka Polska jest w okresie transformacji, a w energetyce zachodzą szczególnie głębokie zmiany (związane z prywatyzacją sektora i wejściem w życie 4 czerwca 1997 ustawy “Prawo Energetyczne”). Rok 1999 jest rokiem przełomowym dla sektora energetyki, a w szczególności elektroenergetyki. W chwili obecnej ulega zmianie filozofia zarządzania sektorem energii – ze szczebla centralnej administracji państwa w kierunku kreowania długookresowej strategii, mającej na celu zwiększenie efektywności funkcjonowania sektora energii i spełniającej oczekiwania odbiorców.

Zapewnienie wysokiego tempa wzrostu gospodarczego w sposób trwały, wymaga niezawodnych dostaw energii w długiej perspektywie, trwałego uczestnictwa w międzynarodowych rynkach energetycznych. Wymaga również w sposób trwały dobrej kondycji ekonomicznej przedsiębiorstw energetycznych, aby mogły one sprostać wymaganiom odbiorców, z uwzględnieniem konkurencyjności na rynku krajowym i zagranicznym. Podstawowym dążeniem w tym zakresie jest uruchomienie i utrwalenie mechanizmów rynkowych w gospodarce energetycznej, w tym konkurencji, wszędzie tam, gdzie jest to możliwe i zasadne z punktu widzenia dostaw i efektywności ekonomicznej. W obszarach, gdzie rynek nie może działać lub jest ograniczony, działalność przedsiębiorstw będzie regulowana przez powołane do tego organy państwowe (od 23 czerwca 1997 – Urząd Regulacji Energetyki).

Podniesienie konkurencyjności Polski na rynku międzynarodowym wymaga przede wszystkim zapewnienia niezawodnych dostaw względnie taniej energii o strukturze zapewniającej jej maksymalną produktywność.

Stabilizacja makroekonomiczna i systemowa wymaga rozwiązań o cechach trwałości opartych na obecnej i prognozowanej sytuacji energetyki w kraju i świecie. Dotyczy to szczególnie uregulowań prawnych, których stabilność wzmacnia zaufanie kapitału krajowego i zagranicznego, stwarza większe zachęty do inwestowania w tym specyficznym sektorze gospodarki, gdzie efekty z inwestycji pojawiają się po dłuższym okresie.

Główne cele strategii społeczno-gospodarczej kraju mogą być zatem realizowane jedynie w warunkach zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju rozumianego jako [129 s. 445]:

• bezpieczeństwo dostaw energii, czyli zapewnienie warunków, umożliwiających pokrycie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania gospodarki i społeczeństwa na energię odpowiedniego rodzaju i wymaganej jakości,
• uzasadnione społecznie ceny energii, czyli ustanowienie polityki cen energii, w której wynikałyby one z konkurencyjnych mechanizmów rynkowych lub z regulacji przez niezależny organ państwowy w celu zapewnienia równowagi interesów odbiorców i dostawców energii,
• minimalne szkody dla środowiska, czyli przestrzeganie wymagań ekorozwoju.

—

^[1] z def. – stosunek energii pierwotnej pozyskiwanej w kraju do zużycia energii pierwotnej.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Pierwszą elektrownię na świecie zbudowano w Nowym Yorku w 1882 roku i wtedy też przesłano po raz pierwszy energię elektryczną na odległość 57 km, prąd stały o napięciu 110 V, wytwarzany w prądnicach napędzanych tłokowymi maszynami parowymi (w 1883 r. – Mediolan i Petersburg, w 1884r. – Berlin).

W Polsce pierwsze siłownie cieplne (parowe) powstały w XIX w. Dostarczały one energię mechaniczną poszczególnym zakładom przemysłu maszynowego lub włókienniczego, hutom, kopalniom itp. Pod koniec XIX wieku powstały pierwsze elektrownie (miejskie). Po I wojnie światowej planowano w Polsce budowę wielu elektrowni, ale planu tego nie zrealizowano. Dopiero po II wojnie światowej nastąpił gwałtowny rozwój elektroenergetyki w oparciu o własne zasoby surowców energetycznych (węgiel kamienny i później brunatny).

Górnictwo węgla brunatnego kształtowało się po 1945 r. W latach 1951-60 przeznaczono zaledwie piątą część węgla brunatnego na potrzeby gospodarki, reszta to eksport do b. NRD. Zasadnicza zmiana kierunku wykorzystania węgla brunatnego nastąpiła w dziesięcioleciu 1961-70. Dzięki rozpoczęciu intensywnej eksploatacji zasobnych złóż w zagłębiach turoszowskim i konińsko-adamowskim, zbudowano odkrywkowe kopalnie o niespotykanej dotąd koncentracji wydobycia. Zużycie węgla brunatnego w elektrowniach wzrosło w tym okresie do 78% całkowitego wydobycia. Stało się to możliwe dzięki zbudowaniu wielkich elektrowni zawodowych, jak “Turów” o mocy 2000 MW, “Adamów” o mocy 1000 MW, w tym 600 MW na węglu brunatnym, “Pątnów” o mocy 1200 MW i rozbudowie elektrowni “Konin” do mocy 543 MW. Jeszcze mocniej zaznaczył się udział węgla brunatnego w produkcji energii elektrycznej w latach osiemdziesiątych, po zbudowaniu jednej z największych w Europie kopalni odkrywkowej “Bełchatów” wraz z największą w Polsce elektrownią (parową) o mocy 4320 MW. Obecnie (1995r) w Polsce od kilku lat utrzymuje się nadwyżka mocy. Przy około 33 tys. MW mocy dyspozycyjnej, maksymalne, grudniowe pobory dochodziły do 23 tysięcy MW, a były również – w lipcu – takie dni, gdy zapotrzebowanie spadało poniżej 11 tysięcy MW. Elektroenergetyka w Polsce ma 5- procentowy udział w tworzeniu PKB. Wartość jej majątku brutto w 1995 roku wynosiła 90 miliardów złotych, a roczne wpływy – około 13 miliardów złotych. Udział kosztów energii elektrycznej w produkcji przemysłowej i usługach wynosił 7 procent, w gospodarstwach domowych – 3,5%.

Rys. 9. Historia polskiej elektroenergetyki. Źródło: Bicki Z. „Stan elektroenergetyki polskiej i podstawowe problemy rozwojowe”, PSE S.A., Warszawa, s. 50.

 

Nośnikami energii pierwotnej do produkcji energii elektrycznej w Polsce są głównie rodzime zasoby węgla kamiennego i brunatnego. Udział obu nośników energii używanych w elektrowniach zawodowych do produkcji energii elektrycznej wynosi obecnie 91% (dane z 1997r.). Resztę energii (9%) zostało wytworzone przez elektrownie wodne i elektrociepłownie również opalane paliwami stałymi. W polskiej elektroenergetyce nie istnieją stacje elektroenergetyczne (1998), których paliwem podstawowym są paliwa płynne.

Rys. 10. Struktura wytworzenia energii elektrycznej w Polsce w 1993 r. Źródło: Bicki Z. „Stan elektroenergetyki polskiej i podstawowe problemy rozwojowe”, PSE S.A., Warszawa, s. 56

W Polsce w 1995 roku wyprodukowano 135 TWh, z czego w elektrowniach zawodowych 127 TWh [10 s. 56].

Zgoła inna jest struktura wytworzenia (zużycia) energii elektrycznej na świecie w zależności od źródeł jej pozyskania.

Rys. 11. Struktura wytworzenia energii elektrycznej na świecie w 1998 r.

Źródło: Blaschke W. „Węgiel czy …”, Przegląd Techniczny nr 49/98 s.15.

Na bazie paliw stałych w Polsce wytworzono w 1997 roku 144 mld kWh (144TWh) energii, z czego na elektrownie opalane węglem brunatnym przypada 52 mld kWh, tj. ponad 36%. Powody takiej struktury zużycia energii elektrycznej są takie same, jak energii pierwotnej. Na razie węgiel ma duży udział w wytwarzaniu energii elektrycznej, ale jego konkurencyjność sukcesywnie maleje w stosunku do innych nośników głównie ze względów ekologicznych oraz elastyczności i bezpieczeństwa pracy KSE.

Według zaleceń Europejskiej Komisji Gospodarczej, udział jednego paliwa dostarczanego z jednego kierunku nie powinien przekraczać 30%.

Kraj	1987	1988	1989	1990	1991	1992	1993	1994	1994*
Polska	147,6	148,8	147,7	135,3	132,1	128,7	131,5	132,7	3500
Austria	44,9	46,3	47,8	50,0	52,2	51,7	51,9	52,4	6600
Francja	348,9	355,2	365,0	374,7	401,8	409,3	411,1	413,0	7100
Hiszpania	131,9	138,2	146,0	151,3	155,0	159,2	157,9	163,5	4200
Niemcy	540,0	551,5	560,9	550,6	538,8	531,8	526,6	530,6	6600
Włochy	224,5	234,8	244,5	251,5	257,1	261,5	262,2	269,4	4700
GB	315,4	321,0	326,5	331,0	338,5	337,7	340,0	342,3	5900

– per capita [kWh/osobę]

Ocenia się, że poziom elektryfikacji kraju nie jest zadowalający dla nowoczesnej gospodarki. Świadczy o tym porównanie wskaźników zużycia energii elektrycznej w Polsce i w Europie (na głowę), który jest uważany za miernik poziomu rozwoju kraju. [128 s. 45].

Kraj	1987	1988	1989	1990	1991	1992	1993	1994	per capita w1994r
Polska	2307	2236	2207	2294	2408	2286	2250	2158	56,8
Austria	319	316	315	315	321	311	311	305	38,1
Francja	323	316	313	313	334	335	342	334	5,8
Hiszpania	306	305	308	308	308	314	315	320	8,2
Niemcy	365	359	353	336	319	309	309	303	3,7
Włochy	224	225	228	230	232	234	238	239	4,2
GB	348	338	338	339	354	355	350	339	5,8

Z porównania wskaźnika elektrochłonności można zauważyć, że gospodarka energetyczna Polski jest bardzo energochłonna w stosunku do PKB i w tej dziedzinie jest wiele do zrobienia. Planowane są inwestycje typu DSM (Demand Side Managment – sterowanie popytem energii), które jest częścią zintegrowanego planowania w gospodarce energetycznej (Integrated Resource Planning – IRP) obejmujące opracowanie planów rozwoju podsystemu wytwarzania energii elektrycznej wg schematu [49 s.13]:

Dzięki tej metodzie możliwe jest optymalne zaspokojenie potrzeb finalnych (energii użytecznej) przy najmniejszych kosztach społecznych, włączając koszt ochrony środowiska. Zintegrowane planowanie w gospodarce energetycznej jest od lat stosowane z powodzeniem w USA.

Zużycie energii elektrycznej ma charakter wybitnie sezonowy zarówno w okresie rocznym (szczyt zimowy – maksymalne zapotrzebowanie mocy w grudniu 1998r wynosiło 23401 MW i dolina letnia – minimalne obciążenie elektrowni w czerwcu 1998 r. 15044 MW) jak i w ciągu doby w tzw. strefach mocy, w których występuje szczytowe zapotrzebowanie na energię elektryczną, zwykle między godzinami 7-13 i 16-22 – wahania w zimie (styczeń 1998) w granicach od 17000 MW do ponad 21000 MW, a w lecie – czerwiec 1998 od 12500 MW do prawie 16000 MW. W związku ze zmianami zapotrzebowania na energię elektryczną można wyróżnić elektrownie podstawowe, pracujące bez przerwy ze stałym obciążeniem. Charakteryzują się dużym czasem wykorzystania mocy zainstalowanej (powyżej 4000 h/rok). Elektrownie takie opłaca się budować dużym nakładem środków inwestycyjnych, stosując wysokie parametry oraz nowoczesne bloki energetyczne dużych mocy (o wysokiej sprawności). W krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE) rolę elektrowni podstawowych spełniają przed wszystkim elektrownie cieplne opalane węglem brunatnym i nowoczesne elektrownie cieplne opalane węglem kamiennym (rolę elektrowni podstawowych będą spełniać także elektrownie jądrowe). Elektrownie szczytowe są włączane do pracy w okresie szczytowego obciążenia. Mogą pokrywać również wysokie obciążenia, lecz wytwarzają rocznie stosunkowo

niewielką ilość energii. Czas wykorzystania mocy zainstalowanej elektrowni szczytowej kształtuje się poniżej 3000 h/rok. Do elektrowni szczytowych zalicza się zwykle elektrownie wodne zbiornikowe i podzespoły gazowe lub silniki spalinowe. Mogą ją także spełniać człony gazowe elektrowni gazowo- parowych oraz człony MHD. Obszar obciążeń podszczytowych pokrywają starsze elektrownie parowe, które poprzednio pracowały jako podstawowe. Do elektrowni podszczytowych zalicza się także elektrownie wodne zbiornikowe, jeśli w zbiornikach jest wystarczająco dużo wody.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Przedstawiony poniżej podział sporządzony jest w znacznym stopniu na podstawie Działu II ustawy o ochronie środowiska. Pochodzą z niego podtytuły (tam są one tytułami kolejnych rozdziałów). Wyjątek stanowi punkt 2.9 – postępowanie z odpadami.

Ochrona przyrody jest jednym z najbardziej obszernych działów prawa ochrony środowiska. Obok ogólnych przepisów ustawy o ochronie środowiska, mamy do czynienia z wieloma szczegółowymi aktami prawnymi w tej dziedzinie. Według tejże ochrona ta „polega na racjonalnym korzystaniu z zasobów świata roślinnego i zwierzęcego, ich odtwarzaniu w sposób zapewniający utrzymanie równowagi przyrodniczej oraz zachowaniu w stanie nienaruszonym zasobów lub ich części, o szczególnej wartości ze względu na potrzeby naukowe lub społeczne.”

Cele te powtórzone zostały w ustawie o ochronie przyrody.[1] Odnosi się ona w szczególności do dziko występujących roślin i zwierząt. Jako formy ochrony przyrody podano: tworzenie i wyznaczanie parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, obszarów chronionego krajobrazu, wprowadzanie ochrony gatunkowej roślin i zwierząt, wprowadzanie ochrony indywidualnej (pomniki przyrody, stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne, zespół przyrodniczo-krajobrazowy).

Wymienione wcześniej obszary tworzą krajowy system obszarów chronionych. W parkach narodowych wszelkie działania powinny być podporządkowane wymogom ochrony przyrody. Obecnie istnieją w Polsce 22 parki narodowe i zajmują ok. 1 proc. powierzchni kraju (średnia światowa – 1,5 proc.). Sześć z nich zostało wpisanych przez UNESCO na listę rezerwatów biosfery. Białowieski Park Narodowy jest jedynym miejscem w Polsce wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości.[2]

Na podstawie ustawy o ochronie przyrody wydano m. in. dwa rozporządzenia. Dotyczą one ochrony gatunkowej zwierząt[3] i roślin[4] [5]. Wymieniono w nich 125 gatunków chronionych zwierząt, 111 podlegających ścisłej ochronie gatunków dziko występujących roślin oraz 14 gatunków podlegających ochronie częściowej. Wobec zwierząt zabrania się m. in. umyślnego zabijania, okaleczania, płoszenia, niszczenia gniazd czy fotografowania w okresie rozrodu i wychowu młodych; wobec roślin – niszczenia, zbywania, nabywania, wywożenia za granicę.

Niedawno weszła w życie ustawa o ochronie zwierząt . Przyjęto w niej nowatorskie, jak na polskie warunki, zasady[6]. Jest ona uzupełnieniem ustawy o ochronie przyrody, gdyż dotyczy nie tylko zwierząt występujących dziko (wolno żyjących), ale też domowych, gospodarskich, wykorzystywanych do celów rozrywkowych, sportowych, używanych do doświadczeń, żyjących w ogrodach zoologicznych i „obcych faunie rodzimej”. W ustawie stwierdza się, iż „zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.(…) Każde zwierze wymaga humanitarnego traktowania. Nieuzasadnione lub niehumanitarne zabijanie zwierząt oraz znęcanie się nad nimi jest zabronione.”

Transport zwierząt powinien odbywać się w odpowiednich warunkach, za pomocą środków przystosowanych do tego celu (szczegółowe zasady i warunki transportu, maksymalny czas transportu dla danego gatunku oraz sposób postępowania ze zwierzętami chorymi oraz padłymi w czasie transportu określa rozporządzenie[7] wydane na podstawie tej ustawy). Doświadczenia mogą być przeprowadzane na zwierzętach tylko dla celów naukowych i dydaktycznych, jeśli jest to niezbędne i celów tych nie można osiągnąć w inny sposób (np. poprzez zapoznanie się z międzynarodową dokumentacją na temat już przeprowadzonych doświadczeń i ich wyników). Doświadczenia bez znieczulenia dopuszczalne są tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy wymaga tego „dobro nauki”. Wprowadzono przepisy dotyczące uśmiercania zwierząt. Ustawa zawiera też, podobnie jak wiele aktów prawnych z dziedziny ochrony środowiska, przepisy karne.

Korzystanie z zasobów leśnych w sposób nie szkodzący środowisku naturalnemu i równocześnie umożliwiające gospodarcze ich wykorzystanie normuje ustawa o lasach z 1991 roku[8]. Gospodarkę leśną prowadzi się według planu urządzenia lasu, szczególną uwagę zwracając na zachowanie korzystnego wpływu lasów na klimat, powietrze, wodę, glebę, warunki życia człowieka i równowagę przyrodniczą. Pożądana jest ochrona szczególnie cennych ekosystemów leśnych ze względu na zachowanie różnorodności przyrodniczej, walory krajobrazowe, potrzeby nauki. Lasy, będące własnością Skarbu Państwa, są udostępnione dla ludności. Od tej zasady wprowadzono kilka wyjątków, m.in. dla upraw leśnych do 4 metrów wysokości, ostoi zwierząt, źródeł rzek i potoków oraz w przypadku wprowadzenia okresowego zakazu wstępu przez nadleśniczego (np. gdy występuje zagrożenie pożarowe).

Inne akty prawne regulują zagadnienia takie jak: zasady ochrony ogrodów botanicznych i zoologicznych , hodowli i ochrony roślin uprawnych , ochrony roślin uprawnych przed organizmami szkodliwymi i chorobami[9] [10] [11]. Ta ostatnia kwestia zawiera m. in. taki problem, jak stosowanie środków ochrony roślin – takich i w taki sposób, aby nie stwarzało to niebezpieczeństwa dla ludzi i środowiska.

---

[1] Dz. U. z dnia 12 grudnia 1991 r. Nr 114 , poz. 492, z późniejszymi zmianami

[2]    Rzeczpospolita z 4 stycznia 1999, str. 25

[3] Dz. U. z dnia 16 lutego 1995 r. Nr 13, poz. 61, z późniejszymi zmianami

[4]  Dz. U. z dnia 18 kwietnia 1995 r. Nr 41, poz. 214

[5]  Dz. U. z dnia 23 września 1997 r. Nr 111, poz. 724

[6]  Do niedawna kwestie te były regulowane przez rozporządzenie Prezydenta RP z 1928 roku.

[7]  Dz. U. z dnia 10 lipca 1998 r. Nr 86, poz. 552

[8]  Dz. U. z dnia 8 listopada 1991 r. Nr 101, poz. 444, z późniejszymi zmianami

[9]  Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 5 września 1980 w sprawie zasad ochrony ogrodów botanicznych i zoologicznych (Dz. U. z dnia 17 września 1980 r. Nr 20, poz. 74)

[10] Ustawa o nasiennictwie z dnia 10 października 1987 (Dz. U. z 1987r. Nr 31, poz. 166, z późniejszymi zmianami)

[11] Ustawa o ochronie roślin uprawnych z dnia 12 lipca 1995 (Dz. U. z 1995r. Nr 90, poz. 447)

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Różnica pomiędzy polskimi a unijnymi uregulowaniami dotyczącymi ochrony przed hałasem polega na tym, że w UE określa się poziom dopuszczalnej głośności poszczególnych maszyn i urządzeń a nie poziom dopuszczalnego hałasu w środowisku. W tym obszarze stwierdza się niski poziom dostosowania polskich przepisów do wspólnotowych. Wyjątek stanowią normy emisji hałasu z pojazdów silnikowych i samolotów cywilnych.[1]

Warto zwrócić uwagę na fakt, iż dostosowywaniem polskiego prawa do wspólnotowego w zakresie emisji hałasu przez urządzenia zajmować by się miało przede wszystkim Ministerstwo Gospodarki. Wśród instytucji realizujących to przedsięwzięcie nie znalazł się resort ochrony środowiska.[2]

Stwierdzono konieczność dokonania zmian legislacyjnych w przepisach określających maksymalny poziom głośności takich urządzeń, jak: maszyny budowlane, żurawie wieżowe, zmechanizowane ręczne kruszarki betonu i młoty, koparki, spycharki, ładowarki, dźwigi, generatory spawalnicze, generatory mocy, kosiarki do trawy. Konieczne stałoby się także przeprowadzenie pewnych zmian instytucjonalnych.[3]

W Unii Europejskiej dostrzeżono niedawno potrzebę uregulowania dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Ich projekt został zawarty w tzw. „Zielonej Księdze Komisji Europejskiej w sprawie przyszłej polityki w dziedzinie hałasu”. Ustalone tam pułapy są uwzględniane w przygotowywanym przez MOŚZNiL rozporządzeniu.[4]

---

[1]   Raport zawierający ocenę stopnia dostosowania prawa polskiego… op. cit. s. 17-18

[2]    Stan dostosowania polskiego prawa… op. cit.

[3]    Narodowy Program Przygotowania do Członkostwa, op. cit. Rozdział 23, s. 35-38

[4]    Stan dostosowania polskiego prawa… op. cit.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

W Polsce przemysł biotechnologiczny zajmuje się taką działalnością, jak produkcja antybiotyków i szczepionek, biologiczne oczyszczalnie ścieków, produkcja biopreparatów oraz w branży spożywczej mleczarstwem i fermentacją. Organizmami modyfikowanymi genetycznie przemysł ten się nie zajmuje. Nie ma więc w prawie polskim wystarczających norm regulujących to zagadnienie. Powinny one być jednak wkrótce opracowane, chociażby dlatego, że rośnie zainteresowanie naszym krajem przez zagraniczne firmy zajmujące się tego typu działalnością. Polska mogłaby więc stać się ofiarą niekontrolowanej dystrybucji ich produktów.[1]

Ustawa o ochronie środowiska po nowelizacji, która weszła w życie w 1999 roku zawiera artykuł (37a), który uwalnianie lub wprowadzanie na rynek GMO i produktów zawierających GMO uzależnia od uzyskania zezwolenia Ministra OŚZNiL. Taki produkt powinien być odpowiednio oznaczony i opakowany.[2]

Rozwiązanie to nie spełnia jednak standardów wspólnotowych i jest postrzeganie jako tymczasowe – do czasu uchwalenia nowej ustawy o ochronie środowiska. [3]

Nowe rozwiązania, które będą wprowadzane w Polsce, powinny więc opierać się na standardach przyjętych w Unii Europejskiej.

Wymienia się trzy dyrektywy, które dotyczą organizmów zmodyfikowanych genetycznie. Aby dokonać dostosowania polskiego prawa, należy utworzyć system bezpieczeństwa opierający się na wydawaniu zezwoleń i certyfikatów na każdym etapie prac doświadczalnych oraz na etapie uwalniania do środowiska bądź wprowadzania na rynek organizmów lub produktów zawierających organizmy zmodyfikowane genetycznie. W tym celu proponuje się wprowadzenie w życie odpowiednich aktów prawnych wykonawczych zawierających:[4]

• określenie procedury,
• wyznaczenie instytucji zarządzającej,
• określenie aspektów bezpieczeństwa i opracowanie planów ratowniczych,
• opracowanie systemów informacyjnych,
• określenie zasad włączenia społeczności i poufności informacji.

Narodowy Program Przygotowania do Członkostwa zawiera również projekt zorganizowania biura prowadzącego sprawy GMO i organu opiniodawczo- doradczego oraz zaleca takie działania, jak prowadzenie edukacji społeczeństwa na temat modyfikowanych genetycznie organizmów i aspektów bioetycznych, podjęcie działań w kierunku wprowadzenia dobrych praktyk laboratoryjnych w zakresie GMO, wprowadzenie zasad BHP w zakresie GMO.

---

[1] Ibidem, s. 60-64

[2] Ibidem, s. 64-66

[3] Ibidem, s. 23-27

[4] Stan dostosowania polskiego prawa… op. cit.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Polityka ochrony środowiska w Polsce oparta jest na przepisach prawnych. Odnoszą się do niej akty prawne różnej hierarchii. W systemie tym najważniejsze są normy zawarte w konstytucji oraz w ustawach. Na dalszym miejscu znajdują się rozporządzenia. Prawodawstwo dotyczące tej dziedziny w naszym kraju ma nieco inny charakter niż w Unii Europejskiej. Próbuje objąć całość problemu, czyli pełen zakres zagadnień związanych z ochroną środowiska, natomiast przepisy we Wspólnocie regulują zwykle tylko pewną ich część, resztę pozostawiając ustawodawstwu państw członkowskich.

W uchwalonej przez Zgromadzenie Narodowe 2 kwietnia 1997 i zatwierdzonej w referendum 25 maja Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ochrony środowiska dotyczą artykuły 5, 74 i 86:

Art. 5. Rzeczpospolita Polska (…) zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju.

Art. 74. 1. Władze publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom.

1. Ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych.
2. Każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska.
3. Władze publiczne wspierają działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska.

Art. 86. Każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Szczegóły określa ustawa.

W nowej konstytucji zasygnalizowano więc obecność w polskim prawodawstwie elementów typowych dla rozwiązań zachodnioeuropejskich, jak zasada zrównoważonego rozwoju czy prawo obywateli do informacji o środowisku. Troska o stan środowiska naturalnego stała się jednym z pięciu (obok wierności krajowi, obrony ojczyzny, przestrzegania prawa oraz ponoszenia świadczeń publicznych, takich jak podatki) wymienionych w konstytucji obowiązków obywatela.

Problemy ochrony środowiska rozwiązywane mogą być zarówno na szczeblu centralnym, ogólnopaństwowym jak i terytorialnym, samorządowym. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z ustawami powołującymi takie organy, jak Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa , Inspekcję Ochrony Środowiska^{[1] [2]}, czy Inspekcję Sanitarną^{[3] [4]}. O administracji środowiska naturalnego więcej zostanie napisane w podrozdziale trzecim, dotyczącym narzędzi i metod realizacji polskiej polityki ochrony środowiska.

W związku z reformą administracyjną kraju w zakresie działalności nowopowstających samorządów znalazła się realizacja celów ekologicznych. Artykuł 11 ustawy o samorządzie województwa wymienia cele, które ma obejmować strategia rozwoju województwa. Znajduje się wśród nich „zachowanie wartości środowiska kulturowego i przyrodniczego przy uwzględnieniu potrzeb przyszłych pokoleń” oraz „racjonalne korzystanie z zasobów przyrody oraz kształtowanie środowiska naturalnego, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju”. Zadania o charakterze wojewódzkim, w zakresie ochrony środowiska, określone odpowiednimi ustawami, mają być wykonywane przez samorząd wojewódzki (Art. 14). Z odpowiednią analogią mamy do czynienia w przypadku samorządu powiatowego. Artykuł 4 ustawy o samorządzie powiatowym daje temu podmiotowi samorządu kompetencję realizacji „zadań publicznych o charakterze ponadgminnym w zakresie (…) ochrony środowiska i przyrody”. Istniejąca od 1990 roku ustawa o samorządzie terytorialnym w artykule 7 wymienia wśród zadań własnych gminy także takie, które dotyczą ochrony środowiska. Należą do nich: „sprawy (…) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk oraz utylizacji odpadów komunalnych, (…) lokalnego transportu zbiorowego, (…) zieleni komunalnej i zadrzewień”.

Zasadnicze znaczenia dla realizacji polityki ochrony środowiska w Polsce ma jednak wielokrotnie zmieniana i dostosowywana do zmieniających się realiów ustawa z dnia 31 stycznia 1980 roku o ochronie i kształtowaniu środowiska . Jest ona czymś pośrednim pomiędzy ustawą „ramową” – w niektórych dziedzinach określa tylko ogólne zasady i odsyła do przepisów szczególnych a kodeksem – niektóre dziedziny objęte zostały całościową regulacją, bez odsyłania do przepisów szczególnych.^{[5] [6] [7] [8]}

W systemie polskich norm prawnych istnieje jeszcze wiele innych, szczegółowych przepisów z dziedziny ochrony środowiska. Te ważniejsze mają rangę ustaw lub rozporządzeń.^[9] O większości z nich będzie wspomniane przy okazji omawiania poszczególnych aspektów polskiej polityki ekologicznej.

—

^[1]   Dz. U. z dnia 29 grudnia 1989 r. Nr 73, poz. 433, z późniejszymi zmianami.

^[2]   Dz. U. z dnia 29 sierpnia 1991 r. Nr 77, poz. 335, z późniejszymi zmianami.

^[3]   Tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575, z późniejszymi zmianami.

^[4]   Dz. U. z dnia 18 lipca 1998 r. Nr 91, poz. 576.

^[5]   Dz. U. z dnia 18 lipca 1998 r. Nr 91, poz. 578.

^[6]   Tekst jednolity: Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 z późniejszymi zmianami.

^[7]   Tekst jednolity: Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196, z późniejszymi zmianami.

^[8]   R. Paczuski, Prawo ochrony środowiska, Bydgoszcz 1996, s. 49

^[9]   Na przykład w opracowaniu Ochrona środowiska. Zbiór przepisów, Wydawnictwo Prawnicze – Sopot 1998, znalazło się 39 pozycji – ustaw i rozporządzeń.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.