Powierzchnia ziemi objęta została ochroną, która ma polegać na przeciwdziałaniu niekorzystnym zmianom, a w razie ich wystąpienia przywróceniu właściwego stanu. Określono zasady postępowania z gruntami różnych klas. Wydobywanie kopalin odbywać się może z zachowaniem zasady poszanowania środowiska naturalnego. Wymagana jest rekultywacja obszarów poeksploatacyjnych oraz przywrócenie do właściwego stanu innych naruszonych elementów środowiska.
Ustawa o ochronie środowiska wprowadza również pojęcie „obszarów szczególnej ochrony środowiska”. Zalicza się do nich „tereny, na których występują uciążliwości (…) dla środowiska, obszary zdegradowane przez przemysł, rolnictwo lub inny rodzaj działalności albo siły przyrody, teren eksploatacji kopalin, obszary o cennych walorach przyrodniczych lub krajoznawczych, tereny uzdrowisk oraz obszary związane z zaopatrzeniem w wodę”. Obszary te – zdaniem ustawodawcy – wymagają „specjalnych zabiegów technicznych, organizacyjnych lub innych”, aby umożliwić korzystanie zgodnie z ich przeznaczeniem. [1]
Dokładne rozwiązania zawarte zostały m. in. w Rozporządzeniu Rady Ministrów z 23 stycznia 1978 w sprawie szczegółowych zasad ochrony powierzchni ziemi [2]. Określone zostały rodzaje zniszczeń, jakim należy zapobiegać i przeciwdziałać (np. wprowadzanie bezpośrednio do gleby szkodliwych środków chemicznych i biologicznych), oraz sposoby przywracania właściwego stanu. Ustalono też normy postępowania w sytuacjach prowadzenia inwestycji pociągających za sobą zmianę rzeźby terenu.
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 o ochronie gruntów rolnych i leśnych wyznacza szczegółowe kryteria wyróżniające wspomniane typy gruntów. Określa się w niej, na czym ma polegać ich ochrona (m.in. na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne). Znajdują się w niej również przepisy dotyczące wyłączania gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej, zapobiegania degradacji, rekultywacji i zagospodarowania gruntów.
Ustawa tworzy Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych. Z jego środków finansowane są przedsięwzięcia takie jak, ochrona, rekultywacja, poprawa jakości gruntów, a także wypłata odszkodowań przewidzianych ustawą. Jego dochodami są przede wszystkim pieniądze wpłacane w związku z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych.
Częścią polityki gospodarowania powierzchnią ziemi jest planowanie przestrzenne. W jego ramach opracowuje się miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, warunki zabudowy i zagospodarowania przestrzennego, sporządza się oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Plany zagospodarowania przestrzennego powinny szczególną uwagę skupiać na obszarach ekologicznie zagrożonych („obszary szczególnej ochrony środowiska”). Kwestii tych dotyczą przepisy ustawy o ochronie środowiska oraz ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym[3].
[1] Dz. U. z dnia 20 lutego 1987r. Nr 4, poz. 23
[2] Dz. U. z dnia 22 lutego 1995r. Nr 16, poz. 78, z późniejszymi zmianami
[3] Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 415
Więcej prac magisterskich z zakresu ochrony środowiska znajdziecie w serwisie prace magisterskie z ekologii. W ofercie mnóstwo prac licencjackich i magisterskich z zakresu ekologii.
