Rolnictwo organiczne jest systemem metod rolniczych zależnych od niskich nakładów zewnętrznych zastępujących wykorzystanie nawozów sztucznych i pestycydów, ze środowiskiem o wysokiej aktywności biologicznej, bogatym w bioróżnorodność (IFOAM, 1986). Ten typ rolnictwa jest oparty na idei, która mówi, że rolniczy kawałek ziemi jest jak organizm, w którym wszystkie współdziałające części – substancje odżywcze gleby, substancje organiczne, mikroorganizmy, owady, rośliny, zwierzęta i człowiek – oddziałują na siebie tworząc zwarty system (Morris et al., 2001, za: Lampkin, 1994). Podstawowe cele rolnictwa organicznego jak przedstawiają IFOAM są następujące:

• • ochrona urodzajności gleby
  • unikanie wszystkich form zanieczyszczenia środowiska
  • produkcja produktów o wysokich wartościach odżywczych, i adekwatnej jakości
  • redukcja ilości używanej w produkcji rolnej energii z nieodnawialnych zasobów (ropa, węgiel) do minimalnego możliwego poziomu
  • zapewnienie zwierzętom hodowlanych dobrych warunków życia opartych na wartościach moralnych
  • właściwe działanie cyklów biologicznych w agroekosystemach, z właściwym udziałem mikroorganizmów, fauny lądowej i flory
  • ubezpieczenie produktów rolnych od wystarczającego dochodu dla producentów

• ochrona różnorodności genetycznej w agro-ekosystemach na okolicznych terenach

Wśród głównych metod i wskazówek dla biologicznego rolnictwa znajdują się:

Poprawa urodzajności gleby

Metody stosowane w rolnictwie organicznym mają na celu przygotowywanie terenu do uprawy, poprzez zastąpienie nawozów sztucznych i pestycydów, aby pobudzić rozwój wszystkich form życia, które znikły lub zostały dramatycznie zredukowane w wyniku stosowania substancji chemicznych. W każdym metrze kwadratowym zdrowej gleby, można znaleźć w normalnych warunkach miliony bakterii, grzybów glebowych i pierwotniaków, dziesiątki tysięcy roztoczy i kilkaset chrząszczy, wije, mrówek, pająków i dżdżownic. Wszystkie te formy życia są bardzo ważne dla funkcji gleby, ponieważ zmieniają substancje organiczne w składniki dostępne dla roślin.

Życie gleby jest podzielone na mikroflorę i faunę (Papamihos, 1985). Mikroflora składa się z: (1) bakterii, (2) promieniowców, (3) grzybów glebowych i (4) glonów.

Bakterie są małymi jednokomórkowymi organizmami glebowymi, które wzrastają i mnożą się szybko wszędzie tam gdzie jest obecne dostępne pożywienie (substancje organiczne) a warunki klimatyczne są optymalne. W każdym gramie urodzajnej gleby żyją miliony bakterii. Waga żywych bakterii na hektar może przewyższać 200 Kg! Niektóre bakterie (np. z rodzaju Rhizobium) mogą współżyć z roślinami strączkowymi wiążąc azot atmosferyczny.

Promieniowce są również jednokomórkowymi organizmami, które powodują rozkład materii organicznej; nie rozwijają się tak jak szybko jak bakterie. Mają jednak zdolność produkowania substancji antybiotykowych, trujących dla innych organizmów.

Grzyby glebowe obejmują olbrzymie spektrum organizmów, od jednokomórkowców do pospolitych grzybów jak np. pieczarki. Ich sposobem na otrzymywanie koniecznych do życia energii i pożywienia jest rozkład substancji organicznych zawartych w podłożu.

Glony generalnie żyją w wodzie. Jednak, niektóre z nich, współżyjąc razem z grzybami, tworzą tzw. porosty, które rozwijają się na kamieniach, pniach i gałęziach drzew. Są one uważane za najważniejsze organizmy żywe, które mają zdolność trawienia skał (ponieważ produkują kwasy organiczne rozpuszczające minerały), dlatego są uważne za czynniki kierujące tworzeniem gleby. Porosty są organizmami samożywnymi, co oznacza, że zawierają chlorofil i są zdolne do fotosyntezy jak rośliny.

Fauna gleby składa się z pierwotniaków, roztoczy, pająków, mrówek, dżdżownic i owadów. Arthropoda (roztocza, pająki i mrówki), razem z dżdżownicami, są prawdopodobnie najważniejszymi organizmami żywymi. Szczególnie dżdżownice są uważane za największych dobroczyńców, ponieważ ich obecność jest dowodem zdrowia gleby. Ich zbawienna rola tkwi w fakcie, że odżywiają się głównie obumarłymi liśćmi, które przechodzą przez ich układ trawienny wraz z wielkimi ilościami gleby, której ilość może dochodzić do 30-50 tonów na hektar na rok (Ntafis, 1986). Tak, więc lekko nadtrawione substancje organiczne są łatwo dostępne dla innych organizmów glebowych, które przerabiają je w humus. Działanie dżdżownic daje w rezultacie zmiany w formacji glebowej, przerabiają one zbitą glebę w ziarnistą i bardziej porowatą, poprawiając tym samym zdolności przewietrzania i filtrowania oraz absorbowania wody. Wszystkie z wyżej wymienionych właściwości są ważne dla urodzajności gleby. W środowiskach chłodnych i suchych, dżdżownice żyją w głębszych warstwach gleby, podczas gdy pogoda jest ciepła i wilgotna wędrują do wyższych warstw.

Fauna glebowa przyczynia się do rozkładu materii organicznej i formowania próchnicy. Nie jest to zjawisko jednorodne, ponieważ niektóre ze zwierząt tną materiał organiczny na maleńkie kawałki, następnie inne poprzez swój system trawienny zmieniają jego strukturę a jednocześnie mieszają go z minerałami glebowymi.

Ponadto, nie można wykluczyć wpływ większych zwierząt (krety, szczury) na jakość gleby, których udział w jej ulepszaniu polega na kopaniu i otwieraniu korytarzy. Podczas tych czynności materiał z głębszych poziomów gleby jest przenoszony na powierzchnię, podczas gdy materiał powierzchniowy wraz z wodą dostaje się do wykopanych kanałów.

Wszystkie te organizmy, aby przeżyć muszą mieć przestrzeń i powietrze. Tak, więc wszystkie metody uprawy i maszyny, które powodują niszczenie morfologii terenu nie są polecone. Nie jest również polecana głęboka uprawa. Ponadto, wiele wysiłków zostało podjętych w celu możliwego zmniejszenia obróbki gleby (uprawa, bronowanie itp).

Wysiłek zmierzający do tworzenia zdrowej i „żywotnej” gleby może stać się najważniejszym czynnikiem w odniesieniu do upraw bio-organicznych, a jednocześnie kamieniem węgielnym dla ich sukcesu.

Kontrola stosowania maszyn

Główną negatywną konsekwencją wynikającą z wykorzystania maszyn jest kompresja gleby i zniszczenie porów glebowych. W następstwie, czego następuje ograniczenie przewietrzania gleby, krążenia wody i rozwoju korzeni.

Dla wykluczania tych negatywnych skutków proponuje się następujące rozwiązania:

• stosować lżejszą maszynerię, która wykazuje podwyższoną skuteczność w zakresie wykonywanych czynności, do których jest przeznaczona, co wyeliminuje kompresję gleby.
• stosować się do praktyk uprawy minimalnej, dążąc do łączenia różnych czynności w jedno np. uprawa z jednoczesnym obsiewaniem. Nie należy stosować praktyk uprawy tam, gdzie to nie jest konieczne.
• wybierać właściwy termin, zwracając uwagę na wilgotność gleby. Jeśli gleba jest bardzo wilgotna, z dużymi i ciężkimi bryłami – trudnymi do rozbicia – zostanie odtworzona przez uprawę. Natomiast, jeśli gleba jest sucha, trudna albo niemożliwa do orania, wtedy jakakolwiek działania niszczą jej morfologię.

Kontrola stosowania nawozów

Wykorzystanie nawozów mineralnych może być zastąpione poprzez wprowadzenie metody rotacji upraw – płodozmianu (przewaga tej metody zostanie opisana poniżej), szczególnie z zastosowaniem roślin strączkowych jak źródła azotu oraz innych substancji odżywczych (Sahs i Legoing, 1985).

Stosowanie kompostu daje w efekcie użyźnianie i morfologiczne ulepszenie gleby, a mianowicie poprawia porowatość, przepuszczalność dla wody, pojemność na wodę, zawartość substancji humusowych, itp. Jeśli zastosujemy różne materiały do przygotowania kompostu, wtedy w produkcie finalnym zawartość i jakość składników odżywczych będzie lepsza i bardziej kompletna. Kompost tworzy się z substancji naturalnych (naturalne pozostałości uprawa, liście, skórki, trociny, organiczne odpady kuchenne i z przemysłu rolnego), zwierzęcy nawóz naturalny, wodorosty morskie (bez soli) i materiał nieaktywny (beonit, kaolinit, popioły i wapień). Wszystkie te materiały są układane warstwowo, utrzymują wysoką wilgotność i są pozostawiane do rozkładu przez mikroorganizmy. Produkt finalny powstaje przez okres od 6 miesięcy do 2 albo 3 lat i może być używany zamiast nawozu sztucznego, ponieważ zawiera wysokie stężenia substancji odżywczych.

Nawóz zielony, (który tworzy się poprzez obcinanie zielonych części roślin i pozostawianie ich na ziemi) jest również niezbędny w uprawach bio-organicznych. Jego zaletami jak pisze Alkimos (1990) są:

• wzbogacenie gleby w składniki odżywcze
• zapobieganie erozji wodnej i wiatrowej
• działanie przeciw chwastom poprzez przykrycie gleby
• produkcja próchnicy

Kontrola chwastów

Zapobieganie rozwojowi chwastów może być osiągnięte przez:

• pomiary uprawowe takie jak regulowanie czasu i gęstości siewu,
• metody wykorzeniania chwastów; jednak bardzo męczące,
• stosowanie sposobów mechanicznych (motyki, kilofy, kosiarki),
• mulczowanie – okrywanie mierzwą z naturalnymi pozostałościami innych typów roślin (ściętą trawą, słomą, trocinami). Okrywanie mierzwą może powodować powstrzymanie rozwoju chwastów, poprzez podwyższenie temperatury i utrzymywanie wilgoci, bez jakichkolwiek ujemnych konsekwencji. W tym samym czasie, stopniowy przebieg tworzenia się próchnicy z materiału okrywowego ma pozytywny wpływ na poprawianie struktury gleby. Okrywanie mierzwą może być zastosowane również w arboryzacji – nasadzaniu drzew, jaki i w ogrodnictwie szczególnie w uprawie małych owoców, takich jak truskawki,
• stosowanie lepszych roślin będących naturalnymi rywalami chwastów. Okrywając mierzwą roślin takich jak koniczyna, w połączeniu z wieloletnimi albo liniowymi uprawami może eliminować przez cieniowanie lub zapobiegać rozwojowi chwastów. Rośliny strączkowe i zboża głównie są używane na obszarach o odpowiedniej wilgotności gleby. Oprócz kontroli chwastów, eliminują erozję, co jest ich ważnym atutem. Jednak, na obszarach gdzie dostępna wilgoć w glebie stanowi czynnik ograniczający, należy zwrócić szczególną uwagę na konkurencję z roślinami uprawy podstawowej,
• pokrywanie terenu pomiędzy uprawianymi roślinami przy użyciu czarnego plastiku, powoduje niszczenie chwastów z powodu braku światła, ograniczenie napowietrzania i podwyższenie temperatury, jednocześnie utrzymanie wysokiej wilgotności gleby przez bark możliwości odparowywania wody,
• wprowadzenie uprawy metodą rotacji – płodozmianu w ten sposób, że wrażliwa na chwasty uprawa powinna być wysiewana przed rozpoczęciem wegetacji swojego rywalem wtedy gleba pozostaje czysta,
• naturalna ochrona (np. przez ogień, dym). Ta metoda nie jest powszechnie używana (w Polsce jest surowo zabroniona) z powodu ryzyka przeniesienia ognia (głównie w rejonie Morza Śródziemnego), nieodwracalnych szkód wyrządzanych wśród fauny tworzącej agroekosytsem (ogień zabija pożyteczne żywe organizmy) oraz strat substancji organicznych, które zmieniane są w popiół przenoszony z wiatrem na odległe tereny. Często, w krajach gdzie ta praktyka jest dozwolona stosuje się, specjalne palniki lub miotacze płomienia, pozwalające zniszczyć chwasty, głównie w uprawach pasowych kukurydzyO i bawełny jak również w drzewostanach,
• ochrona biologiczna, która może być wprowadzona na obszarach gdzie problematyczne chwasty pojawiają się jako jednogatunkowe albo gdzie wiele organizmów stanowi naturalnych rywali tego chwastu. Dzięki tej metodzie chwasty mogą być niszczone przez grzyby czy owady,
• biologiczna kontrola może być osiągnięta w ekosystemie rolniczym przez wprowadzenie zwierząt (krowy, kozy, owce, drób); gdzie zwierzęta te niszczą chwasty głównie w sadach (z jednoczesnym użyźnianiem nawozem naturalnym) poprzez wypasanie. Ponadto w krajach gdzie stosowane są szerokie kanały nawadniające pola, wprowadza się ryby takie jak Cyprinus carpio (karp), który używany jest dla ochrony tych kanałów przed zarastaniem glonami i roślinami wodnymi (Paspatis, 1986).

Kontrola ilości owadów

Do zapobiegania rozwojowi owadów szkodników upraw zaleca się stosowanie następujących technik (Mpoultadakis, 1988; Mpourmos, 1988; Panayos, 1986):

• selekcjonowanie zdrowego materiału mnożeniowego (nasiona, transplanty, sadzonki, siewki), nie zaatakowanego przez wirusy, grzyby i różne nasiona roślin jednorocznych, jednocześnie o znanej, wysokiej oporności na choroby. Należy podkreślić, że rolnictwo bio-organiczne nie dopuszcza stosowania roślin modyfikowanych genetycznie, nawet, jeśli są one szczególnie oporne na określone choroby czy szkodniki. To stanowisko jest szczególnym rodzajem demonstracji przeciwko interwencji i manipulacjom w DNA (kodzie genetycznym). Ponadto, określone odmiany, szczególnie tradycyjne i ich ekologiczna uprawa jest odpowiedzią na kwestie produkcji jak również ochroniy roślin,
• pułapki feromonowe. Feromony są zapachowymi związkami chemicznymi produkowanymi przez samice w trakcie łączenia się w pary, odbierane przez samców danego gatunku jako bardzo atrakcyjne. Substancje te produkowane komercyjnie są bardzo skuteczne w zwalczaniu owadów dwuskrzydłych (błonkówek),
• uwalnianie bezpłodnych samców, których sterylność osiągnięta jest przez napromieniowanie chromosomów Y lub X. Osobniki takie łączą się w pary jednak złożone jaja są niezapłodnone lub sterylne, tak więc populacja się zmniejsza. Ta metoda jest również wprowadzana do rolnictwa konwencjonalnego.
• stosowanie wybranych naturalnych insektycydów, (nie mylić z pożytecznymi owadami), takich jak nikotyna, pyretryna, potenon itp.
• ochrona biologiczna przeciw owadom poprzez stosowanie „kontrolerów” jak np. pasożyty jaj owadów, osy pasożytnicze, biedronki itp., które są głównie szkodliwe dla rozwoju i wzrostu owadów, prowadząc do zmniejszenia ich populacji,
• ogólne zaburzenie funkcji hormonalnych, np. hormon, który wywołuje u samicy niechęć do składania jaj obok jaj złożonych przez inną samicę. Ponadto feromon alarmowy produkowany przez zranionego osobnika (mszycę), wywołuje alarm wśród osobników tego samego typu, zmuszając je do opuszczenia rośliny, na której żyją. Feromon szarańczy zwiększa atrakcyjność osobnika powodując utrzymanie jedności roju. Wreszcie, inne hormony przyciągają chwastobójcze owady. Jest oczywistym fakt, że taki rodzaj hormonów syntetycznych może być użyty jako pułapki, środki mylące, powodujące zamęt rozrodczy oraz odstraszający różne owady. Opisana powyżej metoda jest powszechnie stosowana  również w rolnictwie konwencjonalnym.

• stosowanie ekstraktów naturalnych np. wyciągi z pokrzywy, olej z eukaliptusa, kamfory, mięty, mięty pieprzowej, lawendy, rozmarynu, tymianku – olejki z wodorostów, czosnku, cebuli, marchwi, pomidora, chryzantemy (zawierającej pyretrynę, która jest naturalnym insektycydem), to środki powszechnie stosowane przez rolników, jako zasiewane rośliny wspomagające lub jako pestycydy. Również w tym samym celu można stosować preparaty z obornika, serwatkę (pozostałość z mleka po odciągnięciu tłuszczu), propolis (materiał izolowany z plastrów robionych przez pszczoły), skorupki jajek, minerały takie jak beonit, kaolinit czy popiół.
• preparaty ochrony bezpośredniej. Siarka, siarczan miedzi, rotenon, substancje rozpuszczalne, zawierające krzem, potas albo sód, nadmanganian potasu, ałun, mydło i alkohol (Panayos, 1986).
• unikanie niszczenia naturalnych ogrodzeń, żywopłotów itp. które zrobione są z roślin albo kamieni oraz samotnych drzew, które stanowią siedlisko albo miejsce rozmnażania ptaków, gadów i owadów pożytecznych w uprawach. Naturalne ogrodzenia stanowią również przeszkodę dla erozji wodnej i wiatrowej. W bio­organicznej uprawie, wymagane jest tworzenie takich ogrodzeń.
• techniki śródplonów z dwóch lub więcej typów roślin, z który każdy zabezpiecza drugi przed owadami poprzez odstraszanie albo druga uprawa zwabia owady usuwając je z uprawy głównej. Przykładem mogą być systemy śródplonów z pomidorem i nagietkiem, kiedy korzenie nagietka odstraszają nicienie a jego kwiaty zwabiają pszczoły, dzięki czemu pszczoły zapylają również kwiaty pomidora. Ponadto, czosnek chroni inne rośliny przed mszycą, mrówkami i pleśnią tzw. mączniakiem, lawenda chroni fasole przed mszycą itd.
• ochrona upraw, niektóre zalecenia dotyczące ochrony upraw to: (1) unikać nadmiernego stosowania azotu do użyźniania, nawet jeśli pochodzi z nawozu naturalnego albo innych źródeł dozwolony według zaleceń rolnictwa biologicznego, (2) unikać nadmiernego nawadniania, (3) unikać trwałej wilgoci, (4) stosować delikatne i właściwe dla każdego typu uprawy przycinanie, (5) regulowanie obsiewania i zbiorów, (6) zmiana gęstości obsiewania, i (6) niszczenie pozostałości pouprawowych przez zaoranie lub pozostawienie na polach.

Stosowanie rotacji upraw – płodozmianu

Termin “rotacja upraw, płodozmian” oznacza systematyczną i następującą cyklicznie zmianę rodzaju uprawy na tym samym polu. Jest ona stosowana w rocznym cyklu upraw. Uprawiane odmiany są zmieniane według określonego programu następstwa upraw, należącego od wymagań na składniki pokarmowe, danego gatunku i odmiany oraz materię organiczną i azot, który pozostawiają w glebie po zakończeniu zbiorów (pod warunkiem, że są one motylkowe), tworzenia się ich systemów korzeniowych, pracy uprawowej jakiej wymagają i oczywiście dochodu jaki przynoszą.

Jak pisze Livernash (1992) ta metoda ma następującą przewagę:

• morfologia gleby jest poprawiona poprzez stosowanie różnych metod uprawy i różnych typów systemów korzeniowych roślin następujących po sobie. Ponadto, niektóre z nich, z głębokimi systemami korzeniowymi dostarczają na powierzchnię składniki pokarmowe, które są wchłaniane przez rośliny z płytkim systemem korzeniowym, które po nich następują,
• zawartość azotu w glebie wzrasta podczas uprawy metodą płodozmianu z roślinami strączkowymi (fasola, soja, wyka), które przez symbiozę z bakteriami korzeniowymi wiążą azot atmosferyczny,
• choroby, owady i chwasty są eliminowane, jeśli przez kilka lat uprawy na nie cierpiały poprzez rotację można ich uniknąć,
• klasyczny przykład tradycyjnych upraw opartych na metodzie płodozmianu to trzyletnia rotacja jęczmienia, roślin strączkowych i roślin ogrodniczych. Podczas pierwszego roku, jęczmień oczyszczał glebę z nicieni; podczas drugiego roku, rośliny strączkowe z głębokim systemem korzeniowym użyźniały glebę azotem. Podczas trzeciego roku, bardziej wymagające, ale wrażliwe rośliny ogrodowe lub warzywa czerpały korzyści i rozwijały się, podczas gdy rozwijające się nicienie nie będą mogły zasiedlić gleby, ponieważ jęczmień je zniszczy (powoduje odrętwienie) podczas obsiewania w przyszłym roku.

Wiatrochrony

Wiatrochrony z krzewów albo drzew osłaniają uprawy przed silnymi wiatrami, dzięki czemu utrudniona jest erozja wiatrowa gleby, która ma miejsce szczególnie na odsłoniętych terenach. Ponadto wiatrochrony zmieniają mikroklimat przez podnoszenie temperatury i redukowanie odparowania wilgoci, tak więc podnoszą plony, i chronią pasące się zwierzęta. Jednocześnie chronią małe zwierzęta, żyjątka i mikroorganizmy niezbędne do utrzymania równowagi ekologicznej pól. Wiatrochron z krzewów i drzew (o wysokości 5 metrów), tworzy miejsce osłonięte od wiatru aż do 100 metrów za nim (Alkimos 1989).

Porównanie konwencjonalnego i organicznego rolnictwa, z uwzględnieniem podstawowych wymiarów ekologicznych i praktyk uprawy zebrane zostały w tabeli poniżej:

	Rolnictwo konwencjonalne	Rolnictwo organiczne
Gleba	W większości przypadków wymaga nakładów związków nawozowych.	“Żywa” gleba jest osiągnięta przez wielką różnorodność zwierząt i mikroorganizmów
Nasiona	Rzadko stosowana metoda płodozmianu, nigdy nie odłogowana.	Wymagane jest stosowanie metod płodozmianu i odłogowania
Nawożenie	Nawozy sztuczne są dominujące. Głównym celem jest maksymalizacja wydajności.	Nawóz odzwierzęcy lub kompost jest stosowany do nawożenia. Stosowane jest również nawożenie poprzez płodozmian i stosowanie nawozów zielonych.
Zabiegi uprawy	Przez maszyny	Przekopywanie tylko do głębokości 10 cm. Ogólnie zalecane jest stosowanie delikatnych zabiegów uprawowych.
Chwasty i pasożyty	Głównie przez stosowanie sztucznych, chemicznych pestycydów.	Mechaniczna lub biologiczna ochrona, oraz stosowanie płodozmianu.
Uprawa roślin	Monokultury podyktowane zapotrzebowaniem rynku.	Multikultury oparte na kryteriach naukowych, promujących zdrowie i urodzajność ekosystemów rolniczych.

Dawniej, terminy rolnictwo „ekologiczne” i „organiczne” byty traktowane jako oddzielne trendy z niewielkimi różnicami (Gold, 1999; Siardos i Koutsouris, 2002). Jednak, ustawodawstwo dotyczące minimalnych modeli rolnictwa organicznego w EU, Rozporządzenie nr 2092/91 (z jej ostaną poprawką USDA-NOP w USA, zawierające podstawy ogólnoświatowe dla istotnych modeli, głównie z powodów handlowych) utożsamia oba terminy, tak, że mogą być uważane za identyczne. W każdym wypadku, jest znacząca różnorodność w zakresie systemów rolniczych stosowanych w rolnictwie biologicznym (Morris et al., 2001), które wyrażają się ustawami bardziej “ścisłymi” (z 2092/91 albo USDA-NOP) ze wzorami dla krajowych albo prywatnych instytucji albo związków producentów (biodynamiczne rolnictwo jest prawnie i komercyjnie umieszczone również w rolnictwie organicznym).

Zwierzęta inwentarskie w rolnictwie organicznym

Produkcja zwierzęca w rolnictwie organicznym opiera się na:

• naturalnych warunkach utrzymania zwierząt
• stosowaniu paszy wyprodukowanej sposobem organicznym
• eliminowaniu wykorzystania z syntetycznych leków allopatycznych
• jest przeciwna modyfikacjom genetycznym
• chroni środowisko
• produkuje zdrowe produkty

Produkcja zwierzęca w rolnictwie organicznym nie jest ograniczony przez proste zastępowanie konwencjonalnych nakładów, przez nakłady dopuszczone Rozporządzeniem (EWG) 1804/99, które uzupełnia przepis (EwG) 2092/91, ani przez produkcję dóbr z ograniczeniem obecności pozostałości substancji ochrony roślin, antybiotyków itp, tylko żąda ogólnego obchodzenia się ze zwierzętami inwentarskimi, w sposób który zabezpiecza:

• ich zdrowie i naturalny rozwój
• poprawia warunki życia
• chroni środowisko
• chroni bioróżnorodność ekosystemów rolniczych i pejzażu
• wykorzystuje zasoby lądowe w sposób zrównoważony
• tworzy stabilne biologicznie strefy inwentarza żywego, na małą skalę ekonomiczną

W obrębie tych zasad działalności rolniczej, hodowla żywego inwentarza stanowi zakończenie naturalnego cyklu, gdzie punktem startowym jest rolnictwo biologiczne oraz wykorzystanie i spożycie produktów organicznych, bez jakiegokolwiek ujemnego wpływu na bilans równowagi środowiskowej.

Produkcja zwierzęca w rolnictwie organicznym respektuje naturalny sposób życia jak również naturalne potrzeby zwierząt. Każde zwierzę żyje według swego normalnego tempa, mieszkając w miejscu zbliżonym do naturalnego, na poszerzonych pastwiskach, oraz przestrzennych, dobrze przewietrzonych stajniach, czy oborach. Tak, więc nie mogą ulegać modyfikacji ich szczególne wymagania, czy zwyczaje, przyspieszenie ani podnoszenie produkcji kosztem zwierząt.

Hodowla zwierząt jest jakościowa, zaczyna się od stosowania biologicznej, naturalnej paszy takiej jak jęczmień, zboże, soja i siano. Hodowla organiczna ma na celu właściwy rozwój zwierząt, przy użyciu metod naturalnych z uwzględnieniem ich wskaźników biologicznych, ochrony przed patologią, niepokojami, napięciem i nienormalnym przyspieszeniem ich rozwoju. W razie chorób, podawane są leki homeopatyczne albo ziołowe, zawsze po interwencji wykwalifikowanego weterynarza.

To traktowanie i szacunek dla zwierząt daje w efekcie produkcję mięsa o wyjątkowych cechach w smaku, teksturze, spójności i nieobecności zbędnego tłuszczu.

Unia Europejska wprowadziła dotacje do produkcji zwierzęcej metodami organicznymi dla następujących typów:

1. Produkcji owiec i kóz
2. Owce i kozy z przeznaczeniem do hodowli w sposób pasterski, zarówno z przemieszczaniem jak i bez przemieszczania, zarówno produkcję owiec i kóz odmian rodzimych i/lub półrodzimych, z wyjątkiem hodowli w warunkach całkowicie stajniowych.
3. Hodowli krów
4. Produkcja krów mięsnych – (odchowanie), cieląt, krów mlecznych.
5. Produkcji świń
6. Systemy zredukowanej uprawy gruntu

Systemy te mają na celu redukowanie zniszczenia gleby poprzez stosowanie różnych praktyk, które redukują do minimum zmianę składu i struktury gleby jak również konsekwencji, jakie mają dla bioróżnorodności (FAO, 2003). Ogólnie, systemy zredukowanej uprawy gruntów obejmują wszystkie praktyki, które redukują, albo obniżają uprawę gleby oraz wykorzystują biomasę roślinną w taki sposób, że jest pozostawiana na powierzchnia ziemi przez cały rok (FAO, 2003). Definicja tego systemu, wprowadzona przez FAO zawiera sformułowania: nie-uprawa gleby, natychmiastowe obsiewanie, ochrona gleby uprawami pokrywającymi, albo pozostałości pouprawowe bez integracji, a ostatecznie odłogowanie.

Ta definicja, jednak, jest uważana za zawężoną z uwagi na istnienie mnóstwa terminów technicznych (FAO, 2003). Zostały podane różne nazwy takie jak: Nie-uprawa gleby (sposób bez uprawowy), Uprawa powierzchniowa z resztami roślinnymi (uprawa przez mulczowanie), uprawa pasowa roślin (uprawa rzędowa), uprawa minimalna, uprawa strefowa, uprawa bruzdowa, uprawa zredukowana, uprawa rotacyjna (Gold, 1999). Te systemy uprawy, które są powszechnie rozpowszechnione, szczególnie w Ameryce Północnej i Południowej biorą pod uwagę głównie, ale nie wyłącznie, uprawy z orką i zazwyczaj towarzyszy im znaczne wykorzystanie pestycydów do walki z chwastami, podczas gdy jednocześnie z tego szczególnego powodu ograniczona zostaje uprawa mechaniczna – są stosowane metody takie jak uprawa roślin okrywających między zbiorami i zasiewanie uprawy głównej – (Gold, 2003).

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Osady ściekowe

Osady z oczyszczania ścieków komunalnych można podzielić na dwie grupy: pochodzące z mechanicznego oczyszczania ścieków (skratki i piasek z piaskowników) oraz z oczyszczania mechaniczno-biologicznego (osad wstępny i nadmierny). Osad wstępny jest pozostałością po procesie sedymentacji zawiesin w osadnikach wstępnych, o zawartości 1-2% s.m. zanieczyszczeń mineralnych i organicznych. Osad nadmierny powstaje w procesie oczyszczania biologicznego, zawiera 2% s.m. zanieczyszczeń, głównie organicznych.

Technologia stabilizacji osadów ściekowych w procesie fermentacji metanowej jest dobrze rozwinięta i szeroko stosowana. W zależności od kraju, zazwyczaj obejmuje w granicach od 30 do 70% powstających osadów [3]. Fermentacja zapewnia zmniejszenie uciążliwości odorowej oraz, w przypadku procesu dwufazowego lub termofilowego, eliminację patogenów w osadach. Przy fermentacji mezofilowej ginie do 70%, a przy termofilowej ok. 100% pasożytów zwierzęcych [22].

Coraz częściej wykorzystywana jest również wspólna fermentacja osadów ściekowych i bioodpadów. Efekty tego rozwiązania to przede wszystkim [17]:

• zwiększona produkcja biogazu;
•  wyższy stopień rozkładu substancji organicznej;
• niższe stężenie substancji szkodliwych oraz wyższe substancji nawozowych w osadzie przefermentowanym.

Odpady rolnicze

Korzyści wynikające ze stosowania technologii fermentacji metanowej do unieszkodliwiania odpadów rolniczych to przede wszystkim:

• wyeliminowanie z nawozu substancji rolniczo szkodliwych (kwasy organiczne) powodujących porażanie roślin oraz przykry efekt zapachowy;
• zwiększenie wartości nawozowych substancji i ich lepsza przyswajalność;
• zapobieganie skażeniu wody gruntowej bakteriami;
• zapobieganie spływowi nawozu do wód gruntowych i ich eutrofizacji;
• odzysk i wykorzystanie biogazu;

Zastosowanie fermentacji metanowej odpadów rolniczych ma długą tradycję w krajach azjatyckich, gdzie budowano małe, przydomowe obiekty. W Nepalu istnieje ok. 47 tys., a w Chinach ok. 6 mln biogazowni [3] wykonanych sposobem gospodarczym i działających w oparciu o podziemne, niezaizolowane komory fermentacyjne. Surowcem do produkcji biogazu wykorzystywanego do gotowania oraz oświetlania, jest nawóz zwierzęcy i resztki organiczne z domu. Komory opróżnia się raz do roku, a przefermentowany osad stosuje się na polach jako nawóz.

Najbardziej zaawansowany standard technologiczny prezentują biogazownie w Danii i w Niemczech, gdzie istnieje wiele małych, średnich i dużych obiektów. Nowoczesne modele fermentacji odpadów rolniczych nastawione są na powstawanie dużych, scentralizowanych zakładów eksploatowanych przez wiele farm współpracujących ze sobą.

W Polsce powstało kilka biogazowni rolniczych, jednak większość z nich już nie pracuje, głównie ze względu na trudności rolników z utrzymaniem hodowli lub zawodność użytej technologii. Okres zwrotu takich obiektów wynosi około 2,5 roku, istnieje jednak kilka barier, które uniemożliwiają szersze stosowanie tych technologii. Są to przede wszystkim [47]:

• wysokie koszty inwestycyjne (1-2 mln zł [21]);
• wymagana odpowiednio wysoka ilość zwierząt (powyżej 60 SD – umownych sztuk dużych o masie 500 kg);
• nowe trendy w rolnictwie spłukiwania odpadów powodujące wzrost zawartości wody i uniemożliwiające przebieg procesu fermentacji;
• choroby zwierząt wymagające leczenia antybiotykami, które mogą być szkodliwe dla bakterii fermentacyjnych;
• niskie temperatury w zimie wymuszające dodatkowe ogrzewanie;
• brak informacji, niska świadomość ekologiczna lub brak motywacji rolników.

Ścieki przemysłowe

Wykorzystanie procesu fermentacji metanowej jest dość powszechne w fazie wstępnego oczyszczania ścieków przemysłowych pochodzących z:

• produkcji żywności: przetwórstwo warzyw, mleczarnie, rzeźnie;
• produkcji napojów: browary, gorzelnie, produkcja kawy, soków owocowych;
• produkcji papieru, desek, gumy, chemikaliów, krochmalu, farmaceutyków.

Do zalet takiego rozwiązania w porównaniu z tlenowymi metodami oczyszczania ścieków należą:

• mniejsze koszty instalacji (brak napowietrzania);
• obniżenie kosztów usuwania osadów, gdyż jedynie 2-6% usuwanego ChZT (zamiast 30 do 60%) przekształca się w osad nadmierny;
• produkcja biogazu (300-400 m3 z 1 Mg usuwanego ChZT);
• kontrola odorów.

Dzięki rozwojowi wiedzy o podstawach mikrobiologicznych, biochemicznych i termodynamicznych procesu fermentacji metanowej możliwe jest zwiększanie wydajności procesu oraz rozszerzenie rodzajów wykorzystywanych substratów organicznych. Oprócz ścieków przemysłu spożywczego czy papierniczego, coraz częściej prowadzi się beztlenową biodegradację fenoli, substancji powierzchniowo czynnych, a nawet produktów petrochemicznych. Obecnie jedynie nienasycone węglowodory, eter, lignina i niektóre tworzywa sztuczne nie ulegają w ogóle lub bardzo powoli biodegradacji w warunkach beztlenowych.

Największy problem w rozpowszechnieniu metod beztlenowego oczyszczania ścieków stanowi wolny czas namnażania się bakterii metanowych prowadzących proces. Postępem w tym zakresie było wypracowanie kilku metod [25]:

• wprowadzenie technologii dwustopniowych;
• uzyskanie populacji drobnoustrojów o dobrych właściwościach sedymentacyjnych;
• uzyskanie granulkowatej formy bakterii (proces UASB – Upflow Anaerobic Sludge Blanket);
• zastosowanie nośników do immobilizacji drobnoustrojów (złoże fluidalne) pozwalających na znaczne zwiększenie ich stężenia w bioreaktorze i uniezależnienie efektywności procesu od czasu generacji drobnoustrojów;
• opanowanie techniki uzyskiwania aktywnej biocenozy drogą prostej selekcji poprzez kolejne procesy porcjowe.

Nadal pewnym ograniczeniem w powszechnym stosowaniu fermentacji ścieków jest jej wrażliwość na wahania czynników środowiskowych.

Odpady komunalne

Odpady komunalne można podzielić na trzy podstawowe grupy:

• frakcję ulegającą biodegradacji, jak odpady kuchenne, papier i tekturę, odpady zielone;
• frakcję palną, jak opakowania, tworzywa sztuczne, odpady tekstylne;
• frakcję obojętną, jak odpady mineralne, szkło i metale.

Zawartość poszczególnych frakcji jest różna w zależności od regionu, typu zabudowy, poszczególnych gospodarstw domowych. Odpady biodegradowalne stanowią średnio około 40% strumienia odpadów komunalnych.

Procesowi fermentacji metanowej może być poddawana wysegregowana organiczna frakcja odpadów komunalnych lub odpady zmieszane. W przypadku odpadów segregowanych u źródła, poza wykorzystaniem energii, następuje również recyrkulacja materii organicznej i zawartych w niej składników, gdyż pozostałość po fermentacji może być stosowana w rolnictwie. Natomiast stabilizacja odpadów zmieszanych zapobiega przyszłym problemom z emisją biogazu na składowisku. Technologie fermentacji bioodpadów są bardziej atrakcyjne ekonomicznie i częściej stosowane [Rysunek 7] niż w przypadku odpadów zmieszanych ze względu na możliwość wykorzystania wszystkich produktów procesu.

Rysunek 7. Porównanie przepustowości zakładów prowadzących fermentację bioodpadów i zmieszanych odpadów komunalnych w Europie w poszczególnych latach [35]

---

[3] „Biogas and More! Systems and Markets Overview of Anaerobic digestion, IEA Bioenergy, 2001, http://www.novaenergie.ch/iea-bioenergy-task37/Dokumente/Biogas%20and%20More.pdf

[17] Jędrczak Andrzej, Biolo giczne przetwarzanie odpadów, Przegląd Komunalny nr 6/2001

[22] Kowalski Z., Wzorek Z., Gorazda K., Kulczycka J., Czajka K., Przewrocki P., „Minimalizacja oddziaływania osadów ściekowych na środowisko, Czasopismo Techniczne nr 94-97, Kraków 2003, http://www.min-pan.krakow.pl/Zaklady/zgospod/pub-pdf/Osady2003.pdf

[35] Shefali Verma, An aerobic digestion of biodegradable organics in municipal solid wastes, Columbia University, 2002, http://www.seas.columbia.edu/earth/vermathesis.pdf

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Krajowy Plan Gospodarki Odpadami [23] przyjęty został uchwałą Rady Ministrów z dnia 29 października 2002 r. i określa strategię działań na lata 2003-2014. Jego celem jest przedstawienie koniecznych zadań, których realizacja pozwoli na stworzenie zintegrowanej gospodarki odpadami zapewniającą ochronę środowiska, z uwzględnieniem obecnych i przyszłych możliwości technicznych, organizacyjnych oraz uwarunkowań ekonomicznych.

Dokument dokonuje analizy obecnego stanu gospodarki odpadami w Polsce, ilości powstających odpadów i sposobów postępowania z nimi oraz prezentuje prognozy zmian w ilości i strukturze odpadów w nadchodzących latach. Poza tym formułuje krótkookresowe (2003-2006) oraz długookresowe (2007-2014) zadania i cele do osiągnięcia. W pierwszej kolejności najważniejsze jest:

• objęcie wszystkich mieszkańców kraju zorganizowaną zbiórką odpadów oraz podnoszenie ich świadomości ekologicznej;
• rozwój selektywnej zbiórki odpadów ze szczególnym uwzględnieniem odpadów ulegających biodegradacji, opakowaniowych, wielkogabarytowych, budowlanych i niebezpiecznych;
• działania zmierzające do zamykania, rekultywacji lub modernizacji nieefektywnych lokalnych składowisk odpadów komunalnych oraz budowa składowisk regionalnych;
• realizowanie gospodarki odpadami w układach ponadlokalnych.

Zadania długookresowe obejmują udoskonalanie systemów gospodarki odpadami komunalnymi, rozwój selektywnej zbiórki oraz wdrażanie nowoczesnych technologii odzysku i unieszkodliwiania odpadów.

Wymagania ograniczenia ilości odpadów ulegających biodegradacji zawarte w KPGO wynikają z dyrektywy Rady 99/31/EC [11]. Dyrektywa zakłada ograniczenie ilości tych odpadów kierowanych na składowiska do 75% w 2010 r., do 50% w 2013 r. i 35% w 2020 r. w stosunku do masy bioodpadów wytworzonych w 1995 r. (4380 tys. Mg).

Jednym z głównych instrumentów promowania odzysku odpadów komunalnych ulegających biodegradacji będzie polityka opłat za składowanie. Ma ona zachęcać do wykorzystywania lub biologicznego przekształcania odpadów. Plan działań w zakresie gospodarki odpadami ulegającymi biodegradacji na lata 2003-2013 obejmuje:

• znaczny rozwój selektywnej zbiórki;
• budowę instalacji zapewniających zwiększenie aktualnej przepustowości obiektów do unieszkodliwiania bioodpadów w Polsce (248 tys. Mg):
• 3-krotne do roku 2006 (do 680 tys. Mg);
• 8-krotne do roku 2010 (do 2067 tys. Mg);
• 15-krotne do roku 2013 (do 3642 tys. Mg).

W pierwszym okresie realizacji KPGO decyzje będą dotyczyć metod biologicznych (kompostowanie, fermentacja) lub biologiczno-mechanicznych.

Krajowy Plan Gospodarki Odpadami (KPGO) stanowi kluczowy dokument strategiczny, który określa politykę państwa w zakresie gospodarowania odpadami, a także wytycza kierunki działań zmierzających do ograniczenia ich negatywnego wpływu na środowisko naturalne i zdrowie ludzi. Dokument ten wpisuje się w szerszy kontekst regulacji krajowych i unijnych, zwłaszcza w odniesieniu do Ramowej Dyrektywy w sprawie odpadów (2008/98/WE), dyrektyw dotyczących składowisk odpadów oraz dyrektyw promujących recykling i ograniczenie ilości odpadów biodegradowalnych trafiających na składowiska. KPGO jest podstawą do tworzenia polityki gospodarki odpadami na poziomie regionalnym i lokalnym, a jego wdrażanie ma bezpośredni wpływ na ochronę środowiska, rozwój infrastruktury recyklingowej i wzrost efektywności systemu gospodarowania odpadami w kraju.

Podstawowym celem Krajowego Planu Gospodarki Odpadami jest zapewnienie zrównoważonego zarządzania odpadami, co oznacza minimalizowanie ich ilości, maksymalne wykorzystanie surowców wtórnych, ograniczenie negatywnego wpływu odpadów na środowisko oraz racjonalne planowanie infrastruktury gospodarki odpadami. Dokument wyznacza zarówno cele ilościowe, jak i jakościowe, obejmujące zmniejszenie masy odpadów składowanych, zwiększenie udziału recyklingu i odzysku, a także poprawę jakości segregacji odpadów u źródła. KPGO wskazuje również na konieczność wdrażania innowacyjnych technologii odzysku energii z odpadów oraz zwiększenie wykorzystania bioodpadów w procesach kompostowania i produkcji biogazu.

Jednym z istotnych elementów KPGO jest klasyfikacja i priorytetyzacja działań w zakresie różnych grup odpadów. Dokument szczegółowo określa strategie postępowania z odpadami komunalnymi, przemysłowymi, niebezpiecznymi, medycznymi, budowlanymi oraz bioodpadami. Dla każdej grupy odpadów przewidziane są konkretne działania, takie jak rozwój systemów selektywnej zbiórki, modernizacja składowisk i instalacji przetwarzania, wdrażanie systemów odzysku surowców i energii oraz monitorowanie skuteczności tych działań. Szczególny nacisk położony jest na ograniczenie odpadów niebezpiecznych i minimalizowanie ryzyka ich negatywnego wpływu na środowisko i zdrowie ludzi, co wymaga stosowania rygorystycznych standardów technicznych, monitoringów oraz procedur kontrolnych.

KPGO uwzględnia także aspekt planowania infrastruktury i regionalizacji systemów gospodarowania odpadami. Dokument wskazuje na potrzebę budowy nowych instalacji do recyklingu, kompostowania i odzysku energii, a także na konieczność modernizacji istniejących składowisk i instalacji przetwarzania odpadów. W planowaniu uwzględnia się zarówno potrzeby wynikające z aktualnej ilości odpadów, jak i prognozy ich wzrostu w perspektywie kilkunastu lat. Regionalizacja systemów gospodarowania odpadami pozwala na efektywne wykorzystanie istniejącej infrastruktury, minimalizację kosztów transportu oraz ograniczenie negatywnego wpływu odpadów na środowisko.

Ważnym aspektem KPGO jest integracja z polityką zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska. Plan podkreśla konieczność uwzględniania wymogów ochrony powietrza, wód i gleby przy planowaniu i eksploatacji instalacji do przetwarzania odpadów. Dokument promuje również gospodarkę o obiegu zamkniętym, w której odpady są traktowane jako surowiec wtórny, a ich ponowne wykorzystanie jest priorytetem. KPGO wskazuje także na potrzebę edukacji społecznej w zakresie segregacji odpadów i ograniczania marnotrawstwa, co ma bezpośredni wpływ na skuteczność całego systemu gospodarowania odpadami.

Dokument przewiduje również monitoring i ewaluację realizacji celów. Państwo, poprzez odpowiednie instytucje, prowadzi regularne raportowanie ilości odpadów, poziomu recyklingu, wydajności instalacji przetwarzania oraz zgodności działań z obowiązującymi normami. System monitoringu pozwala na identyfikację problemów, planowanie dalszych działań i wprowadzanie korekt w strategii gospodarki odpadami. Wdrożenie efektywnego monitoringu i raportowania jest niezbędne zarówno dla kontroli krajowej, jak i w kontekście sprawozdawczości wobec organów unijnych.

KPGO uwzględnia również aspekt finansowy i ekonomiczny gospodarki odpadami. Dokument wskazuje na konieczność zapewnienia odpowiednich mechanizmów finansowania inwestycji w infrastrukturę, modernizacji instalacji przetwarzania odpadów, systemów selektywnej zbiórki oraz edukacji społeczeństwa. W planowaniu uwzględnia się zarówno środki krajowe, jak i fundusze unijne, które mogą wspierać rozwój zrównoważonej gospodarki odpadami oraz wdrażanie innowacyjnych technologii przetwarzania i odzysku. Efektywne wykorzystanie środków finansowych pozwala na zwiększenie dostępności nowoczesnych rozwiązań technologicznych, poprawę jakości środowiska oraz ograniczenie kosztów eksploatacyjnych w dłuższej perspektywie.

KPGO ma również wymiar prawny i regulacyjny, ponieważ implementacja planu wymaga dostosowania krajowych przepisów do wymogów unijnych oraz zapewnienia spójności legislacyjnej między różnymi poziomami zarządzania – krajowym, regionalnym i lokalnym. Dokument określa obowiązki jednostek samorządu terytorialnego, przedsiębiorstw komunalnych i prywatnych operatorów w zakresie prowadzenia systemów zbiórki, transportu, segregacji i przetwarzania odpadów. Wskazuje także na konieczność prowadzenia działań kontrolnych, audytów i egzekwowania wymogów prawnych wobec podmiotów gospodarczych.

Wreszcie, KPGO jest dokumentem dynamicznym, który podlega aktualizacjom w zależności od zmian w ilości odpadów, rozwoju technologii, przepisów krajowych i unijnych, a także zmian demograficznych i ekonomicznych w kraju. Regularna aktualizacja pozwala na dostosowanie planu do rzeczywistych potrzeb i warunków, a także umożliwia wprowadzanie innowacyjnych rozwiązań w zakresie gospodarki odpadami, zgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska.

Krajowy Plan Gospodarki Odpadami jest podstawowym narzędziem strategicznym państwa w zakresie gospodarowania odpadami. Dokument określa cele i kierunki działań, promuje recykling i odzysk, minimalizuje ilość odpadów składowanych, chroni środowisko naturalne i zdrowie ludzi, wspiera rozwój infrastruktury i innowacyjnych technologii oraz uwzględnia edukację społeczną i aspekt finansowy gospodarki odpadami. Skuteczna realizacja KPGO pozwala na budowanie nowoczesnego, zrównoważonego systemu gospodarowania odpadami, który odpowiada zarówno wymaganiom krajowym, jak i unijnym, przyczyniając się do ochrony środowiska i rozwoju gospodarki cyrkularnej.

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Praca magisterska wykonana w Katedrze Ekologii i Ochrony Środowiska 

Nizina Północnomazowiecka jest położona na północ od doliny środkowej Wisły, doliny Narwi oraz dolnego Bugu w ich równoleżnikowym biegu przez środek niecki mazowieckiej, oraz na wschód i południe od linii wiślańskiego zlodowacenia. Od wschodu sąsiaduje z Niziną Północnopodlaską. Nizinę przecinają Narew oraz jej dopływ – Wkra. Zajmuje powierzchnię około 14,2 km i dzieli się na 7 mezoregionów: Wysoczyznę Płońską, Równinę Raciąską, Wzniesienia Mławskie, Wysoczyznę Ciechanowską, Równinę Kurpiowską, Dolinę Dolnej Narwi oraz Międzyrzecze Łomżyńskie (Kondracki 2002).

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Dyrektywa Rady nr 75/442/EEC [1] ustanawia ogólne zasady postępowania z odpadami w krajach Unii Europejskiej. Ustanawia ona definicję odpadów jako każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz się wyzbywa, lub zamierza się pozbyć lub też, których pozbycie jest wymagane. Analogiczna definicja występuje w polskiej ustawie o odpadach.

W roku 2008 weszła w życie DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/98/WE. z dnia 19 listopada 2008 roku w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy.

Zważywszy, że wszelkie różnice pomiędzy przepisami dotyczącymi usuwania odpadów, zarówno tymi już obowiązującymi, jak i tymi, które są przygotowywane w różnych państwach członkowskich, mogą stwarzać nierówne warunki konkurencji, a tym samym bezpośrednio wpływać na funkcjonowanie wspólnego rynku; uznając w związku z tym, że konieczne jest zbliżenie przepisów prawa w tym zakresie, o którym mowa w art. 100 Umowy.

Wydaje się konieczne, aby to zbliżenie ustawodawstw zostało uzupełnione działaniem wspólnotowym, tak aby jeden z celów Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska i poprawy jakości życia został osiągnięty poprzez bardziej wszechstronne przepisy; dlatego konieczne jest ustanowienie pewnych przepisów szczególnych; proszę odnieść się do art. 235 Traktatu, ponieważ uprawnienia niezbędne do osiągnięcia tego celu nie są przewidziane w Traktacie.

Nadrzędnym celem wszystkich przepisów dotyczących usuwania odpadów musi być ochrona zdrowia ludzkiego i środowiska przed szkodliwymi skutkami powodowanymi przez zbieranie, transport, przetwarzanie, składowanie i usuwanie odpadów.

Należy zachęcać do odzyskiwania odpadów i wykorzystywania odzyskanych materiałów w celu ochrony zasobów naturalnych.

Program działań Wspólnot Europejskich w zakresie ochrony środowiska podkreśla potrzebę działań wspólnotowych, w tym harmonizacji prawodawstwa.

Skuteczne i zharmonizowane zasady usuwania odpadów, które nie wpływają niekorzystnie na handel wewnątrzwspólnotowy lub warunki konkurencji, powinny mieć zastosowanie do mienia ruchomego, którym właściciel zbywa lub którego zbycie jest wymagane zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi, z wyjątkiem odpadów promieniotwórczych, odpadów górniczych i rolniczych, martwych zwierząt, ścieków, zanieczyszczeń gazowych oraz odpadów podlegających szczególnym zasadom wspólnotowym.

Uznając, że w celu zapewnienia ochrony środowiska powinien istnieć system koncesji dla przedsiębiorstw, które unieszkodliwiają, składują lub składują odpady w imieniu osób trzecich oraz system nadzoru dla przedsiębiorstw, które pozbywają się odpadów własnych lub zbierają odpady innych osób. , a także plan obejmujący główne czynniki, które należy wziąć pod uwagę podczas różnych rodzajów działań związanych z unieszkodliwianiem odpadów.

Część kosztów nie pokrywanych z przychodów z unieszkodliwiania odpadów powinna być pokrywana zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”.

---

[1] Dyrektywa Rady z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów, Special edition in Polish: Chapter 15 Volume 001 P. 23 – 25

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.

Opublikowana w listopadzie 1997 r. przez Komisję Europejską strategia rozwoju odnawialnych źródeł energii – En ergy for the Future: Renewable Energy Sources. White Paper for a Community Strategy and Action Plan” [13] ustanawia priorytety polityki energetycznej krajów Unii Europejskiej. Są to:

• zapewnienie bezpieczeństwa i różnorodności dostaw energii;
• zwiększenie konkurencyjności sektora odnawialnych źródeł energii Unii Europejskiej;
• ochrona środowiska.

Celem strategicznym Białej Księgi jest zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii w zaspokojeniu zapotrzebowania na energię pierwotną z aktualnych 6% do 12% w 2010 r. Dla realizacji przyjętych założeń przewidziano instrumenty rynkowe, które obejmują [29]:

• sprawiedliwy dostęp odnawialnych źródeł energii do rynku energii elektrycznej;
• przychylne instrumenty fiskalne i finansowe (podatki i subsydia);
• nowe inicjatywy w sektorze bioenergii dla transportu, produkcji ciepła i elektryczności;
• udoskonalanie regulacji prawnych w budownictwie.

Strategia i plan działań w dziedzinie odnawialnych źródeł energii zakłada [29]:

• zwiększenie roli odnawialnych źródeł energii w polityce, programach i budżetach;
• wzmocnienie konkurencyjności przemysłu UE na rynkach światowych i związany z tym wzrost zatrudnienia;
• pomoc finansową dla technologii odnawialnych źródeł energii;
• rozwój badań, technologii i demonstracji.

Największy wkład do wzrostu energii ze źródeł odnawialnych jest planowany dla biomasy – 90 mln toe^[1], z czego 15 mln toe przyjmuje się uzyskać z produkcji biogazu. Przewiduje się zmniejszenie ilości biogazu uzyskiwanego ze składowisk, natomiast zwiększenie ilości uzyskiwanej w wyniku beztlenowej przeróbki odpadów.

Rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE) jest jednym z kluczowych elementów transformacji energetycznej w Polsce i na świecie. Strategia rozwoju OZE stanowi dokument strategiczny, który określa cele, priorytety i działania mające na celu zwiększenie udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych w krajowym systemie energetycznym. Jej celem jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego państwa, ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, poprawa jakości powietrza oraz wspieranie rozwoju technologii i innowacji w sektorze energetyki. Strategia uwzględnia zarówno aspekty techniczne, środowiskowe, jak i ekonomiczne, a jej wdrażanie wpisuje się w zobowiązania wynikające z polityki klimatycznej Unii Europejskiej, w tym cele pakietu klimatyczno-energetycznego na lata 2030 i 2050.

Jednym z głównych założeń strategii jest zwiększenie udziału energii pochodzącej z OZE w krajowym miksie energetycznym. Dokument określa cele ilościowe dla różnych technologii, takich jak energia wiatrowa, fotowoltaika, energia wodna, biogaz oraz biomasa. Priorytetem jest zarówno wytwarzanie energii elektrycznej, jak i ciepła, przy jednoczesnym ograniczeniu zużycia paliw kopalnych. Strategia wskazuje również na konieczność rozwoju zdecentralizowanej energetyki prosumenckiej, w której odbiorcy energii stają się jednocześnie producentami, co zwiększa elastyczność systemu i przyczynia się do stabilizacji sieci energetycznej.

Ważnym elementem strategii jest rozwój infrastruktury technologicznej i inwestycji w OZE. Strategia zakłada zwiększenie mocy zainstalowanej w farmach wiatrowych i słonecznych, modernizację istniejących elektrowni wodnych, rozwój instalacji biogazowych i spalania biomasy oraz wdrażanie magazynów energii. Dokument wskazuje także na konieczność integracji OZE z krajową siecią elektroenergetyczną poprzez modernizację sieci przesyłowych i dystrybucyjnych oraz wdrażanie inteligentnych systemów zarządzania energią (smart grids). Takie podejście umożliwia efektywne wykorzystanie energii wytwarzanej w sposób niestabilny i nieregularny, charakterystyczny dla niektórych źródeł odnawialnych, takich jak wiatr i słońce.

Strategia kładzie nacisk na aspekt ekonomiczny i finansowy rozwoju OZE. Przewiduje wprowadzenie mechanizmów wsparcia inwestycji, takich jak taryfy gwarantowane, systemy aukcyjne, dotacje z funduszy unijnych oraz preferencyjne kredyty dla przedsiębiorstw i prosumentów. Stabilność regulacyjna oraz przewidywalność wsparcia finansowego są kluczowe dla przyciągania inwestycji i rozwijania rynku OZE. Strategia podkreśla także znaczenie rozwoju sektora przedsiębiorstw działających w branży OZE, tworzenia miejsc pracy oraz promowania innowacyjnych technologii i usług związanych z produkcją, dystrybucją i magazynowaniem energii odnawialnej.

Kolejnym istotnym elementem jest wpływ rozwoju OZE na środowisko i ochronę klimatu. Zastępowanie paliw kopalnych energią pochodzącą z odnawialnych źródeł przyczynia się do redukcji emisji dwutlenku węgla, tlenków azotu, pyłów i innych zanieczyszczeń powietrza. Strategia uwzględnia także minimalizację negatywnego wpływu instalacji OZE na ekosystemy, poprzez właściwe lokalizowanie farm wiatrowych, ochronę siedlisk ptaków i nietoperzy, ograniczanie ingerencji w rzeki i tereny wodne oraz wykorzystanie zdegradowanych gruntów pod instalacje fotowoltaiczne i biogazownie. W dokumencie podkreśla się, że rozwój energetyki odnawialnej powinien iść w parze z zachowaniem równowagi ekologicznej i ochroną bioróżnorodności.

Strategia przewiduje również integrację z polityką krajową i unijną, w tym z planami działań na rzecz efektywności energetycznej, polityką klimatyczną oraz zobowiązaniami w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych. Dokument kładzie nacisk na współpracę między ministerstwami, samorządami, przedsiębiorstwami i instytucjami naukowymi, aby działania w sektorze OZE były spójne i efektywne. Współpraca ta obejmuje również kwestie regulacyjne, planowanie przestrzenne, rozwój innowacji technologicznych i systemów wsparcia dla inwestorów.

Nie mniej ważnym aspektem strategii jest edukacja i świadomość społeczna. Strategia przewiduje kampanie informacyjne i działania edukacyjne mające na celu zwiększenie wiedzy obywateli na temat korzyści wynikających z korzystania z OZE, promowanie efektywnego zużycia energii oraz zachęcanie do inwestycji w mikroinstalacje w gospodarstwach domowych i przedsiębiorstwach. Edukacja ekologiczna i energetyczna społeczeństwa jest niezbędna dla akceptacji nowych technologii, poprawy efektywności systemu energetycznego i promowania odpowiedzialnych postaw konsumenckich.

Strategia zawiera także prognozy rozwoju rynku OZE w perspektywie długoterminowej. Według dokumentu, do 2030 roku udział energii odnawialnej w miksie energetycznym kraju może wzrosnąć znacząco, a do 2050 roku osiągnąć poziom umożliwiający znaczną redukcję emisji CO₂ i uniezależnienie od paliw kopalnych. Prognozy te uwzględniają zarówno rozwój technologii, jak i potencjał krajowy w zakresie energii wiatrowej, słonecznej, wodnej oraz biomasy. W strategii przewiduje się także dynamiczny rozwój systemów magazynowania energii, sieci inteligentnych oraz technologii prosumenckich, co ma kluczowe znaczenie dla stabilności systemu energetycznego przy rosnącym udziale OZE.

Strategia Rozwoju Odnawialnych Źródeł Energii stanowi dokument wyznaczający kierunki transformacji sektora energetycznego w Polsce. Strategia obejmuje rozwój technologii OZE, integrację z systemem energetycznym, wsparcie finansowe, ochronę środowiska, edukację społeczną oraz spójność z polityką krajową i unijną. Jej wdrażanie ma na celu zwiększenie udziału energii odnawialnej, redukcję emisji gazów cieplarnianych, poprawę bezpieczeństwa energetycznego oraz wsparcie gospodarki niskoemisyjnej, przyczyniając się do zrównoważonego rozwoju kraju i ochrony klimatu.

---

[1]   toe (ton of oil equivalent) – tona paliwa ekwiwalentnego, 1 toe = 41,868 GJ

Jeśli potrzebujesz pomocy w napisaniu pracy z zakresu ochrony środowiska, to polecamy serwis pisanie prac - prace z ekologii i innych kierunków pisane na (prawie) każdy temat.